El Salvador

၆၇။အယ္ဆယ္ဗာေဒါ

(El Salvador)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း
၁၈၂၁ တြင္ စပိန္ထံမွ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့ျပီး ၁၈၃၉ တြင္ အေမရိကအလယ္ပိုင္း ျပည္ေထာင္စုမွ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့သည္။ (၁၂) ႏွစ္ၾကာျပည္တြင္းစစ္အတြင္း လူဦးေရ 75000 ခန္႔ေသဆံုးခဲ့ျပီး ၁၉၉၂ တြင္ အစိုးရႏွင့္ လက္၀ဲ၀ါဒီသူပုန္မ်ား ျငိမ္းခ်မ္းေရး စာခ်ဳပ္လက္မွတ္ေရးထိုးကာ စစ္ေရးႏိုင္ငံေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အေမရိက အလယ္ပိုင္း ၊ ေျမာက္ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ ႏွင့္ ထိစပ္။
ဂြါတီမာလာ ႏွင့္ ဟြန္းဒူးရပ္ႏိုင္ငံတုိ႔ၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
အေမရိက အလယ္ပိုင္း ႏွင့္ ကာရစ္ဘီယံ ပင္လယ္ ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 20,720 sq km
ေရ - 320 sq km
စုစုေပါင္း - 21,040 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
ဂြါတီမာလာ - 203 km
ဟြန္ဒူးရမ္ - 342 km

ကမ္းရိုးတန္း
307 km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္းရာသီဥတု ။ ေမလ မွ ေအာက္တိုဘာလ အထိ မိုးရာသီ ။
နို၀င္ဘာလ မွ ဧျပီလ အထိ ေျခာက္ေသြ႔ရာသီ။
ကမ္းရိုးတန္းေဒသတြင္ အပူပိုင္းရာသီဥတု။ကုန္းျမင့္တြင္ အပူအေအးမွ်တ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ေတာင္ထူထပ္မ်ားျပား ။ က်ဥ္းေျမာင္းေသာ ကမ္းရိုးတန္း ႏွင့္အလယ္ပိုင္းကုန္းျမင့္။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ပစိဖိတ္ သမုဒၵရာ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ဆာရိုအယ္ပီတယ္ - 27,30 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရအားလွ်ပ္စစ္ ၊ ပထ၀ီ အပူစြမ္းအင္ ၊ ေရနံ ၊ စိုက္ပ်ိဳးေျမ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 7,066,403 (2008)
လူဦးေရတိုးနႈန္း 1.679 % (2008)
ေမြးဖြားနႈန္း 25.72 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 5.53 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 68.45 ႏွစ္
မ - 75.84 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 72.06 ႏွစ္ (2008)

လူမ်ိဳး
ဘယ္ဗာဒိုရန္

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
မက္ဇတီဇို - 90 %
လူျဖဴ - 9 %
အေမရင္ဒီးယန္း - 1 %

ကိုးကြယ္မႈ
ရိုမန္ကက္သလစ္ - 57.1 %
ပရိုတက္စတင့္ - 21.2 %
ေယေ၀ါဟာသက္ေသ - 1.9 %
ေမာ္မြန္ - 0.7 %
အျခား - 2.3 %
ဘာသာမဲ့ - 16.8 %

ဘာသာစကား
စပိန္ ၊နာဟြာ ။

ျမိဳ႕ေတာ္
ဆန္ဆယ္ဗာေဒါ ။

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Equatorial Guinea

၆၈။အီေကြတိုရီယယ္ ဂူနီးယား(Equatorial Guinea)
Republic of Equatorial Guinea

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း
ႏွစ္ေပါင္း ၁၉၀ ၾကာ စပိန္ ကိုလိုနီအျဖစ္မွ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္တြင္ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့သည္။ ကုန္းမႏွင့္ဌာေနကြ်န္း ၀ါးကြ်န္း အပါအ၀င္ ျဖစ္ေသာ၎ႏိုင္ငံ ငယ္ေလးသည္ အေမရိကတိုက္ တြင္ အေသးငယ္ဆံုးႏိုင္ငံတြင္ တစ္ႏိုင္ငံ ျဖစ္၏။ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္တြင္ ဒီမိုကေရစီ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒေရးဆြဲခဲ့ျပီး ၁၉၉၆ - ၂၀၀၂ သမၼတ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား ႏွင့္ ၁၉၉၉ ၊ ၂၀၀၄ ဥပေဒလႊတ္ေတာ္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ မသမာမႈမ်ားရွိခဲ့ျပီး သမၼတ တီအိုဒိုရိုေအာ္ဘီအန္းငြီမားအမ္ဘာဆိုဂို (Teotoro O Nguema Mbasogo) က ၁၉၇၉ ခုႏွစ္ အာဏာသိမ္းယူျပီး ကတည္းက အုပ္ခ်ဳပ္လာခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတက ႏိုင္ငံေရးတြင္ ဩဇာအျပည့္ယူထားျပီး ႏိုင္ငံေရးအတိုက္အခံမ်ားကို မ်က္ႏွာသာမေပးေပ။ အီေကြတိုရီယယ္ ဂူနီယားသည္ ကမ္းလြန္ ပင္လယ္ျပင္ေရနံသိုက္ ရွာေဖြေတြ႔ရွိခဲ့ျပီး စီးပြားေရးလွ်င္ျမန္စြာ တိုးတက္လာခဲ့သည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ဆယ္စုႏွစ္အတြင္း ဆာဟာရေတာင္ပိုင္း အာဖရိကႏိုင္ငံမ်ား တြင္ တတိယေရနံ အမ်ားဆံုး တင္ပုို႔ေသာ ႏိုင္ငံ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ေရနံထုတ္လုပ္မႈေၾကာင့္ စီးပြားေရးတဟုန္ထိုးတိုး တက္လာျပီး မၾကာမီႏွစ္မ်ားက အစိုးရဘ႑ာေငြ အဆမတန္တိုးပြားလာခဲ့ေသာ္လည္း လူထုမ်ားၾကားတြင္ လူ ေနမႈအဆင့္အတန္းမွာ ေျပာပေလာက္ေအာင္တုိးတက္မလာေပ။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အေနာက္အာဖရိက ။ ဘိုင္ယာဖရာ ပင္လယ္ေကြ႔ႏွင့္ ထိစပ္။ ကင္မရြန္း ႏွင့္ ဂတ္ဘြန္ ႏိုင္ငံမ်ားၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
အာဖရိက ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 28,051 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 28,051 sq km

ကမ္းရိုးတန္း
296 km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္းရာသီဥတု ၊ အျမဲပူ၍ စိုထိုင္း။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ကမ္းရိုးတန္းေျမျပန္႔ မွ အတြင္းပိုင္းေတာင္ကုန္းမ်ားဆီသို႔ ျမင့္တက္သြား။ မီးေတာင္ကြ်နး္မ်ား။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပ္ိုင္း အတၱလႏၱိတ္ သမုဒၵရာ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ပီကို ဘာဆီလီ - 3,008 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရနံ ၊ သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႔ ၊ သစ္ ၊ ေရႊ ၊ ေဘာက္ဆိုဒ္သတၱဳ ၊ စိန္ ၊ ဇန္တလစ္
(မီးခုိးေရာင္ သတၱဳမာ တစ္မ်ိဳး) ၊သဲ ႏွင့္ ေက်ာက္စရစ္ ၊ ရႊံ႕ေစး ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 616,459 (2008)
လူဦးေရတုိးႏႈန္း 2.732 % (2008)
ေမြးဖြားႏႈန္း 37.04 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 9.72 /1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 60.36 ႏွစ္
မ - 62.13 ႏွစ္
စုုစုေပါင္း - 61.23 ႏွစ္ (2008)

လူမ်ိဳး
အီေကြတိုရီယယ္ ဂူနီးယန္ (သို႔) အီေကြတိုနီယန္း။

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ဖန္း - 85.7 %
ဘူဘီ - 6.5 %
အမ္ဒို၀ီ - 3.6 %
အန္ဒိုဘြန္ - 1.6 %
ဘူဂ်ီတာ - 1.1 %
အျခား - 1.4 %

ကိုးကြယ္မႈ
ရိုမန္ကက္သစ္ အမ်ားစု ။ ခရစ္ယာန္ မဟုတ္ေသာ၀ါဒမ်ား။

ဘာသာစကား
စပိန္ - 67.6 % (ရံုးသံုး)
အျခား - 32.4 %

ျမိဳ႕ေတာ္
မာလာဘို ။

အျပည့္အစံုသို႔

(Eritrea) State of Eritrea

၆၉။ အီရီထရီယာ
(Eritrea)
State of Eritrea

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း
၁၉၅၂ ခုႏွစ္တြင္ အီရီထရီယာသည္ အီသီယိုးဘီးယာ၏ ဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စု၀င္တစ္ခုအျဖစ္ သိမ္းပိုက္ ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ အီသီယိုးပီးယာက ျပည္နယ္တစ္ခုအျဖစ္ သိမ္းပိုက္ထားခဲ့ျပီး (၁၀) ႏွစ္အၾကာ ႏွစ္ (၃၀)ၾကာ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္မႈ ျဖစ္ပြားခဲ့ျပီး ၁၉၉၁ တြင္ အရီထရီယန္း သူပုန္မ်ားက အစိုးရတပ္မ်ားကို ေအာင္ျမင္စြာ ေခ်မုန္းနိုင္ခဲ့သည္။ လြတ္လပ္ေရးအတြက္ လူထုဆႏၵခံပြဲကို ၁၉၉၃ တြင္ က်င္းပခဲ့ရာ အျပတ္အသက္ အနိုင္ရရွိခဲ့သည္။ ၁၉၉၈ တြင္ ျဖစ္ပြားေသာ အီသီယိုးပီးယားႏွင့္ နယ္စပ္ အျငင္းပြားမႈျပသနာသည္ ၂၀၀၀ ဒီဇင္ဘာတြင္ ကုလသမဂၢ၏ ဦးေဆာင္ေျဖရွင္းမႈျဖင့္ ေျပလည္သြားခဲ့သည္။ အီသီယိုးပီးယားႏွင့္ နယ္စပ္ (25) km က်ယ္၀န္းေသာ ယာယီ လံုျခံဳေရးဇံု (Temparary Seulrity Zone) တြင္ ကုလသမဂၢ ျငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ရန္အတြက္ အီရီထရီယာမွ လက္ခံထားသည္။ အဆိုပါ နယ္စပ္ျပသနာမ်ားကို ေျဖရွင္း ဖြဲ႔စည္ထားေသာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေကာ္မရွင္က ၎တို႔ေလ့လာ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားကို ၂၀၀၂ ခုႏွစ္တြင္ ေဖၚျပခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ကုလသမဂၢ ျငိမ္းခ်မ္းေရးအဖြဲ႔ႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေကာ္မရွင္ စသည့္ႏွစ္ဖြဲ႔လံုးႏွင့္ ျပသနာကို ေျပလည္ေအာင္ ေျဖရွင္းနိုင္ျခင္းမရွိေသးေပ။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္၊ နို၀င္ဘာ ၃၀ ရက္ေန႔တြင္ အီရီထရီယား ႏွင့္ အီသီယိုပီယား နယ္နိမိတ္ေကာ္မရွင္ (EEBC) က ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား အျငင္းပြားလ်က္ရွိေသာ နယ္နိမိတ္ကို ခြဲျခားသတ္မွတ္ေပးခဲ့သည္။ ယင္းသတ္မွတ္ခ်က္အရ ဘက္မီျမိဳ႕အပါအ၀င္ အီသီယိုးပီးယား သိမ္းပိုက္ထားေသာ အျငင္းပြားနယ္ေျမ အေတာ္မ်ားမ်ား အီသီယိုးပီးယားဘက္သို႔ ပါသြားခဲ့သည္။အီရီထရီးယားက (EEBC) ၏ “Virtual demarcayion’’ ေခၚ “ပကတိ နယ္ေျမသတ္မွတ္ခ်က္” ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို လက္ခံခဲ့ျပီး အီရီထရီးယား ပိုင္နက္ျဖစ္ေသာ ယာယီလံုျခဳံေရးဇုံေပၚမွ အီသီယိုးပီးယား တပ္မ်ားဖယ္ရွားေပးရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့ေသာ္လည္း အီသီယုိးပီးယားက ယင္းဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို လက္မခံေပ။


ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အာဖရိက အေရွ႕ပိုင္း ။ ပင္လယ္နီ ႏွင့္ ထိစပ္။ဂ်ီေဘာက္တီ ႏွင့္ဆူဒန္ႏိုင္ငံတို႔ၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
အာဖရိက

ဧရိယာ
ကုန္ေျမ - 121,320 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 121,320 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
ဂ်စ္ေဘက္တီ - 109 km
အီသီယိုးပီးယား- 912 km
ဆူဒန္ - 605 km

