ေတာင္အာဖရိက (South Africa) Republic of South Africa

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။

၁၆၅၂ တြင္ ယခုေတာင္အာဖရိေခၚ အာဖရိကေတာင္ဘက္စြန္းသို ့ ဒတ္ခ်္ ကုန္သည္ မ်ားေျခခ်ခဲ့ၾကသည္။ ကိတ္ေတာင္းၿမိဳ႕ကုိတည္ေထာင္၍ နယ္သာလန္ႏွင့္ အေရွ႕ဖ်ားေဒသ ၾကား ဟင္းခတ္အေမႊးအႀကိဳင္ ကုန္ကူးရာ တစ္ေထာက္နားေဒသအျဖစ္ ထားရွိခဲ့ၾကသည္။ ၁၈၀၆ ခုႏွစ္ တြင္ ၿဗိတိသွ်တို႕ ဂြတ္ဟုတ္ (Good Hope) အငူကို သိမ္းပိုက္လိုက္ေသာအခါ ဒတ္ခ်္(ဘုိးအား)တုိ႕သည္ ၄င္းတို႕ ကိုယ္ပိုင္နယ္ေျမတည္ေထာင္ရန္ ေျမာက္ဘက္သို႕တက္ သြားခဲ့ၾက သည္။ ၁၈၆၇ တြင္ စိန္၊ ၁၈၈၆ တြင္ ေရႊ ေတြ႕ရွိၿပီး ႁကြယ္ဝလာကာ အေျမာက္အမ်ား ေျပာင္းေရႊ႕ဝင္ေရာက္လာၿပီးေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ားကို သတ္ျဖတ္ႏွိမ္နင္း ခဲ့ၾကသည္။ ဘုိးအားတို႔သည္ ၿဗိတိသွ် တုိ႔၏ က်ဴးေက်ာ္မႈကိုခုခံခဲ့ၾကေသာ္လည္း (၁၈၉၉-၁၉၀၂) ဘိုးအားစစ္ပြဲတြင္ အေရးနိမ့္ခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၁၀ တြင္ ေတာင္အာဖရိကျပည္ေထာင္စု ကို တည္ေထာင္၍ ၿဗိတိသွ်ႏွင့္ အာဖရိကတုိ႕ အတူတကြ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၆၁ တြင္ လူျဖဴမ်ားသာမဲေပးခြင့္ရွိေသာ လူထုဆႏၵခံယူမႈျဖင့္ သမၼတႏုိင္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၄၈ တြင္ အမ်ဳိးသားပါတီ အာဏာရရွိၿပီး လူျဖဴအနည္းစုက လူမည္းအမ်ားစုကို ႀကီးစိုး၍အုပ္ခ်ဳပ္ေသာ အသားအေရာင္ခြဲျခားအုပ္ခ်ဳပ္မႈစံနစ္ကို က်င့္သံုးခဲ့သည္ အာဖရိက အမ်ဳိးကြန္ဂရက္ (African- National Congress – ANC) ကဦးေဆာင္၍ အသားအေရာင္ခဲြျခားအုပ္ခ်ဳပ္ေရးစံနစ္ကို ဆန္႕က်င္ခဲ့ၾကသျဖင့္ ANC ၏ ေခါင္းေဆာင္မ်ားျဖစ္ေသာ နယ္လ္ဆင္မင္ဒဲလား ကဲ့သို႕ေသာ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ေတာင္အာဖရိကအက်ဥ္းေထာင္မ်ားအတြင္း ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေထာင္သြင္းအက်ဥ္းခ်ထားျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ျပည္တြင္း ဆႏၵျပမႈမ်ား၊ ပုန္ကန္မႈမ်ား၊ အခ်ဳိ႕ေသာ အေနာက္ႏုိင္ငံမ်ား၏ သပိတ္ေမွာက္မႈမ်ား ေၾကာင့္ၿဗိတိသွ်အစိုးရသည္ တျဖည္းျဖည္းခ်င္း အေလွ်ာ့ေပးလာရၿပီး လူမ်ားစုအုပ္ခ်ဳပ္ေရးသို႕ၿငိမ္းခ်မ္းစြာအသြင္ကူးေျပာင္းႏုိင္ေရးအတြက္ ညွိႏႈိင္းမႈမ်ားျပဳလုပ္လာသည္။ ၁၉၉၄ တြင္ ပထမဦးဆံုး တုိင္းရင္းသားေပါင္းစံုပါဝင္ေသာေရြး ေကာက္ပြဲက်င္းပၿပီး ANC အာဏာရကာ အသားအေရာင္ခြဲျခားအုပ္ခ်ဳပ္ေရးစံနစ္ကို အဆံုး သတ္ခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္မွစ၍ ေတာင္အာဖရိကႏုိင္ငံသည္ အသားေရာင္ခဲြျခားအုပ္ခ်ဳပ္မႈစံနစ္ ၏ အားနည္းခ်က္မ်ားျဖစ္ေသာ အိမ္ယာ၊ ပညာေရး၊ က်မ္းမာေရး ဆုတ္ယုတ္က်ဆင္းမႈမ်ားကုိ ျပန္လည္တည္ေဆာက္လွ်က္ရွိသည္။ မၾကာေသးမီႏွစ္အနည္းအတြင္း က ANC ပါတီတြင္း တိုက္ခိုက္မႈမ်ားျဖစ္ပြားခဲ့ရာ သမၼတ သာဘုိ အမ္ဘီကီ (Thabo Mbeki) ၂၀၀၈ စက္တင္ဘာ လတြင္ႏုတ္ထြက္သြားေသာအခါ အထြဋ္အထိပ္သို႕ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ ၎၏ေနရာတြင္ ပါတီ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ဂါလဲမား ေမာ့တလန္သီ (Kgalema Motlanthe) က ၾကားျဖတ္ အစိုးရသမၼတအျဖစ္တာဝန္ယူခဲ့ၿပီး ၂၀၀၉ ဧၿပီလ အေထြေထြေရြးေကာက္ပဲြတြင္ အႏုိင္ရေသာ ယာကုပ္ ဇူးမား (Jacob Zuma) သမၼတ ျဖစ္လာခဲ့သည္။

ပထဝီိအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာဖရိကတိုက္ေတာင္ဘက္။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာဖရိက
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၁ ၂၁၄ ၄၇၀ sq km
ေရ = ၄ ၆၂၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၁ ၂၁၉ ၀၉၀ sq km
ႏုိင္ငံက်ယ္ဝန္းမႈ ကမာၻ႕အဆင့္ = ၂၅
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ေဘာ့ဆြာနာ ၁၈၄၀ km၊ လက္ဆိုသို ၉၀၉ km၊ မုိဇမ္ဘစ္ ၄၉၁ km၊
နမၼီးဘီးယား ၉၆၇ km၊ ဆြစ္ဇာလန္ ၄၃၀ km၊ ဇင္ဘာေဘြ ၂၂၅ km
ကမ္းရုိးတန္း။ ၂၇၉၈ km
ရာသီဥတု။ မိုးအတန္အသင့္ေခါင္၊ အေရွ႕ဘက္ကမ္းရုိးတန္းတစ္ေလွ်ာက္ အပူေလ်ာ့ပိုင္း၊
ေန႕ဘက္ေနသာ၍ ညဘက္ေအးျမ
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ က်ယ္ျပန္႕ေသာ ကုန္းျမင့္လြင္ျပင္ကို ၾကမ္းတမ္းေသာေတာင္ကုန္းမ်ားႏွင့္
က်ဥ္းေျမာင္းေသာ ကမ္းရုုိးတန္းလြင္ျပင္တို႕ျဖင့္ ဝန္းရံထား
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရႊ၊ ခရုိမီယံ၊ ခေနာက္စိမ္း၊ ေက်ာက္မီးေသြး၊ သံရုိင္း၊ မန္ဂနိ၊ နီကယ္၊
ေဖာ့စဖိတ္၊ သံျဖဴ၊ ယူေရနီယံ၊ စိန္၊ ပလက္တီနမ္၊ ေကာ့ပါး၊ ဗေနဒီယမ္၊
ဆား၊ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၄၉ ၀၅၂ ၄၈၉ ဦးေရ
လူဦးေရႀကီးမားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၂၄
လူဦးေရတုိးႏႈန္း။ ၀.၂၁၈ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၁၉.၉၃/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၁၆.၉၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၄၉.၈၁ ႏွစ္
မ = ၄၈.၁၃ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၄၈.၉၈ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ ေတာင္အာဖရိက
တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစု။ အာဖရိကလူမည္း = ၇၉ %
လူျဖဴ ၉.၆ %
အေသြးစုံ = ၈.၉ %
အိႏၵိယ/အာရွ = ၂.၅%
ကိုးကြယ္မႈ။ ဇိုင္ယြန္ ခရစ္ယန္ ၁၁.၁ %၊ ပင္တယ္ကိုစတယ္/ခရစၥမက္တစ္ ၈.၂ %၊
ကက္သိုလစ္ ၇.၁ %၊ မက္သိုဒစ္ ၆.၈ %၊ ဒတ္ခ်္ ရီေဖါင္ ၆.၇ %၊
အင္ဂလီကန္ ၃.၈ %၊ မြတ္စလင္ ၁.၅ %၊ အျခားခရစ္ယာန္ ၃၆ %၊
အျခား ၂.၃ %၊ အမ်ဳိးအမည္မသိ ၁.၄ %၊ ဘာသာမဲ့ ၁၅.၁ %
ဘာသာစကား။ အီစီဇူးလူး ၂၃.၈ %၊ အီစီရႈိဆာ ၁၇.၆ %၊ အာဖရိကန္ ၁၃.၃ %၊ ဆယ္ပယ္ဒီ
၉.၄ %၊ အဂၤလိပ္ ၈.၂ %၊ ဆက္ဆြာနာ ၈.၂ %၊ ဆက္ဆိုသို ၇.၉%၊
ဇစ္ေစာင္ဂါ ၄.၄ %၊ အျခား ၇.၂ %
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ပရီတိုးရီးယား (အစိုးရရုံးစိုက္ရာၿမိဳ႕)

Posted in: ကမာၻ႔ႏိုင္ငံမ်ား