ကမ္းရိုးတန္း
2,234 km

ရာသီဥတု
ပင္လယ္နီ ကမ္းရိုးတန္း တေလ်က္ ပူ၍ေျခာက္ေသြ႔ေသာ ကႏၱာရကမ္းေျမာင္း။ အေအးပို၍ ပိုမိုစြတ္စိုေသာ အလယ္ပိုင္းကုန္းျမင့္။ အေနာက္ေတာင္ ကုန္းမ်ားႏွင့္ ေျမနိမ့္ေဒသမ်ားတြင္ အေတာ္အတန္ မိုးေခါင္။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
အီသီယိုးပီးယား၏ေတာင္ ေျမာက္သြယ္တန္းေနေသာ မတ္ေစာက္ကုန္းျမင့္ ပါ၀င္လ်က္ရွိျပီး အေရွ႕ဘက္ရွိ ကမ္းရိုးတန္း ကႏၱာရေျမျပန္႔ဆီသို႔ ေလ်ာဆင္းသြား အေနာက္ေျမာက္တြင္ ေတာင္ကုန္း ေပါမ်ားျပီး အေနာက္ေတာင္ဘက္တြင္ ျပန္႔ျပဴးညီညာ လႈိင္းထေသာ ေျမျပန္႔ေရာေထြးတည္ရွိ။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ကူးလူး အနီး ဒီနာကီ ခ်ိဳင့္၀ွမ္း - 75 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ဆြိဳင္ရာ - 3,018 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရႊ၊ ျပာဓါတ္၊ သြပ္၊ ေၾကးနီ၊ ဆား၊ ေရနံႏွင့္ သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႔ ထုတ္ယူႏိုင္ဖြယ္၊ ငါး။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 5,502,026 (2008)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း 2.631 % (2008)
ေမြးဖြားႏႈန္း 34.94 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 8.63 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 59.35 ႏွစ္
မ - 63.46 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 61.38 ႏွစ္ (2008)

လူမိ်ဳး
အီရီထရီးယန္း။

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
တိုက္ဂရစ္ညာ - 50 %
တိုက္ဂရီ ႏွင့္ ကူနာမာ - 40 %
ေအဖါ - 4 %
ဘာဟို - 3 %
အျခား - 3 %

ကိုးကြယ္မႈ
မြတ္စလင္ ။ ေကာ့ကတစ္ခရစ္ယာန္ ၊ ရိုမန္ကက္သလစ္ ၊ ပရိုတက္စတင့္။

ဘာသာစကား
ေအဖါ၊ အရပ္၊ တိုက္ဂရီ၊ အျခား ကတ္ရွိတစ္စကားမ်ား။

ျမိဳ႕ေတာ္
အက္မာရာ (Asmara)

အျပည့္အစံုသို႔

Estonia

၇၀။ အက္စတိုးနီးယား
(Estonia)

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း
ဒိန္းမတ္၊ဆီြဒင္၊ ဂ်ာမန္ႏွင့္ ရုရွတို႔ရွိ၏ ကုိလိုနီ ႏိုင္ငံအျဖစ္ ရာစုႏွစ္မ်ားစြာ ေနထိုင္ခဲ့ျပီးေနာက္ ၁၉၁၈ တြင္ လြတ္လပ္ေရး ရရွိခဲ့သည္။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက အသိျပဳျခင္းမရွိခဲ့ေသာ ဆိုဗီယက္ ျပည္ေထာင္စု၏ သြတ္သြင္းမႈကို ၁၉၄၀ တြင္ ခံခဲ့ရသည္။ ၁၉၉၁ တြင္ ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စု ျပိဳကြဲသြားျခင္းႏွင့္အတူ တစ္ဖန္လြတ္ ေျမာက္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၄ တြင္ ရုရွတပ္မ်ား ရုပ္သိမ္းသြားျပီးခ်ိန္မွစ၍ အက္စတိုးနီးယားသည္ အေနာက္ဥေရာပ ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ စီးပြားေရး ႏိုင္ငံေရး တုိးျမင့္ဆက္ဆံမႈမ်ား လြတ္လပ္စြာ လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၄ တြင္ ေနတိုးႏွင့္ ဥေရာပ သမဂၢမ်ားသို႔ ၀င္ေရာက္ခဲ့သည္။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အေရွ႕ဥေရာပ ။ ေဘာလ္တစ္ ပင္လယ္ႏွင့္ ဖင္လန္ပင္လယ္ေကြ႔တို႔ႏွင့္ထိစပ္။ လတ္ဗီးယားႏွင့္ ရုရွႏိုင္ငံတို႔ၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
ဥေရာပ

ဧရိယာ
ကုန္ေျမ - 2,015 sq km
ေရ - 43,211 sq km
စုစုေပါင္း - 45,226 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
လတ္ဗီးယား - 343 km
ရုရွ - 290 km

ကမ္းရိုးတန္း
3794 km

ရာသီဥတု
ပင္လယ္ျပဳျပင္မႈရွိေသာရာသီဥတု ၊ စိုစြတ္၍သမမွ်တေသာ ေဆာင္းရာသီ။ ေအးျမေသာ ေႏြရာသီ ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ရႊံ႕ႏြံေတာ၊ ေျမနိမ့္ေဒသမ်ား။ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ျပန္႔ျပဴးညီညာ၍ ေတာင္ပိုင္းတြင္ ေတာင္ကုန္းေပါမ်ား။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း - ေဘာလ္တစ္ ပင္လယ္ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပုိင္း - ဆးအာ မူနာမန္ဂ်ီ - 318 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရနံထုတ္ယူနိုင္ေသာ ေယွလေက်ာက္လႊာ၊ ေျမေဆြးစိုင္၊ ေဖါ့စပိုရိုက္၊ ရႊံ႕ေစး၊ ထံုးေက်ာက္၊ သဲ၊ ဒိုလိုမိုက္၊ စိုက္ပ်ိဳးေျမ၊ ပင္လယ္ထြက္ရႊ႕ံ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 1,307,605 (2008)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း (-0.6 32 %) (2008)
ေမြးဖြားႏႈန္း 10.28 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 13.35 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 67.16 ႏွစ္
မ - 78.3 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 72.56 ႏွစ္ (2008)

လူမ်ိဳး
အက္စတိုးနီးယန္း

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
အက္စတိုးနီးယန္း - 67.9 %
ရုရွ - 25.6 %
ယူကရိန္း - 2.1 %
ဘီလာရု - 1.3 %
ဖင္း - 0.9 %
အျခား - 2.2 %

ကိုးကြယ္မႈ
ဧ၀ံဂလိလူသာရန္ - 13.6 %
ေအာ္သိုေဒါ့ - 12.8 %
အျခားခရစ္ယာန္- 1.4 %
ဘာသာစြဲမရွိသူ - 34.1 %
အျခားႏွင့္အမည္မသိ - 32 %
ဘာသာမဲ့ - 6.1 %

ဘာသာစကား
အက္စတိုနီးယန္း (ရံုးသံုး) 67.3 %
ရုရွ - 29.7 %
အျခား - 2.3 %
အမည္မသိ - 0.7 %

ျမိဳ႕ေတာ္
တယ္လင္း (Tallin)

အျပည့္အစံုသို႔

Federal Demoratic Republic of Ethiopia

၇၁။အီသီယိုးပီးယား(Ethiopia)
Federal Demoratic Republic of Ethiopia

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း
အာဖရိက ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အီသီယိုးပီးယား ဘုရင့္ႏိုင္ငံသည္ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ အတြင္း ၁၉၃၁ - ၃၄ ခုႏွစ္ အထိ အီတလီ၏သိမ္းပိုက္မႈကို ခံခဲ့ရသည္မွအပ မည္သည့္ႏိုင္ငံ၏ ကိုလိုနီမွ မျဖစ္ခဲ့ဖူးေပ။ ၁၉၇၄ ခုတြင္ “သည္ဒါတ္” (The Dery) “ႏိုင္ငံေတာ္ေကာင္စီ” ဟု ေခၚေသာစစ္အစိုးရက ဧကရာဇ္ ဟိုင္လီ ဆယ္လာဆီး (Emperor Haile Selassie - ၁၉၃၀ နန္းတက္) ကိုျဖဳတ္ခ်၍ ဆိုရွယ္လစ္ ႏိုင္ငံေတာ္တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ေသြးထြက္သံယို အာဏာသိမ္းပြဲမ်ား ၊ အဓိကရုဏ္းမ်ား ၊ မိုးေခါင္ေရရွားမႈမ်ား စသည္တို႔ေၾကာင့္ ဒုကၡသည္မ်ား အစုလုက္အျပံဳလိုက္ ျဖစ္လာခဲ့ျပီး အီသီယိုးပီးယား ျပည္သူ႔ ေတာ္လွန္ေရး ဒီမိုကေရစီတပ္ဦး (Ethiopian people’s Revolutionary Democratic Front – EPRDF) ေခၚ သူပုန္ညႊန္႕ေပါင္း စစ္တပ္ မွ အစိုးရကို ေတာ္လွန္ဖယ္ရွားခဲ့ပစ္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၄ တြင္ အေျခခံ ဥပေဒ ေရးးဆြဲျပီး အီသီယိုးပီးယား ၏ ပထမဦးဆံုး ပါတီစံု အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲကို ၁၉၉၅ တြင္ က်င္းပခဲ့သည္။ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ မ်ားတြင္ အီရီထရီးယား ႏွင့္ နယ္နိမိတ္ အျငင္းပြားစစ္ပြဲျဖစ္ပြားခဲ့ျပီး ၂၀၀၀ ဒီဇင္ဘာတြင္ ျငိမ္းခ်မ္းေရး စာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္၍ေျပျငိမ္းခဲ့ၾကသည္။ အီရီထရီးယာ - အီသီယိုးပီးယား နယ္နိမိတ္ ေကာ္မရွင္က ၂၀၀၇ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ပထ၀ီအေနအထားအရ နယ္ေျမသတ္မွတ္ေပး ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ေျမျပင္ေပၚတြင္ အျပီးသတ္ နယ္နိမိတ္ပိုင္းျခားေရးအတြက္ ေလာေလာဆယ္တြင္ ဆိုင္းငံ့ထား သည္။အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာေကာ္မရွင္ မွ အီသီယိုးပီးယားပိုင္နယ္ေျမမ်ားလက္လြတ္ရန္ လိုလားခ်က္အေပၚ အီသီယိုးပီးယား မွ လက္ခံျခင္းမရွိေသာေၾကာင့္ျဖစ္၏။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အာဖရိက အေရွ႕ပိုင္း ။ ဆိုမာလီယာ ႏိုင္ငံ၏အေနာက္ဘက္။

ေျမပံုအညႊန္း
ကုန္းေျမ - 1,119,683 sq km
ေရ - 7444 sq km
စုစုေပါင္း - 1,127,127 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
ဂ်ီေဘာက္တီ - 349 km
အီရီထရီယာ - 912 km
ကင္ညာ - 861 km
ဆိုမာလီယာ - 1,600 km
ဆူဒန္ - 1,606 km

ကမ္းရိုးတန္း
မရွိ (ကုန္းတြင္းပိတ္)

ရာသီဥတု
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္အလိုက္ အေျပာင္းအလဲရွိေသး အပူပိုင္းမုတ္သုံရာသီဥတု ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ဂရိတ္ ရစ္ေတာင္ၾကားျဖင့္ ပိုင္းျခားထားေသာ ကုန္းျမင့္လြင္ျပင္ေပၚရွိ အလယ္ပိုင္း ေတာင္တန္း။

မ်က္ႏွာျပင္အျမစ္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ဒီနာကီ ခ်ိဳင့္၀ွမ္း - 125 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ရတ္ဒီဂ်န္ - 4,533 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရႊအနည္းငယ္ ၊ ပလက္တီနမ္ ၊ ေၾကးနီ ၊ ျပာဓါတ္၊ သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႕၊ ေရ အားလွ်ပ္စစ္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 82,544,840 (2008)
လူဦးေရတိုးနႈန္း 3.212 % (2008)
ေမြးဖြားႏႈန္း 43.97 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 11.83 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 52.54 ႏွစ္
မ - 57.51 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 54.99 ႏွစ္ (2008)

လူမ်ိဳး
အီသီယိုးပီးယန္း

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ေအာ္ရိုမို - 32.1 %
အမ္မာရာ - 30.1 %
တိုက္ဂရာေ၀း - 6.2 %
ဆိုမာလီ - 5.9 %
ဂူရာဂီ - 4.3 %
ဆစ္ဒါမာ - 3.5 %
၀ယ္လိုင္တာ - 2.4 %
အျခား - 15.4 %

ကိုးကြယ္မႈ
ခရစ္ယာန္ - 60.8 % (ေအာ္သိုေဒါ့ - 50.6 % ပရိုတက္စတင့္ 10.2 %)
မြတ္စလင္ - 32.8 %
မီရိုးဖလာကိုးကြယ္မႈ - 4.6 %
အျခား - 108 %

ဘာသာစကား
အမ္မာရစ္ဂနာ - 32.7 %
ေအာ္ရိုမစ္ဂနာ - 31.6 %
တိုက္ဂရစ္နာ - 6.1 %
ဆိုမာလီဂနာ - 6 %
ဂြြါရာဂစ္နာ - 3.5 %
ဆစ္ဒါမစ္ဂနာ - 3.5 %
ဟာဒီယီဂနာ - 1.7 %
အျခား - 14.8 %
အဂၤလိပ္ (ေက်ာင္းတြင္ ျပဌာန္းေသာ အဓိက ႏိုင္ငံျခားဘာသာစကား)

ျမိဳ႕ေတာ္
အက္ဒစ္ အဘာဘာ (Addis Ababa)

အျပည့္အစံုသို႔

Falkland Islands

၇၂။ေဖါ့ကလန္ ကြ်န္းမ်ား(Falkland Islands)
(Islas Malvina)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

၁၅၉၂ တြင္ အဂၤလိပ္လူမ်ိဳး စြန္႔စားသြားလာသူ တစ္ဦးက ပထမဆံုးေတြ႔ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ၁၆၉၀ ေနာက္ပိုင္း အထိ အဂၤလိပ္တို႔ အေျခခ်ျခင္းမရွိခဲ့ေသးေပ။ ၁၇၆၄ အထိလည္း ျပင္သစ္အေျခခ်သူမ်ား မရွိခဲ့ေသးေပ။ေနာက္ ႏွစ္ႏွစ္ အၾကာတြင္ စပိန္ က သိမ္းပိုက္ခဲ့ျပီး ထိုအခ်ိန္မွစ၍ ပိုင္ဆိုင္မႈ အျငင္းပြားမႈမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ပထမဆံုး စပိန္ ႏွင့္ ျဗိတိန္ တို႔ အျငင္းပြားခဲ့ျပီး ထို႔ေနာက္ ျဗိတိန္ ႏွင့္ အာဂ်င္တီးနား တို႔ အျငင္းပြားခဲ့ၾကသည္။ ၁၈၈၃ တြင္ ျဗိတိန္မွ ကြ်န္းေစာင့္ေရတပ္သားရွိ၍ ၎ပိုင္ဆိုင္ေၾကာင္းေၾကျငာခဲ့သည္။ ၁၉၈၂ ဧျပီလ ၂ ရက္ေန႔ တြင္ အာဂ်င္ တီးနားမွ က်ဴးေက်ာ္သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ျဗိတိန္မွ ႏိုင္ငံရပ္ျခားစစ္တပ္ကိုေစလႊတ္ခဲ့ျပီ ခုႏွစ္ပတ္ အၾကာတြင္ အာဂ်င္တီးနားစစ္တပ္ႏွင့္ အျပင္းအထန္တိုက္ခိုက္၍ ၁၉၈၂ ဇြန္လ ၁၄ ရက္တြင္ အာဂ်င္တီးနား တို႔အရႈံး ေပးခဲ့ရသည္။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
ေတာင္အေမရိက ေတာင္ပိုင္း ။ ေတာင္အတၱလႏိၱတ္ သမုဒၵရာ အတြင္း ။
အာဂ်င္တီးနား ေတာင္ပိုင္း မွ အေရွ႕ဘက္။

ေျမပံုအညႊန္း
ေတာင္အေမရိက တိုက္ ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 12,173 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 12,173 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
မရွိ ။

ကမ္းရိုးတန္း
1,288 km

ရာသီဥတု
အေအးပိုင္းပင္လယ္ရာသီဥတု။ ျပင္းထန္ေသာအေနာက္ေလတိုက္ခတ္၊ တိမ္ထူ ။
စိုထိုင္း ၊ ႏွစ္၀က္ေက်ာ္ေက်ာ္မိုးရြာသြန္းေလ့ရွိ ၊ စတန္ေလျမိဳ႕ေတာ္တြင္ ႏွစ္စဥ္
မိုးေရခ်ိန္ ၂၄ လက္မခန္႔ရွိ။ ဇန္န၀ါရီလ ႏွင့္ ေဖေဖၚ၀ါရီလ မွလြဲ၍ တစ္ႏွစ္ပတ္လံုး
အခါအားေလွ်ာ္စြာ နွင္းက်ေလ့ရွိေသာ္လည္း ထူထပ္စြာက်ျခင္းမ်ိဳးမရွိေပ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ေက်ာက္ေဆာင္ ၊ ေတာင္ကုန္း ၊ ေတာင္တန္း ေပါမ်ား၍ ရႊံညႊန္အနည္းငယ္ရွိ။ ညီညာမႈမရွိေသာ ေျမျပန္႔မ်ား

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း အတၱလႏိၱတ္ သမုဒၵရာ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း အပ္စဘြန္းေတာင္ - 705 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ငါး ၊ ကင္းမြန္ ၊ သားရိုင္းတိရစာၦန္ ၊ ပင္လယ္ေရေမွာ္ ၊ စပဂၢနမ္ေရညိွ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 3,140 (2008)
လူဦးေရတုိးႏႈန္း 0.011 % (2008)
ေမြးဖြားနႈန္း မရွိ ။
ေသဆံုးနႈန္း မရွိ ။

လူမ်ိဳး
ေဖါ့ကလန္ ကြ်န္းသား

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ျဗိတိသွ်

ကိုးကြယ္မႈ
ခရစ္ယာန္ - 67.2 %
ဘာသာမဲ့ - 31.5 %
အျခား - 1.3 %

ဘာသာစကား
အဂၤလိပ္

ျမိဳ႕ေတာ္
စတန္ေလ (Stanlay)

အျပည့္အစံုသို႔

Faroe Islands

၇၃။ ဖါရိုး ကြ်န္းမ်ား

(Faroe Islands)

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း
ယင္းကြ်န္းမ်ားေပၚတြင္ ေနထိုင္သူအမ်ားစုမွာ (၉) ရာစုတြင္ ရာက္ရွိလာခဲ့ၾကေသာ ဗိုက္ကင္းလူမ်ိဳးစု မွ ဆင္းသက္လာသူမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ (၁၄) ရာစု ကတည္းက ဒိန္းမတ္ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးအရ ဆက္ႏြယ္မႈရွိခဲ့သည္။ ၁၉၄၈ တြင္ ကိုယ္ပိုင္အစုိးရ တည္ေထာင္ခဲ့သည္။


ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
ဥေရာပ ေျမာက္ပိုင္း ။ ေျမာက္အတၱလႏိၱတ္ သမုဒၵရာႏွင့္ ေနာ္ေ၀ဂ်ီယန္
ပင္လယ္ၾကားရွိ ကြ်န္းစု။ အိုက္စဂန္ ႏွင့္ ေနာ္ေ၀ၾကားလမ္းခုလပ္။

ေျမပံုအညႊန္း
ဥေရာပ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 1,399 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 1399 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
မရွိ

ကမ္းရိုးတန္း
1,117 km

ရာသီဥတု
သမမွ်တေသာ ေဆာင္းရာသီ။ ေအးျမေသာေႏြရာသီ တိမ္အျမဲဖံုး။ဆီးနွင္းထူထပ္။ ေလထန္ ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ၾကမ္းတမ္းေသာေက်ာက္ေဆာင္ ၊ ေက်ာက္စြန္းနိမ့္မ်ား ၊ကမ္းတစ္ေလ်ာက္ ေခ်ာက္ကမ္းပါးမ်ား။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း အတၱလႏိၱတ္ သမုဒၵရာ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ေဆးလ္တာရာတင္ဂ်ာ - 882 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ငါး ၊ေ၀လငါး ၊ ေရအားလွ်ပ္စစ္၊ ေရနံ ႏွင့္ ဓါတ္ေငြ႕ ထုတ္ယူနိုင္ဖြယ္ရွိ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 48,668 (2008)
လူဦးေရတုိးႏႈန္း 0.376 % (2008)
ေမြးဖြားႏႈန္း 13.25 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 8.67 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 78.86 ႏွစ္
မ - 81.89 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 79.29 ႏွစ္ (2008)

လူမ်ိဳး
ဖါရိုးဆီ

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစု
စကင္ဒီေနဗီးယန္း

ကိုးကြယ္မႈ
ဧ၀ံဂလိ လူသီယနိ - 83.8 %
အျခားႏွင့္ အမည္မသိ - 16.2 %

ဘာသာစကား
ဖါရိုးဆီ ၊ ဒိန္းမတ္

ျမိဳ႕ေတာ္
ေတာ္ရွာဗန္ (Torshavn)

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Fiji Islands

၇၄။ ဖီခ်ီ
( Fiji )
Republic of Fiji Islands

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း
ျဗိတိသွ် ကိုလိုနီ အျဖစ္ ႏွစ္ေပါင္းတစ္ရာနီးပါး က်ေရာက္ျပီးေနာက္ ၁၉၇၀ တြင္ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့သည္။ ၁၉ ရာစု အတြင္ က ျဗိတိသွ် အစိုးရက အိႏိၵယ မွ အလုပ္သမား အေျမာက္အမ်ား တင္သြင္းခဲ့၍ အိႏိၵယ လူ႔အဖြဲ႔ အစည္း ၾကီးမားက်ယ္ျပန္႔လာမည္ကို စိုးရိမ္၍ ၁၉၈၇ တြင္ စစ္တပ္မွ အာဏာသိမ္းမႈ ႏွစ္ၾကိမ္ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ အာဏာသိမ္းမႈႏွင့္ ၁၉၉၀ အေျခခံ ဥပေဒ တို႔ေၾကာင့္ ဌာေန မယ္လန္ေနရွန္း လူမ်ိဳးမ်ားသာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ခိုင္မာေစခဲ့ျပီး အိႏိၵယလူမ်ိဳးအမ်ားအျပား နွင္ထုတ္ခံရသည္။ လုပ္သားအင္အားရွားပါးသြားမႈေၾကာင့္ စီးပြားေရး အခက္အခဲ မ်ားႏွင့္ရင္ဆိုင္ခဲ့ရေသာ္လည္း ဖီဂ်ီကြ်န္းတြင္ မယ္လန္ေနရွင္းတို႔ လူစုမ်ားျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၉၇ တြင္ ျပဌာန္း ေသာ အေျခခံဥပေဒမွာမူ ပို၍ ေကာင္းမြန္ျပီး တရားမွ်တမႈရွိသည္။ ၁၉၉၉ တြင္ လြတ္လပ္၍ျငိမ္းခ်မ္းေသာ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပခဲ့ျပီး အင္ဒို - ဖီဂ်ီယန္ ဦးေဆာင္ေသာ အစုိးရ အနိုင္ရရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ေမလ တြင္ အရပ္သားအာဏာသိမ္းမႈျဖစ္ပြားခဲ့ျပီး ကာလၾကာျမင့္စြာ ႏိုင္ငံေရး အၾကပ္အတည္းမ်ားဆီသို႔ ဦးတည္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ ဩဂုတ္လတြင္ ပါလီမန္ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပျပီး ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ လုိင္သီနီယာ ကာရာစီ (Laisenia Qarase) ဦးေဆာင္ေသာ ဒီမိုကေရစီ အစိုးရတစ္ရပ္ကို ေရြးခ်ယ္တင္ေျမာက္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ ေမလ တြင္ ထပ္မံေရြးခ်ယ္ခံံခဲ့ရျပီး ယင္းႏွစ္ထဲ၌ပင္ ဗိုလ္မႈးခ်ဳပ္ ေဗာ္ရိစ္ဘိုင္နီမာရာမာ (Commodore Vereg Bainimarama) ဦးေဆာင္ေသာစစ္တပ္ မွ အာဏာသိမ္းခဲ့ျပီး ဘိုင္နီရာမာရာက သမၼတရာထူး ယူခဲ့သည္။ ၂၀၀၇ ဇန္န၀ါရီလတြင္ ၾကားျဖတ္အစိုးရ၏ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ဘိုင္နီရာမာရာ အာဏာရရွိျပီး ကတည္းက အတိုက္အခံမ်ားကို ေခ်မႈန္းျခင္း။ ဒီမိုကေရစီ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခအေနဥပေဒကို ပယ္ဖ်က္ျခင္း ၊ ေရြးေကာက္ပြဲ ျပဳလုပ္ရန္ ျငင္းဆန္ျခင္းမ်ား ျပဳခဲ့သည္။


ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အိုရွင္းနီးယား ၊ ေတာင္ပစိဖိတ္သမုဒၵရာအတြင္းရွိကြ်န္းစု။ဟာ၀ိုင္အီမွ နယူးဇီလန္သို႔သြား ခရီးသံုးပံုႏွစ္ပံုခန္႔ လမ္းခုလပ္။

ေျမပံုအညႊန္း
အိုရွင္းနီးယား။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 18,270 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 18,270 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
မရွိ ။

ကမ္းရိုးတန္း
1,129 km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္းပင္လယ္ ၊ ရာသီအလိုက္အပူခ်ိန္အနည္းငယ္မွ် အေျပာင္းအလဲရွိ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
မီးေတာင္ေပါက္ကြဲမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာေတာင္မ်ား။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ္ဆံုးအပိုင္း ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း တြန္မာနီဗီ - 1,324 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
သစ္၊ ငါး၊ ေရႊ၊ ေၾကးနီ၊ ကမ္းလြန္ ေရနံထုတ္ယူနိုင္ဖြယ္ရွိ။ ေရအားလွ်ပ္စစ္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 931,741 (2008)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း 1.388 % (2008)
ေမြးဖြားႏႈန္း 22.15 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 5.66 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 67.9 ႏွစ္
မ - 73.1 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 7.44 ႏွစ္ (2008)

လူမ်ိဳး
ဖီဂ်ီယန္

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ဖီဂ်ီယန္ - 57.3 %
အိႏိၵယ - 37.6 %
ရိုတူမန္ - 1.2 %
အျခား - 3.9 %

ကိုးကြယ္မႈ
ခရစ္ယာန္ - 53 %
ရိုမန္ကက္သလစ္ - 7.2 %
ဘုရားသခင္ညီလာခံ - 3.8 %
ဆဲဗင္းေဒး အက္ဗန္တစ္- 2.6 %
ဟိႏၵဴ - 34 %
မြတ္စလင္ - 7 %
အျခား - 2.8 %
အမည္မသိ - 5.6 %
ဘာသာမဲ့ - 0.3 %

ဘာသာစကား
အဂၤလိပ္ (ရံုးသံုး) ၊ဖီဂ်ီယန္ (ရံုးသံုး) ၊ဟိႏၵဴစတန္နီ။

ျမိဳ႕ေတာ္
ဆုဗို (Suvo)

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Finland

၇၅။ ဖင္လန္
( Finland )
Republic of Finland

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း
ဖင္လန္သည္ ဆီြဒင္လက္ေအာက္ခံ ျပည္နယ္တစ္ခုအျဖစ္လည္ေကာင္း (၁၂) ရာစုမွ (၁၉) ရာစုအထိ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ၁၈၀၉ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းတြင္ ရုရွ လက္ေအာက္ခံ ကိုယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ ျမဳိ႕စားအုပ္ခ်ဳပ္ေသာ နယ္ပယ္ တစ္ခုျဖစ္ခဲ့သည္။ ၁၉၁၇ တြင္ လံုး၀လြတ္လပ္ေရး ရရွိခဲ့သည္။ ဒုတိယ ကမၻာစစ္အတြင္း ဆိုဗီယက္ယူနီယံ၏ က်ဴးေက်ာ္မႈကို ခုခံကာကြယ္ျပီး လြတ္လပ္ေရးကို ထိန္းသိမ္းထားနိုင္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္နယ္ေျမတစ္ခ်ဳိ႕ လက္လြတ္ဆံုးရႈံခဲ့ရသည္။ ေနာက္ရာစုႏွစ္၀က္အတြင္း ဖင္လန္ႏိုင္ငံသည္ လယ္ယာ ႏွင့္ သစ္ေတာ အေျခခံစီးပြားေရး အသြင္သ႑ာန္မွ ေခာတ္သစ္စက္မႈ စီးပြားေရးအသြင္ သို႔ ေအာင္ျမင္စြာ ကူးေျပာင္းနိုင္ခဲ့ျပီး အေနာက္ဥေရာပတြင္ တစ္ဦးခ်င္း၀င္ေငြအျမင့္မားဆံုး ႏိုင္ငံမ်ားထဲတြင္ အပါအ၀င္ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၅ မွစ၍ ဥေရာပ သမဂၢအဖြဲ႔၀င္နိုင္ငံ တစ္နိုင္ငံျဖစ္ေသာ ဖင္လန္သည္ စကင္ဒီေနဗီးယား နိုင္ငံမ်ား (Nordic) တြင္ ဥေရာပ ဘံုစနစ္သို႔ ၀င္ေရာက္ခဲ့ေသာ တစ္ ဦးတည္းေသာ နုိင္ငံျဖစ္ျပီး ၁၉၉၉ ဇန္န၀ါရီလတြင္ စတင္က်င့္သံုးခဲ့သည္။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
ေျမာက္ဥေရာပ။ ေဘာ္လတစ္ ပင္လယ္ ဘို႔စနီးယား ပင္လယ္ေကြ႔ ဖင္လန္ ပင္လယ္ေကြ႔
တို႔ႏွင့္ထိစပ္။ ဆြီဒင္ ႏွင့္ ရုရွနိုင္ငံတို႔ၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
ဥေရာပ ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 30,4473 sq km
ေရ - 33,672 sq km
စုစုေပါင္း - 338,145 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
ေနာ္ေ၀း - 727 km
ဆီြဒင္ - 614 km
ရုရွ - 13,13 km

ကမ္းရိုးတန္း
1,250 km

ရာသီဥတု
အပူခ်ိန္မွ်တ ။ အာတိတ္ဆန္ေသာ ရာသီဥတုရွိေသာ္လည္း ေျမာက္အတၱလႏိၱတ္ သမုဒၵရာ စီးေၾကာင္း၊ ေဘာ္လ တစ္ ပင္လယ္ ႏွင့္ ကန္းေပါင္း ၆၀၀၀၀ ေက်ာ္ တို႔၏ျပဳျပင္မႈေၾကာင့္ သမမွ်တေသာရာသီဥတုရွိ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
အမ်ားအားျဖင့္ နိမ့္၍ျပန္႔ျပဴးညီညာရာမွ လႈိင္းထေသာ ေျမျပန္႔မ်ားေပၚတြင္ ေရကန္
မ်ား ေတာင္ကုန္းနိမ့္မ်ားျပန္႔က်ဲတည္ရွိ။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ေဘာ္လတစ္ ပင္လယ္ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ဟယ္တီယာတြန္တူရီ - 1,328 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
သစ္ ၊ သံရုိင္း ၊ ေၾကးနီ ၊ ခဲ ၊ သြပ္ ၊ စရိုမိုက္ ၊ နီကယ္ ၊ ေရႊ ၊ ေငြ ၊ ထံုးေက်ာက္ ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 5,244,749 (2008)
လူဦးေရတိုးႏႈနး 0.112 % (2008)
ေမြးဖြားႏႈန္း 10.39 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 10 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 75.31 ႏွစ္
မ - 82.46 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 78.82 ႏွစ္ (2008)

လူမ်ိဳး
ဖင္း

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ဖင္း - 93.4 %
ဆီြဒင္ - 5.6 %
ရုရွ - 0.5 %
အက္စတိုးနီးယန္း - 0.3 %
ရိုးမား (ဂ်စ္ပဆီ) – 0.1 %
ဆာမီ - 0.1 %

ကိုးကြယ္မႈ
လူသီရန္ဘုရားေက်ာင္းေတာ္ - 82.5 %
ေအာ္သိုေဒါ့ - 1.1 %
အျခားခရစ္ယာန္ - 1.1 %
အျခား - 0.1 %
ဘာသာမဲ့ - 15.1 %

ဘာသာစကား
ဖင္းနစ္ - 91.5 %
ဆီြဒင္ - 5.5 %
အျခား - 3 %
ဘာမီ ႏွင့္ ရုရွ ဘာသာစကားအနည္းငယ္။

ျမိဳ႕ေတာ္
ဟယ္ဆင္ကီ (Helsinki)

အျပည့္အစံုသို႔

French Republic

၇၆။ျပင္သစ္( France )
French Republic

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း
ပထမ ႏွင့္ ဒုတိယ ကမၻာစစ္မ်ားတြင္ အႏိုင္ရရွိေသာ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ ျဖစ္ခဲ့ေသာ္လည္း အင္အားၾကီးႏိုင္ငံ ျဖစ္ေသာ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံသည္ ဩဇာအာဏာ ၊ လူ႔အရင္းအျမစ္ႏွင့္ ရပ္တည္မႈအဆင့္အတန္းတို႔ က်ဆင္းသြားခဲ့ရ သည္။ သို႔ေသာ္ ယခုအခါ ျပင္သစ္သည္ ကမၻာေပၚတြင္ တိုးတက္ေခတ္အမွီဆံုးႏိုင္ငံမ်ားထဲတြင္ တစ္ႏိုင္ငံ အပါ အ၀င္ျဖစ္ျပီး ဥေရာပ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ဦးေဆာင္ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ အေစာပိုင္း ပါလီမန္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၏ အား နည္းခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ၁၉၅၈ မွစ၍ သမၼတႏွင့္ပါလီမန္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ႏွစ္ခု ေရာစပ္က်င့္သံုးခဲ့သည္။ မၾကာေသးမီ ႏွစ္မ်ားအတြင္း ဂ်ာမဏီႏွင့္စီးပြားေရး ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈသည္ ဥေရာပစီးပြားေရး ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈအတြက္အဓိကက်ေၾကာင္းသိရွိလာျပီး ၁၉၉၉ ဇန္န၀ါရီလတြင္ ဥေရာပဘံုေငြေၾကးစနစ္ကို စတင္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့သည္။ မ်က္ေမွာက္ကာလတြင္ ဥေရာပသမဂၢ၏ ႏိုင္ငံျခားေရးမူ၀ါဒမ်ား တိုးတက္ေအာင္ ျမင္မႈ ရရွိသြားေရးအတြက္ သမဂၢစစ္အင္အား တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေအာင္ ေရွ႕တန္းမွ အားသြန္ ခြန္စိုက္ ၾကိဳးပမ္း လ်က္ရွိသည္။


ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
ျပင္သစ္ မက္ထရိုပိုလီတန္ (ျပင္သစ္ျပည္မ) - အေနာက္ဥေရာပ ။ ဘစ္ခေတးပင္လယ္ေအာ္နင့္ အဂၤလိပ္ေရလက္ ၾကားတို႔ႏွင့္ထိစပ္။ ဘယ္လဂ်ီယန္ ႏွင့္ စပိန္တို႔ၾကား ျဗိတိန္ နိုင္ငံ၏ အေရွ႕ေတာင္ဘက္ ။ ေျမထဲပင္လယ္ ႏွင့္ ထိစပ္။အီတလီ ႏွင့္ စပိန္ၾကား ။ ျပင္သစ္ ဂူအန္းနား - ေတာင္အေမရိက ေျမာက္ပိုင္း။ေျမာက္အတၱလႏိၱတ္ သမုဒၵရာ နွင္ထိစပ္ ။ ဘရာဇီး ႏွင့္ ဆူရီနိမ္းၾကား။ဂြါဒီလုပ္ - ကာရစ္ဘီယံ ပင္လယ္။ ေျမာက္အတၱလႏိၱတ္ သမုဒၵရာ ႏွင့္ ကာရစ္ဘီယံပင္လယ္ၾကား။ ပူအာတိုရီကို၏ အေရွ႕ေတာင္ဘက္ ။ မာတင္နစ္ - ကာရစ္ဘီယံပင္လယ္။ ေျမာက္အတၱလႏိၱတ္ သမုဒၵရာ ႏွင့္ ကာရစ္ဘီယံ ပင္လယ္ၾကား။ထရီနီဒတ္ ႏွင့္ တိုဘာကို နိုင္ငံတို႔၏ ေျမာက္ဘက္ ရီယူနီယံ - အာဖရိက ေတာင္ပိုင္း။ အိႏိၵယ သမုဒၵရာအတြင္းရွိကြ်န္း ၊ မာဒါကာစကာ ၏ အေရွ႕ဘက္။

ေျမပံုအညႊန္း
ျပင္သစ္မက္ထရိုပိုလီတန္ (ျပင္သစ္ျပည္မ) - ဥေရာပ ။ ျပင္သစ္ ဂူအန္းနား - ေတာင္အေမရိက
ဂြါဒီလုပ္ - အေမရိက အလယ္ပိုင္း ကာရစ္ဘီယံ ပင္လယ္။မာတင္နစ္ - အေမရိက အလယ္ပိုင္း
ကာရစ္ဘီယံ ပင္လယ္။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 640,053 sq km - 545,630 sq km (ျပင္သစ္ျပည္မ)
ေရ - 3,374 sq km - 1,400 sq km (ျပင္သစ္ျပည္မ)
စုစုေပါင္း - 643,427 sq km - 547,030 sq km (ျပင္သစ္ျပည္မ)
မွတ္ခ်က္ ။ ပထမေဖၚျပေသာကိန္းဂဏန္းတြင္ ျပင္သစ္ပိုင္ အေ၀းေရာက္နယ္ေျမ
မ်ား၏ ဧရိယာအက်ယ္အ၀န္းမ်ားပါ၀င္သည္။


ထိစပ္နယ္ေျမ
ျပင္သစ္ျပည္မ
အန္ဒိုရာ - 56.6 km
ဘယ္လဂ်ီယန္ - 620 km
ဂ်ာမဏီ - 415 km
အီတလီ - 488 km
လူဇင္ဘက္ - 73 km
မိုနာကို - 4.4 km
စပိန္ - 623 km
ဆြတ္ဇလန္ - 573 km
စုစုေပါင္း - 2889 km

ျပင္သစ္ဂူနီးယား
ဘရာဇီး - 673 km
ဆူရီနိမ္း - 510 km
စုစုေပါင္း - 1,183 km

ကမ္းရိုးတန္း
ျပင္သစ္ျပည္မ - 3,427 km
စုစုေပါင္း - 4,668 km

ရာသီဥတု (ျပင္သစ္ျပည္မ)
ေယဘုယအားျဖင့္ ေအးျမေသာေဆာင္းရာသီ ႏွင့္ မွ်တေသာေႏြရာသီတို႔ရွိ။ေျမထဲပင္လယ္တေလွ်ာက္ မွ်တေသာ ေဆာင္းရာသီ ႏွင့္ပူေသာေႏြရာသီဥတုတို႔ရွိ။မၾကာခဏဆိုသလို ေျမာက္ႏွင့္ အေနာက္ေျမာက္အရပ္မွ မစၥထ ရယ္ေခၚ ေအး၍ေျခာက္ေသြ႔ေသာေလၾကမ္းတိုက္ခတ္ေလ့ရွိ။

ဂြါဒီလုပ္ ႏွင့္ မာတီနစ္
ကုန္သည္ေလတိုက္ခတ္မႈေၾကာင့္ အပူပိုင္းဆန္ေသာ္လည္း အပူအေအးမွ်တေသာရာသီဥတုရွိ။ စိုထိုင္းမႈျမင့္မား။ ဇြန္လ မွ ေအာက္တိုဘာလ အထိ မိုးရာသီ။ ပွ်မ္မွ်အားျဖင့္ ရွစ္ႏွစ္တစ္ၾကိမ္ခန္႔ ျပင္းထန္ေသာ ဆိုင္ကလံု မုန္တိုင္းတိုက္ခတ္ေလ့ရွိ။

ရီယူနီယံ
အပူပုိင္းေဒသရာသီဥတု။ မ်က္ႏွာျပင္အလုိက္ အပူခ်ိန္မွ်တမႈရွိ။ ေမလ မွ နို၀င္ဘာလ အထိ ေအး၍ေျခာက္ ေသြ႕။ နို၀င္ဘာလ မွ ဧျပီလအထိ ပူ၍မိုးရြာသြန္း။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္ (ျပင္သစ္ျပည္မ)
အမ်ားအားျဖင့္ျပန္႔ျပဴး ညီညာ။ ေျမာက္ပိုင္း ႏွင့္ အေနာက္ပိုင္းတြင္ လႈိင္းထေသာေတာင္ကုန္းမ်ား။ က်န္ေသာ အပိုင္းမ်ား ေတာင္ထူထပ္။ အထူးသျဖင့္ေတာင္ဘက္တြင္ ပုိင္ရင္နီး ေတာင္တန္း ႏွင့္ အေရွ႕ဘက္တြင္ အဲလ္ပ္ ေတာင္တန္း။

ျပင္သစ္ဂူနီးယား
နိမ့္ေသာကမ္းရိုးတန္းလြင္ျပင္မ်ားမွသည္ေတာင္ကုန္းမ်ား၊ေတာင္နိမ့္ဆီသို႔ ျမင့္တက္ သြားေသာ သြင္ျပင္ရွိ။

ဂြါဒီလုပ္
ဘက္ဆီ - တာရီ ကြ်န္းမ်ားသည္ မီးေတာင္ေပါက္ကဲြမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာကြ်န္းမ်ားျဖစ္ျပီး အတြင္းပိုင္း ေတာင္မ်ားရွိ။ ဂရင္း - တာရီ ကြ်န္းမ်ားသည္ ထံုးေက်ာက္ဖဲြ႔ ျဖစ္၍ မ်က္ႏွာျပင္နိမ့္သည္။ က်န္ေသာ ကြ်န္း ခုႏွစ္ ကြ်န္းတြင္ အမ်ားစုမွာ မီးေတာင္ကြ်န္းမွားျဖစ္၏။

မာတင္နစ္
ေတာင္ထူထပ္၍ ေကြ႕ဟိုက္ေသာ ကမ္းရိုးတန္းရွိ။ မီးေတာင္ျမံဳရွိ။

ရီယူနီးယံ
အမ်ားအားျဖင့္မ်က္ႏွာျပင္ၾကမ္းတမ္း၍ ေတာင္ထူထပ္။ ကမ္းေျခတေလွ်ာက္ေျမဩဇာေကာင္မြန္ေသာ ေျမနိမ့္။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ရုန္းျမစ္၀ကြ်န္းေပၚ (- 2 m)
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ဘလန္႔ေတာင္ - 4,807 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္ (ျပင္သစ္ျပည္မ)
ေက်ာက္မီးေသြး ၊ သံရိုင္း ၊ ေဘာက္ဇိုက္ ၊ သြပ္ ၊ ယူေရနီယံ ၊ ခေနာက္စိမ္း ၊
အဆိပ္ (စိန္) ၊ ဓါတ္ျပား ၊ ေမ်ာေက်ာက္ ၊ ဖလူအိုရင္းျဒပ္စင္ ၊ ဂ်စ္ပဆမ္သတၱဳ ။သစ္ ၊ ငါး ။

ျပင္သစ္ဂူးနီးယား
ေရႊတြင္း ၊ ေရနံ ၊ ေကအိုလင္ ေျမေစးျဖဴ ၊ နီရိုဘီယမ္သတၱဳ ၊ တမ္တယ္လန္သတၱဳ ၊ ရႊံ႕ေစး။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 62,150,775 (ျပင္သစ္ျပည္မ) (2008)
စုစုေပါင္း 64,057,792
လူဦးေရတုိးႏႈန္း 0.574 % (2008)
ေမြးဖြားႏႈန္း 12.73 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 8.48 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 77.68 ႏွစ္
မ - 84.23 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 80.87 ႏွစ္ (2008)

လူမ်ိဳး
ျပင္သစ္

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ဆဲလ္တစ္ ႏွင့္ လက္တင္ ပါ၀င္ေသာတ်ဴတိုးနစ္ ၊ ဆလာဗစ္ ၊ ေျမာက္အဖရိကန္၊အင္ဒိုခ်ိဳင္းနိ ၊ဘက္က်ဳ။

အေ၀းေရာက္နယ္ေျမမ်ား
လူမဲ ၊ လူျဖဴ ၊ မူလတို ၊ အေရွ႕အင္ဒီးယန္း ၊တရုတ္ ၊ အေမရင္ဒီးယန္း ။

ကိုးကြယ္မႈ
ရိုမန္ကက္သလစ္ - 83% - 88 %
ပရိုတက္စတင့္ - 2 %
ဂ်ဴး - 1 %
မြတ္စလင္ - 5 % - 10 %
ဘာသာစြဲမရွိ - 4 %

ဘာသာစကား
ျပင္သစ္ - 100 %

ျမိဳ႕ေတာ္
ပဲရစ္ (Paris)

အျပည့္အစံုသို႔

ဗီယက္နမ္ (Vietnum)

ေနာက္ခံသမို္င္းအက်ဥ္း။ ။
၁၈၅၈ တြင္ဗီယက္နမ္ကို ျပင္သစ္တို႕စတင္ က်ဴးေက်ာ္ခဲ့ျပီး ၁၈၈၄ တြင္ အလံုးစံုသိမ္းပိုက္နိုင္ခဲ့သည္။ ၁၈၈၇ တြင္ျပင္သစ္အင္ဒိုခ်ဳိင္းနားကြ်န္းဆြယ္၏ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုျဖစ္လာခဲ့သည္။ ဒုတိယကမာၻစစ္ၿပီးဆံုးၿပီးေနာက္ ဗီယက္ နမ္က လြတ္လပ္ေရးေၾကျငာခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ ျပင္သစ္တို႕က ၁၉၅၄ အထိဆက္လက္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၿပီး ဟိုခ်ီမင္းဦး ေဆာင္ေသာ ကြန္ျမဴနစ္တပ္မ်ားက တုိက္ထုတ္ခဲ့သည္။ ၁၉၅၄ တြင္ ခ်ဳပ္ဆိုေသာ ဂ်ီနီဗာသေဘာတူညီခ်က္အရ ေျမာက္ပိုင္းကြန္ျမဴနစ္ႏွင့္ ေတာင္ပိုင္း ကြန္ျမဴနစ္ဆန္႕က်င္ေရးဟူ၍ ႏွစ္ပိုင္းကြဲထြက္ခဲ့သည္။ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ အေမရိကန္တို႕ကေတာင္ ပိုင္း ကြန္ျမဴနစ္ဆန္႕က်င္ေရးအစိုးရကိုအင္အားေတာင့္တင္းလာေစရန္ စီးပြားေရး၊ စစ္ေရး အရ ကူညီေထာက္ပံ့မႈျပဳခဲ့သည္။ ၁၉၇၃ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးသေဘာတူညီခ်က္အရ အေမရိကန္စစ္တပ္မ်ား ျပန္လည္ဆုတ္ခြာခဲ့သည္။ ေနာက္ႏွစ္ႏွစ္ အၾကာတြင္ေတာင္ပိုင္းကို ေျမာက္ပိုင္းကြန္ျမဴနစ္တို႕ကသိမ္းပိုက္ခဲ့ၿပီး ကြန္ျမဴ နစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးလက္ေအာက္တြင္ ျပန္လည္ေပါင္းစည္းသိမ္းသြင္းခဲ့သည္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုျပန္လည္တည္ေထာင္နိုင္ခဲ့ ေသာ္လည္း ေခါင္းေဆာင္မႈမူဝါဒမ်ား အျငင္းပြားမႈမ်ား၊ ခြဲျခားဖိႏွိပ္မႈမ်ား၊အထူးသျဖင့္ေတာင္ပိုင္းကုန္သည္ လူတန္းစား မ်ား နိုင္ငံအတြင္းမွ ထြက္ခြာသြားျခင္းတို႕ေၾကာင့္ ဆယ္စုႏွစ္ေက်ာ္ၾကာေအာင္ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ ေနွးေကြးခဲ့ၿပီး နုိင္ငံတ ကာကလည္း အထီးက်န္မူဝါဒကိုက်င့္သံုးခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္မွစ၍ ဒိြဳင္မြိဳင္ေခၚ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ေရးမူဝါဒ ကို ခ်မွတ္ခဲ့ၿပီး ဗီယက္နမ္အစိုးရက စီးပြားေရးလြတ္လပ္မႈရွိေအာင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ အေျခခံတည္ေဆာက္မႈ ပံုသ႑န္မ်ားကိုျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ၍ေခတ္မီေအာင္ေဆာင္ရြက္ၿပီးကုန္စည္မ်ား ကို္ပို႕ကုန္ေစ်းကြက္တြင္ၿပိဳင္ဆိုင္နိုင္စြမ္းရွိ ေအာင္ထုတ္လုပ္ခဲ့သည္။ အစိုးရအေနႏွင့္ အေသးစားဆႏၵျပမႈမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ရလွ်က္ရွိၿပီး ေျမယာအသံုးျပဳမႈအေပၚ တြင္ အျငင္းပြားလွ်က္ရွိၿပီး ေျဖရွင္းနိုင္စြမ္းမရွိေသးေပ။ အလယ္ပိုင္းကုန္းျမင့္ေဒသ မြန္တာနတ္လူမ်ဳိးမ်ားႏွင့္ ေတာင္ ပိုင္း ျမစ္ဝကြ်န္းေပၚေဒသ ခမာကြမ္း လူမ်ဳိးစုမ်ားကလည္း ဆႏၵျပလွ်က္ရွိသည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အေရွ႕ေတာင္အာရွ။ ထိုင္းပင္လယ္ေကြ႕၊ တိုကင္ပင္လယ္ေကြ႕၊ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္တို႕ႏွင့္ထိစပ္။
တရုတ္၊ လာအို၊ ကေမၺာဒီးယား တုိ႕ႏွင့္နယ္နိမိတ္ထိစပ္။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အေရွ႕ေတာင္ အာရွ
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၃၁၀ ၀၇၀ sq km
ေရ = ၂၁ ၁၄၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ကေမၺာဒီးယား ၁၂၂၈ km။ တရုတ္ ၁၂၈၁ km။ လာအို ၂၁၃၀ km
ကမ္းရုိးတန္း။ ၃၄၄၄ km

ရာသီဥတု။ ေတာင္ဘက္တြင္ အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု။ ေျမာက္ဘက္တြင္ ပူ၍မိုးရြာေသာမုတ္သံုရာသီ (ေမလမွ
စက္တင္ဘာလအထိ)။ ေႏြးေထြး၍ ေျခာက္ေသြ႕ေသာ ရာသီ (ေအာက္တိုဘာလမွ မတ္လအထိ)
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ = ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဖန္စီပန္ = ၃၁၄၄ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေဖာ့စဖိတ္။ ေက်ာက္မီးေသြး။ မန္ဂနိစ္။ ေဘာက္ဇိုက္သတၱဳ။ ခရိုမိုက္။ ကမ္းလြန္ေရနံႏွင့္
သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ သစ္။ ေရအားလွ်ပ္စစ္
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၈၉ ၅၇၁ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမၻာ႕အဆင့္။ ၁၃
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ ၁.၀၉၆ % (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၇.၂၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၅.၉၇/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၉.၄၈ ႏွစ္
မ = ၇၄.၆၉ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၁.၉၄ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ ဗီယက္နမ္
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ ခင္ (ဗီယက္) ၈၆.၂ %။ ေတး ၁.၉ %။ ထိုင္း ၁.၇ %။ ေမာင္ ၁.၅ %။ ခံုမ္ ၁.၄ %။ ဟိုိအာ
၁.၁ %။ နန္ ၁.၁ %။ မံႈ ၁ %။ အျခား ၄.၁ %
ကိုးကြယ္မႈ။ ဗုဒၶဘာသာ ၉.၃ %။ ကက္သိုလစ္ ၆.၇ %။ ဟုိအာဟာအို ၁.၅ %။ ကာအိုဒိုင္ ၁.၁ %။ ပရိုတက္စတင့္
၀.၅ %။ မြတ္စလင္ ၀.၁ %။ ဘာသာစကား ၈၀.၈ %
ဘာသာစကား။ ဗီယက္နမ္ (ရုံုးသံုး)။ အဂၤလိပ္။ ျပင္သစ္၊ တရုတ္၊ ခမာ၊ ေတာင္ေပၚစကားမ်ား(မြန္ခမာ ႏွင့္မေလးရွား
ပိုလီေနးရွင္း)
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ဟႏြိဳင္း (Hanoi)
ဗာဂ်င္ကြ်န္းမ်ား
(Virgin Island)
ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၇ ရာတြင္ ဗာဂ်င္ကြ်န္းစုမ်ားကို အဂၤလိပ္ႏွင့္ ဒိန္းမတ္တ္ိ္ု႕ ခဲြေဝပိုင္ဆိုင္ခဲ့ၾကသည္။ ၁၈ ရာစုႏွင့္ ၁၉ ရာစု အေစာပိုင္းတြင္ ကြ်န္လုပ္သားတို႕၏အင္အားျဖင့္သၾကားလုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္ၿပီး ကြ်န္း၏အဓိကစီးပြားေရးျဖစ္ခဲ့သည္။ ၁၉၁၇ တြင္ ဒိန္းမတ္ပိုင္ဆိုင္ေသာ ကြ်န္း၏အပိုင္းမ်ားကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက ဝယ္ယူခဲ့သည္။ ၁၈၄၈ ခုႏွစ္တြင္ ကြ်န္စံနစ္ဖ်က္သိမ္းၿပီးေနာက္ စီးပြားေရးဆုတ္ယုတ္လာခဲ့သည္။
ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ ကာရစ္ဘီယံ။ ကာရစ္ဘီယံပင္လယ္ႏွင့္ ေျမာက္ အတၱလႏၱိတ္ သမုဒၵရာၾကားတြင္ရွိ။ ပူအာတို ရီကို၏
အေရွ႕ဘက္
ေျမပံုအၫႊန္း။ အေမရိကတိုက္ အလယ္ပိုင္းႏွင့္ ကာရစ္ဘီယံ
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၃၄၆ sq km
ေရ = ၁၅၆၄ sq km
စုစုေပါင္း = ၁၉၁၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ မရွိ
ကမ္းရိုးတန္း။ ၁၈၈ km
ရာသီဥတု။ အပူေလ်ာ့ပိုင္း။ အေရွ႕ဘက္ကုန္သည္ေလ တိုက္ခတ္မႈေၾကာင့္ အပူအေအးမွ်တ။ စုိထိုင္းဆေလ်ာ့နည္းၿပီး
ရာသီအလိုက္ အပူခ်ိန္ေျပာင္းလဲမႈအနည္းငယ္ရွိ။ စက္တင္ဘာလမွ နိုဝင္ဘာလအထိ မိုးရာသီ
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေတာင္းကုန္းမ်ား၊ ေတာင္မ်ား ေပါမ်ားၿပီး ေျမျပင္ညီရွားပါး
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ကာရစ္ဘီယံပင္လယ္ = ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ကေရာင္း ေတာင္ = ၄၇၅ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေနေရာင္ျခည္။ သဲ။ ပင္လယ္။ ပင္လယ္လိႈင္း။
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၁၀၉ ၇၇၅ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ - ၀.၀၆၁ % (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၁.၆၁/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၆.၉၆/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၆.၁၄ ႏွစ္
မ = ၈၂.၄၁ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၉.၁၉ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ ဗာဂ်င္ကြ်န္းသား (အေမရိကန္နိုင္ငံသား)
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ လူမည္း ၇၆.၂%။ လူျဖဴ ၁၃.၁%။ အာရွ ၁.၁%။ အျခား ၆.၁ %။ ေသြးေႏွာ ၃.၅ %
ကိုးကြယ္မႈ။ ဘက္ပတစ္ ၄၂%။ ရိုမန္ကက္သိုလစ္ ၃၄%။ အပစ္စကိုလီယန္ ၇%
ဘာသာစကား။ အဂၤလိပ္ ၇၄.၇%။ စပိန္ ၁၆.၈%။ ျပင္သစ္ ၆.၆%။ အျခား ၁.၉%
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ရွားေလာ့ အမၼလီယာ (Charlotte Analie)

အျပည့္အစံုသို႔

တန္ဇန္းနီးယား (Tanzania) United Republic of Tanzania

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၉၆၀ ခုႏွစ္မ်ားအေစာပိုင္းကာလတြင္ ၿဗိတိသွ်ထံမွ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးမၾကာမီ တန္ဂန္ရီကာႏွင့္ ဇန္ဇီဘာနယ္ႏွစ္ခုပူေပါင္း၍ ၁၉၆၄ တြင္ တန္ဇန္းနီးယား ႏုိင္ငံဟူ၍တည္ ေထာင္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၅ တြင္ တစ္ပါတီစံနစ္ခ်ဳပ္ၿငိမ္း၍ ၁၉၇၀ မွစ၍ တစ္ႀကိမ္တစ္ခါမွ်မက်င္းပ ဖူးေသးေသာ ဒီမိုကေရစီေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပခဲ့သည္။ ဇန္ဇီဘာ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ျပႆနာႏွင့္ လူထုမေက်မနပ္မႈမ်ားေၾကာင့္ေရြးေကာက္ပဲြကို ႏွစ္ႀကိမ္ျပန္လည္က်င္းပခဲ့ရ သည္။ ထုိေရြးေကာက္ပဲြသည္ မွန္ကန္မႈမရွိေၾကာင္း ေလ့လာသံုးသပ္သူူမ်ားကေဝဖန္ခဲ့ၾက ေသာ္လည္း လက္ရွိအုပ္ခ်ဳပ္ေသာပါတီိကသာ အႏု္ိ္င္ရရွိခဲ့သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာဖရိကအေရွ႕ပိုင္း။ အိႏိၵယသမုဒၵရာႏွင့္ထိစပ္။ ကင္ညာႏွင့္ မိုဇမ္ဘစ္ႏုိင္ငံတို.
ၾကား။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာဖရိက
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၈၈၅ ၈၀၀ sq km
ေရ = ၆၁ ၅၀၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၉၄၇ ၃၀၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ဘူရန္ဒီ ၄၅၁ km။ ဒီမိုကရက္တစ္ကြန္ဂိုသမၼတႏိုင္ငံ ၄၅၉ km။ ကင္ညာ ၇၆၉
Km။ မာလာဝီ ၄၇၅ km။ ရဝမ္ဒါ ၂၁၇ km။ ယူဂႏၶာ ၃၉၆ km။ ဇမ္ဘီယာ ၃၃၈
Km
ကမ္းရိုးတန္း။ ၁၄၂၄ km
ရာသီဥတု။ ကမ္းရိုးတန္းတေလွ်ာက္ အပူပုိင္းေဒသရာသီဥတု။ ကုန္းျမင့္ေဒသတြင္ အပူခ်ိန္မွ်
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ကမ္းရုိးတန္းတေလွ်ာက္ ေျမျပန္႕။ အလယ္ပိုင္းကုန္းျမင့္လြင္ျပင္။ ေျမာက္
ႏွင့္ ေတာင္ဘက္တြင္ ကုန္းျမင့္ေဒသ။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ အိႏိၵယသမုဒၵရာ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ကီလီမန္ဂ်ာရို ၅၈၉၅ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရအားလွ်ပ္စစ္။ သံျဖဴ။ ေဖါ့စဖိတ္။ သံရိုင္း။ ေက်ာက္မီးေသြး။ စိန္။ ေရႊ
သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ နီကယ္။
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၄၁ ၀၄၈ ၅၃၂ ဦးေရ
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၃၀
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၂.၀၄ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၃၄.၂၉ % (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၁၂.၅၉ % (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၅၀.၅၆ ႏွစ္
မ = ၅၃.၅၁ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၅၂.၀၁ %
လူမ်ဳိး။ တန္ဇန္းနီးယန္း
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ ကုန္းမအာဖရိက ၉၉ % ။ အျခား ၁ %
ကိုးကြယ္မႈ။ ခရစ္ယာန္ ၃၀ %။ မြတ္စလင္ ၃၅ %။ တိုင္းရင္းသားရိုးရာဓေလ့ယံုၾကည္ကိုး
ကြယ္မႈ ၃၅ %။
ဘာသာစကား။ ကီဆြာဟီလီ သို႕မဟုတ္ ဆြာဟီလီ (ရုံးသံုး)။ ကီအန္ဂူဂ်ာ။ အဂၤလိပ္။ အာရပ္။
အျခား ေဒသခံစကားမ်ား
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ဒါအက္စ္ဆာလာမ္း (Dar es Salaam)

အျပည့္အစံုသို႔

တာဂ်စ္ကစၥတန္ (Tajikistan) Republic of Tajikistan

ေနာက္ခံသမုိင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၈၆၀ ခုႏွစ္မ်ားႏွင့္ ၁၈၇၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ ရုရွတုိ႕ကတာဂ်စ္လူမ်ဳိးမ်ားကုိအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ သည္။ ၁၉၁၇ ရုရွေတာ္လွန္ေရးၿပီးေနာက္ အာရွအလယ္ပိုင္းတြင္ရုရွတို႕အားနည္းသြားခဲ့သည္။
ေဘာရွီဘစ္တို႕ကထုိေဒသကိုထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ္လည္း ၿပိဳင္ဆိုင္မႈမ်ားစြာရင္ဆိုင္ရၿပီး ၂၉၂၅ အထိ အျပည့္အဝျပန္လည္တည္ေထာင္ႏုိင္ျခင္းမရွိခဲ့ေပ။ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ဆဒ္ (Sughd) ျပည္နယ္မွ ေဒသေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ တာဂ်စ္ဆိုဗီယက္ဆိုရွယ္လစ္သမၼႏိုင္ငံ တည္ေထာင္ ရန္အတြက္ ၁၉၂၉ ခုႏွစ္တြင္ ဥဇဘက္ဆိုဗီယက္ဆိုရွယ္လစ္သမၼတ ႏုိင္ငံမွ လႊဲေျပာင္းရယူခဲ့ ျခင္းျဖစ္၏။ ဆဒ္ျပည္နယ္တြင္ ဥဇဘက္တိုင္းရင္းသားတုိ႕သည္ အေတာ္အတန္အားေကာင္း ေသာလူမ်ဳိးမ်ားျဖစ္သည္။ ၁၉၉၁ ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုၿပိဳကြဲသြားေသာအခါတာဂ်စ္ကစၥတန္ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့သည္။ ၁၉၉၂ မွ ၁၉၉၇ အထိျပည္တြင္းအုပ္စုမ်ားႏွင့္ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္ပြားခဲ့ သည္။ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္မ်ားအတြင္းလံုၿခံဳေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပႆနာမရွိခဲ့ေသာ္လည္း ဆိုဗီ ယက္မွခြဲထြက္လာခဲ့ေသာႏုိင္ငံမ်ားထဲတြင္အဆင္းရဲဆံုးႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံျဖစ္၏။ ေနတိုးအုပ္စုမ်ား အာဖဂန္နစၥတန္ သို႕စတင္ဝင္ေရာက္လာေသာအခ်ိန္မွစ၍ ႏုိင္ငံတကာ၏အာရုံစိုက္ျခင္းကိုခံရ ၿပီး ကာလၾကာရွည္စြာတည္ၿငိမ္မႈရွိခဲ့ၿပီး အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းမ်ားေပၚေပါ္က္လာကာ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္လာကာ လံုၿခံဳေရးအေထာက္အပံ့မ်ားလည္းရရွိခဲ့သည္။
တာဂ်စ္ကစၥတန္သည္ ကမာၻ႕ကုန္သြယ္ေရးအဖဲြ႕ႀကီးသို႕ဝင္ေရာက္ႏုိင္ရန္ႀကိဳးပမ္းလွ်က္ရွိၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လွ်က္ရွိ၏။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာရွအလယ္ပုိင္း။ တရုတ္ႏုိင္ငံအေနာက္ဘက္။
ေျမပံုအ ၫႊန္း။ အာရွ
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၁၄၁ ၁၅၀ sq km
ေရ = ၂ ၅၉၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၁၄၃ ၁၀၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အာဖဂန္နစၥတန္ ၁၂၀၆ km။ တရုတ္ ၄၁၄ km။ ကာဂ်စၥတန္ ၈၇၀ km။
ဥဇဘက္ကစၥတန္ ၁၁၆၁ km
ကမ္းရိုးတန္း။ မရွိ (ကုန္းတြင္းပိတ္)
ရာသီဥတု။ အလယ္ပိုင္းလတၱီက်ဳ ဥေရာပကုန္းမ ရာသီဥတု။ ပူျပင္းေသာေႏြရာသီ။ သမမွ်တ
ေသာေဆာင္းရာသီ။ ပါးမားေတာင္တြင္ မိုးအတန္အသင့္ေခါင္ၿပီး ဝန္ရုိးစြန္းရာသီ
ဥတု။
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ပါးမားႏွင့္ အယ္ေလးေတာင္မ်ားက ေျမမ်က္ႏွာ၏အေတာ္မ်ားမ်ားကို ယူ
ထားသည္။ ေျမာက္ဘက္တြင္ အေနာက္ဘက္ ဖာဂါနာေတာင္ၾကားႏွင့္
အေနာက္ေတာင္ဘက္တြင္ ကုိဖာနီဟြန္ႏွင့္ ဗက္ခက္ရွ္ ေတာင္ၾကားမ်ား။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ဆာဒါယာ (ဆာဒါယို) ၃၀၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ က်ဴလိုင္ အစၥမြိဳင္လီ ဆိုမိုနီ ၇၄၉၅ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရးအားလွ်ပ္စစ္။ ေရနံအနည္းငယ္။ ယူေရနီယံ။ ေက်ာက္မီးေသြးညိဳ။
ခဲ။ သြပ္။ ခေနာက္စိမ္း။ အၿဖိဳက္။ ေငြ။ ေရႊ။

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၇ ၃၄၉ ၁၄၅ ဦးေရ(၂၀၀၉)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈ ကမာၻ႕အဆင့္ = ၉၆
လူဦးေရတိုိးႏႈန္း။ ၁.၈၇၈ %
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၂၆.၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၆.၈၃/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၂.၂၉ ႏွစ္
မ = ၆၈.၅၂ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၆၅.၃၃ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တာဂ်စ္စတန္နီ
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ တာဂ်စ္ ၇၉.၉ %။ ဥဇဘက္ ၁၅.၃ %။ ကာဂ်ဇ္ ၁.၁ %။ အျခား ၂.၆ %
ကိုးကြယ္မႈ။ ဆြန္နီမြတ္စလင္ ၈၅ %။ ရွီးအိုက္မြန္စလင္ ၅ %။ အျခား ၁၀ %
ဘာသာစကား။ တာဂ်စ္ (ရုံးသံုး)။ ရုရွဘာသာစကားကုိ အစိုးရႏွင့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္
တြင္က်ယ္စြာအသံုးျပဳၾကသည္။
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ဒတ္ရွ္ဟန္ဘီ (Dushanbe)

အျပည့္အစံုသို႔

ယီမင္ (Yemen) Republic of Yemen

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၉၁၈ တြင္ ေျမာက္ပိုင္းယီမင္သည္ ေအာ္တိုမန္အင္ပါယာထံမွလြတ္လပ္ေရးရခဲ့သည္။ ၁၉ ရစုတြင္ ေအဒင္ ဆိပ္ကမ္းတစ္ဝိုက္ေဒသမ်ားကို ၿဗိတိသွ်တို႕က လက္ေအာက္ခံနယ္ေျမမ်ားအျဖစ္တည္ေထာင္ထားခဲ့ၿပီး ၁၉၆၇ တြင္ၿဗိတိသွ်တို႕ ျပန္လည္ရုတ္သိမ္းသြားေသာအခါ ေတာင္ပိုင္းယီမင္ဟူ၍ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ ေနာက္သံုးႏွစ္ အၾကာတြင္ေတာင္ပိုင္းယီမင္အစိုးရက မက္စ္ဝါဒကို က်င့္သံုးခဲ့သည္။ ေတာင္ပိုင္းယီမင္မွ ေျမာက္ပိုင္းယီမင္သို႕ လူမ်ား အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ထြက္ခြာခဲ့ၾကၿပီး နိုင္ငံႏွစ္နိုင္ငံၾကား ဆယ္စုႏွစ္ ႏွစ္စုမွ် ၾကာေအာင္ ပဋိပကၡျဖစ္ပြား ခဲ့သည္။ ၁၉၉၀ တြင္ ေတာင္ပိုင္းႏွင့္ ေျမာက္ပိုင္းယီမင္တို႕ ယီမင္သမၼတနိုင္ငံ ဟူ၍တရားဝင္ ေပါင္းစည္းခဲ့ၾကသည္။
၁၉၉၄ တြင္ ေတာင္ပိုင္းခြဲထြက္ေရးသမားမ်ား၏ လႈပ္ရွားမႈကို ႏွိမ္နင္းနိုင္ခဲ့သည္။၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ေဆာ္ဒီအာေရ ဗ် နွင့္ ယီမင္တို႕ နယ္နိမိတ္ေလွ်ာ့ခ်ေရးအတြက္သေဘာတူညီခဲ့ၾကသည္။

ပထဝီ အေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း။ အာေရဗ်ပင္လယ္၊ ေအဒင္ပင္လယ္ေကြ႕၊ ပင္လယ္နီ တို႕ႏွင့္ ထိစပ္။
အိုမန္ ႏွင့္ ေဆာ္ဒီအာေရးဗ်နိုင္ငံမ်ားၾကား
ေျမပံုအၫႊန္း။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၅၂၇ ၉၆၈ sq km
ေရ = ၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၅၂၇ ၉၆၈ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အိုမန္ ၂၈၈ km။ ေဆာ္ဒီအာေရးဗ် ၁၄၅၈ km
ကမ္းရိုးတန္း။ ၁၉၀၆ km
ရာသီဥတု။ အမ်ားအားျဖင့္ ကႏၱာရဆန္ေသာရာသီဥတု။ အေနာက္ဘက္ကမ္းရိုးတန္းတစ္ေလွ်ာက္တြင္ ပူ၍
စိုထိုင္းေသာရာသီဥတု။ အေနာက္ဘက္ေတာင္တန္းေဒသမ်ားတြင္ အပူအေအးမွ်တ၍ မုတ္သုံ
ရာသီသက္ေရာက္မႈရွိ။ အေရွ႕ဘက္တြင္ အလြန္ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႕ေသာ၊ ျပင္းထန္ေသာ ကႏၱာရ
ရာသီဥတု
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ မ်က္ႏွာျပင္ ျပားေသာေတာင္ကုန္းမ်ားႏွင့္ ၾကမ္းတမ္းေသာေတာင္မ်ားကို ေနာက္ခံျပဳ၍
က်ဥ္းေျမာင္းေသာကမ္းရိုးတန္း လြင္ျပင္ရွိ။ အာေရဗီးယန္း ကြ်န္းဆြယ္၏ အတြင္းပိုင္း ကႏၱာရ
ထဲသို႕ ကုန္းတြင္းပိုင္း ကႏ ၱာရေျမျပန္႕မွ ေလ်ာေစာက္ဆင္းသြား
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ အာေရးဗီးယန္းပင္လယ္ = ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဂ်ာဗယ္လ္ အန္ နာဘီ ရွဴအိုက္ ၃၆၆၇ m
သဘာဝ အရင္းအျမစ္။ ေရနံ။ ငါး။ ေက်ာက္ဆား။ ေက်ာက္မီးေသြးအနည္းငယ္။ ေရႊ။ ခဲ။ နီကယ္။ ေၾကးနီ။
အေနာက္ဘက္ရွိေျမၾသဇာေကာင္းမြန္ေသာေျမ
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၂၃ ၄၉၅ ၃၆၁ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္။ ၄၈
လူဦးေရတုိးႏွဳန္း။ ၂.၇၁၃ % (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၃၄.၃၇/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၇.၂၄/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၁.၃၅ ႏွစ္
မ = ၆၅.၄၇ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၆၃.၃၆ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ ယီမင္
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ အာရပ္လူမ်ဳိး အမ်ားဆံုး။ အာဖရိကန္-အာရပ္။ အာရွ။ ဥေရာပသား
ကိုးကြယ္မႈ။ ရွဖီ(ဆြန္နီ)ႏွင့္ ေဇဒီ(ရွီးအိုက္) တို႕ပါဝင္ေသာ မြတ္စလင္။ ဂ်ဴး၊ ခရစ္ယာန္၊ ဟိႏၵဴ အနည္းငယ္စီ
ဘာသာစကား။ အာရပ္
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ဆာနား (Sanaa)

အျပည့္အစံုသို႔

အေနာက္ဘက္ကမ္း (West Bank)

၁၉၉၃ စက္တင္ဘာတြင္ အေနာက္ဘက္ကမ္းႏွင့္ ဂါဇာကမ္းေျမွာင္ေဒသတြငပါလက္စတိုင္း အသြင္ကူးေျပာင္းေရး ကာလကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အစီအစဥ္အတြက္ အစၥေရး ပီအယ္အိုက စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ားထုတ္ျပန္ေၾကျငာခဲ့ သည္။ ၁၉၉၄ ေမႏွင့္ ၁၉၉၉ စက္တင္ဘာလၾကားတြင္ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ေသာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားအရ ပါလက္စတိုင္းလူမ်ဳိးမ်ား အေနထူထပ္ေသာ အေနာက္ဘက္ကမ္းႏွင့္ ဂါဇာကမ္းေျမွာင္ေဒသမ်ားကို တာဝန္ယူနိုင္ ရန္အစၥေရးက ပါလက္စတိုင္း အာဏာပိုင္အဖဲြ႕ ေခၚ (PA) သို႕လႊဲေျပာင္းေပးခဲ့သည္။ အေနာက္ဘက္ကမ္းႏွင့္ ဂါဇာ ကမ္းေျမာင္ေဒသမ်ားကို အၿမဲတမ္းလႊဲေျပာင္းေပးနိုင္ေရးအတြက္ ေဆြးေႏြးညိွနိႈင္းမႈမ်ားျပဳလုပ္ေနစဥ္ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္ စက္တင္ဘာလတြင္ အင္တီဖာဒါ(intifada) ေခၚ ပါလက္စတိုင္း လြတ္ေျမာက္ေရးႏွုင့္ဂ်ဴးဆန္႕က်င္ေရး လႈပ္ရွားမႈေပၚေပါက္လာခဲ့သျဖင့္ ညိွနႈိင္းမႈမ်ား ရပ္တန္႕သြားခဲ့ရသည္။ ၂၀၀၃ ဧၿပီလတြင္ ကုလသမဂၢ၊ ဥေရာပ သမဂၢ၊ ရုရွ၊ အေမရိကန ္ပါဝင္သည့္ ေလးပြင့္ဆိုင္အဖြဲ႕ႀကီးက အစၥေရးႏွင့္ ဒီမိုကရက္တစ္ပါလက္စတိုင္း ဟူ၍ ႏွစ္နိုင္ငံ ယွဥ္တြဲရပ္တည္ေရး အစီအစီကို အေျခခံ၍ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ခန္႕တြင္ ပဋိပကၡမ်ားအဆံုးသတ္နိုင္ရန္ေမွ်ာ္လင့္ ခ်က္ျဖင့္ လမ္းျပေျမပံုတစ္ခုကိုေရးဆဲြခဲ့ၾကသည္။ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္တြင္ ပါလက္စတိုင္းေခါင္းေဆာင္ ရာဆာအာရာဖတ္ ေသဆံုးသြားၿပီးေနာက္ PA ဥကၠဌ အျဖစ္ မာမြတ္အာဘက္စ္ (Mahmud Abbas) ကို ၂၀၀၅ ဇန္နဝါရီလတြင္ ေရြး ခ်ယ္ခဲ့ၾကသည္။ ထို႕ေနာက္ တစ္လအၾကာတြင္ ရွမ္းအယ္လ္ရွိတ္ (Sharm el-Sheike Commitment) သေဘာတူ ညီခ်က္ျဖင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းမ်ားေရွ႕ဆက္လုပ္ေဆာင္ရန္ အစၥေရးႏွင့္ ပီေအ တို႕ သေဘာတူညီခဲ့ၾကသည္။ ၂၀၀၅ စက္တင္ဘာလတြင္ အေနာက္ဘက္ကမ္း ေနရာေလး ေနရာရွိစစ္သားမ်ားကို ျပန္လည္ရုပ္သိမ္းခဲ့ျခင္း၊ ဂါဇာ ကမ္းေျမွာင္ေဒသရွိ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာမ်ား၊ စစ္သားမ်ားျပန္လည္ရုပ္သိမ္းျခင္းလုပ္ငန္းမ်ားကိုမိမိသေဘာျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ ပင္လယ္ျပင္၊ ေဝဟင္ႏွင့္ ဝင္ေပါက္ထြက္ေပါက္ အမ်ားအျပားကို အစၥေရးက ဆက္လက္ထိန္းခ်ဳပ္ထားခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ ဇန္နဝါရီလတြင္ အစၥလာမ္မစ္ေတာ္လွန္ေရးလႈပ္ရွားမႈ(HAMAS) အဖြဲ႕က ပါလက္စတိုင္း ဥပေဒျပဳ ေကာင္စီ (Palestinian Legislative Council – PLC) တြင္အနိုင္ရရွိခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ မတ္ လတြင္ ဟားမတ္စ္ ကပီေအတြင္ အာဏာရရွိလာခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ ဥကၠဌအားဘတ္စ္ ကပါလက္စတိုင္းတို႕ အေပၚ စီးပြားေရးပိ္တ္ဆို႕မႈမ်ားကို ဖယ္ရွားနိုင္ရန္နိုင္ငံေရးတည္ေဆာက္မႈတစ္ခုျပဳလုပ္ရန္ ဟားမတ္စ္ အဖဲြ႕ႏွင့္ အနည္းငယ္ညွိနိႈင္းေဆြးေႏြးေအာင္ျမင္မႈရရွိခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ ႏွင္ ့၂၀၀၇ ခုႏွုစ္အေစာပိုင္းတြင္ ဖာတာ ႏွင့္ ဟားမတ္စ္ ေထာက္ခံသူမ်ားၾကားအၾကမ္းဖက္မႈမ်ားျဖစ္ပြားခဲ့ရာ ပါလက္စတိုင္းအမ်ားအျပားေသဆံုးခဲ့သည္။ ၂၀၀၇ ေဖေဖၚ ဝါရီလတြင္ အာဘတ္စ္ႏွင့္ ဟားမတ္စ္ နုိင္ငံေရး ဗ်ဴရိုအၾကီးအကဲ မစ္ရွယ္တို႕ ေဆာ္ဒီအာေရးဗ်တြင္ မကၠာသေဘာ တူညီခ်က္ကိုလက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့သည္။ ယင္းသေဘာတူညီခ်က္အရ ဟားမတ္စ္ အဖြဲ႕ဝင္အစၥေမးဟာနီယာ(Ismail Haniya) က ဦးေဆာင္ေသာ ပါလက္စတိုင္းအမ်ဳိးသား ညီၫြတ္ေရးအစိုးရ(Palestinian National Unity Government-NUG) ကို ဖြဲ႕စည္းရန္သေဘာတူညီခဲ့ၾကသည္။ သို႕ေသာ္ ဂါဇာကမ္းေျမွာင္ေဒသတြင္ တိုက္ခုိက္မႈ မ်ားဆက္လက္ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိၿပီး ၂၀၀၇ ဇြန္လတြင္ ဟားမတ္စ္ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕မ်ားကဂါဇာကမ္းေျမွာင္ေဒသ ရိွစစ္တပ္ႏွင့္ အစိုးရအေဆာက္အဦမ်ားအားလံုးကို အၾကမ္းဖက္ထိန္းခ်ဳပ္နုိင္ခဲ့သည္။ အာဘတ္စ္ က NUG ကိုဖ်က္ သိမ္းခဲ့ၿပီး တစ္သီးပုဂၢလ ဆာလမ္ ေဖးယက္(Salam Fayyad) ဦးေဆာင္ေသာ ပီေအ အစုိးရတစ္ရပ္ကို အေနာက္ဘက္ကမ္းတြင္ ဖဲြ႕စည္းခဲ့သည္။ ဟားမတ္စ္ က NUG ဖ်က္သိမ္းမႈကိုလက္မခံခဲ့ေပ။ အီဂ်စ္က အႀကိမ္ ႀကိမ္ၾကားဝင္ေစ့စပ္ဖ်န္ေျဖေပးလ်က္ရွိေသာ္လည္း အုပ္စုႏွစ္စုမွာမူ တင္းမာလ်က္ရွိဆဲျဖစ္၏။ ဟားမတ္စ္တုိ႕က ဂါဇာကမ္းေျမွာင္ေဒသကို ထိန္းခ်ဳပ္ၿမဲထိန္းခ်ဳပ္လ်က္ အာဘက္စ္ႏွင့္ ဖာတာတို႕က အေနာက္ဘက္ကမ္းတြင္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားလ်က္ရွိဆဲျဖစ္၏။ ေဖးယက္ႏွင့္ ၎၏ ပီေအအစိုးရက အေနာက္ဘက္ကမ္းေဒသတြင္လံုၿခံဳေရးႏွင့္ စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားလုပ္ေဆာင္လ်က္ရွိသည္။ အေနာက္ဘက္ကမ္းႏွင့္ ေဂ်ရုစလင္တြင္ ဂ်ဴးအေျခစိုက္ အိမ္ယာ ေဆာက္လုပ္ေရးမ်ားရပ္တန္႕မႈ မျပဳမျခင္း လက္္ရွိ အစၥေရးဝန္ႀကးီခ်ဳပ္ ေနတန္ယာဟု(Netanyahu) ႏွင့္ ညွိနိႈင္းေဆြးေႏြးမႈမျပဳနိုင္ေၾကာင္း အာဘက္စ္ က ေျပာဆိုခဲ့သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း။ ေဂ်ာ္ဒန္နိုင္ငံ အေနာက္ဘက္
ေျမပံုအၫႊန္း။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၅၆၄၀ sq km
ေရ = ၂၂၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၅၈၆၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အစၥေရး ၃၀၇ km။ ေဂ်ာ္ဒန္ ၉၇ km
ကမ္းရိုးတန္း။ မရွိ (ကုန္းတြင္းပိတ္)
ရာသီဥတု။ အပူအေအးမွ်တ။ လတၱီက်ဳအလိုက္အပူခ်ိန္ႏွင့္ မိုးေရခ်ိန္ေျပာင္းလဲမႈရွိ။ ေႏြးေထြးေသာ ပူေသာ
ေႏြရာသီ။ ေအးေသာ မွ်တေသာ ေဆာင္းရာသီ
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ အမ်ားအားျဖင့္ၾကမ္းတမ္းေသာ ျပတ္ေတာင္းေသာ ကုန္းျမင့္။ အေနာက္ဘက္တြင္ စုိက္ပ်ဳိးနိုင္
ေသာေျမအနည္းငယ္ရွိေသာ္လည္း အေရွ႕ဘက္တြင္ ကႏၱာရဆန္ေသာေျမ။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ပင္လယ္ေသ = - ၄၀၈ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ေတာလ္ အက္ဆာ ၁၀၂၂ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ စိုက္ပ်ဳးိေျမ

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၂၅၁၄၈၄၅ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ ၂.၁၃ % (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၂၄.၉၁/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၃.၆၂/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၂.၇၆ ႏွစ္
မ = ၇၆.၉၂ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၄.၇၈ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ အမည္သီးျခားမရွိ
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ ပါလက္စတိုင္း အာရပ္ ႏွင့္ အျခား ၈၃ %။ ဂ်ဴး ၁၇ %
ကိုးကြယ္မႈ။ မြတ္စလင္ ၇၅ %(ဆြန္နီ)။ ဂ်ဴး ၁၇%။ ခရစ္ယာန္ႏွင့္ အျခား ၈%
ဘာသာစကား။ အာရပ္။ ဟီဘရူး။
ၿမိဳ႕ေတာ္။ မရွိ

အျပည့္အစံုသို႔

ဗင္နီဇြဲလား Venezuela

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၈၃၀ တြင္ ဂရန္းကိုလမ္ဘီယာ ၿပိဳကြဲရာမွ နုိင္ငံသံုးနိုင္ငံေပၚထြက္လာရာ ဗင္နီးဇြဲလားနိုင္ငံ အပါအဝင္ျဖစ္ သည္ (အျခားႏွစ္နိုင္ငံမွာ အီေကြေဒါႏွင့္ ေနာက္ပိုင္းကိုလမ္ဘီယာျဖစ္လာေသာ နယူးဂရန္နာဒါ ျဖစ္သည္)။
၂၀ ရာစု၏ပထမရာစုဝက္တြင္ဗင္နီဇြဲလား၌ ေေပ်ာ့ေျပာင္းေသာစစ္အာဏာရွင္မ်ားသာအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၎တို႕က ေရနံလုပ္ငန္းကို အားသြန္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး လူမႈေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို ခြင့္ျပဳခဲ့သည္။ ၁၉၅၉ ခုႏွစ္မွစ၍ ဒီမိုကေရစီနည္းက် ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ေသာ အစိုးရမ်ားအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၉တြင္ သမၼတ ဟူဂိုေခ်ဗက္စ္ (Hugo Chavez) အာဏာရလာျပီး၂၁ ရာစုဆိုရွယ္လစ္စံနစ္ကို အသက္သြင္းရန္ႀကိဳးပမ္းလွ်က္ရွိသည္။ အရင္းရွင္ စံနစ္ႏွင့္ဒီမိုကေရစီ္ကို တိုက္ခိုက္၍ လူေနမႈအဆင့္အတန္းနိမ့္က်ေနမႈကိုျမွင့္တင္ရန္ႀကိဳးပမ္းလွ်က္ရွိ၏။ လက္ရွိ အခ်ိန္တြင္ဒီမိုကေရစီကိုအားနည္းေအာင္ျပဳလုပ္လွ်က္ရွိျခင္း၊ နိုင္ငံေရးတု႕ံေနွးလွ်က္ရွိျခင္း၊ စစ္တပ္ကို နုိင္ငံေရးတြင္ အသက္သြင္းလွ်က္ရွိျခင္း၊ ကိုလမ္ဘီယာ ႏွင့္နယ္စပ္တစ္ေလွ်ာက္တြင္ မူးယစ္ေဆးႏွင့္ပတ္သက္ေသာအၾကမ္းဖက္ မႈမ်ား ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိျခင္း၊ နုိင္ငံတြင္းမူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစဲြမႈျမင့္မားလာေနျခင္း၊ ေရနံေစ်းကြက္မတည္ၿငိမ္မႈႏွင့္ အတူ ေရနံထုတ္လုပ္မႈအေပၚ အလြန္အမင္းမွီခိုအားထားမႈျပဳေနရျခင္း၊ မိုးသစ္ေတာမ်ားျပဳန္းတီးမႈႏွင့္ ေဒသခံမ်ားကို ထိခိုက္နစ္နာေစေသာ သတၱဳတူးေဖၚေရးလုပ္ငန္းမ်ားလုပ္ေဆာင္ေနျခင္းတို႕ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိသည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ ေတာင္အေမရိကတိုက္ ေျမာက္ပိုင္း။ ကာရစ္ဘီယံပင္လယ္ႏွင့္ ေျမာက္အတၱလႏၱိတ္ သမုဒၵရာတို႕ႏွင့္
ထိစပ္။ ကိုလမ္ဘီယာႏွင့္ ဂူယာနာ နိုင္ငံတို႕ၾကား
ေျမပံုအၫႊန္း။ ေတာင္အေမရိက
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၈၈၂၀၅၀ sq km
ေရ = ၃၀၀၀၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၉၁၂၀၅၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ဘရာဇီး ၂၂၀၀ km။ ကိုလမ္ဘီယာ ၂၀၅၀ km။ ဂူယာနာ ၇၄၃ km
ကမ္းရိုးတန္း။ ၂၈၀၀ km
ရာသီဥတု။ အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု။ ပူျပင္းစိုထိုင္း။ ကုန္းျမင့္ေဒသတြင္သမမွ်တ
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ အေနာက္ေျမာက္ဘက္တြင္ မာရာကိုင္ဘို ေျမနိမ့္ေဒသႏွင့္ အင္ဒီးစ္ ေတာင္တန္း။
အီလန္နို႕စ္ အလယ္ပိုင္းေျမျပန္႕။ အေရွ႕ေတာင္ဘက္တြင္ ဂူအီနာ ကုန္းျမင့္။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ကာရစ္ဘီယံပင္လယ္ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ပစ္ကိုဘိုလီဗာ (လာကိုလြန္နာ) ၅၀၀၇ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရနံ။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ သံရိုင္း။ ေရႊ။ ေဘာက္ဆိုက္သတၱဳ။ အျခား သတၱဳမ်ား။ ေရအား
လွ်ပ္စစ္။ စိန္

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၂၇၂၂၃၂၂၈ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ ၁.၅၁၅% (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၂၀.၂၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၅.၁၄/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၀.၆၉ ႏွစ္
မ = ၇၇ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၃.၇၇ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ ဗင္နီဇြဲလား
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ စပိန္။ အီတလီ ။ေပၚတူဂီ။ အာရပ္။ ဂ်ာမန္။ အာဖရိကန္။ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ဳိးႏြယ္
ကိုးကြယ္မႈ။ ရိုမန္ကက္သိုလစ္ ၉၆%။ ပရိုတက္စတင့္ ၂%။ အျခား ၂%
ဘာသာစကား။ စပိန္ (ရံုးသံုး)။ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားစကား အမ်ားအျပား
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ကာရာကက္စ္ (Caracas)

အျပည့္အစံုသို႔

ဗန္ႏူတူး (Vanuatu) Republic of Vanautu

div style="text-align: justify;">ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
လူမ်ဳိး အသီးသီးေသာနယ္ေျမသစ္ရွာေဖြသူမ်ား ပထမေထာင္စုႏွစ္အတြင္း နယူး ဟက္ဘရိုက္(New Hebrides) သို႕ဝင္ေရာက္လာကာ ၁၈ ရာစုတြင္ ဥေရာပသားစြန္႕စားရွာေဖြသူမ်ားဝင္ေရာက္လာခဲ့သည္။
ယင္းသို႕လူမ်ဳိးအသီးသီး ဝင္ေရာက္အေျခခ်မႈေၾကာင့္ ယေန႕အခ်ိန္အထိကြ်န္ေပၚတြင္ ဘာသာစကား အမ်ဳိးမ်ဳိး ကြဲ
ျပားျခားနားေနေပသည္။ ၁၉ ရာစုတြင္ ဝင္ေရာက္လာေသာ ျပင္သစ္ႏွင့္ အဂၤလိပ္တို႕ က ၁၉၀၆ ခုႏွစ္တြင္ အဂၤလို-
ျပင္သစ္နယ္ေျမအျဖစ္သေဘာတူညီခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၈၀ တြင္ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့ၿပီး ဗန္နူတူ ဟူေသာ အမည္ မွည့္ေခၚခဲ့သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အိုးရွင္းနီးယား။ ေတာင္ပစိဖိတ္သမုဒၵရာအတြင္းရွိ ကြ်န္းစု။ ဟာဝိုင္အီမွ ၾသေတးလ်သို႕သြားရာ လမ္း
ခရီး ေလးပံု သံုးပံု။
ေျမပံုအညႊန္း။ အိုးရွင္းနီးယား
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၁၂၁၈၉ sq km
ေရ = ၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၁၂၁၈၉ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ မရွိ။
ကမ္းရိုးတန္း။ ၂၅၂၈ km
ရာသီဥတု။ အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု။ အေရွ႕ေတာင္ကုန္သည္ေလတိုက္ခတ္မႈေၾကာင့္ ေမလမွ ေအာက္တိုဘာလ
အထိ ရာသီဥတုမွ်တ။ နိုဝင္ဘာလမွ ဧၿပီလအထိ မိုးအသင့္အတင့္ရြာသြန္း။ ဒီဇင္ဘာလမွ ဧၿပီလအထိ
ဆိုင္ကလုန္းမုန္တိုင္းမ်ား တိုက္ခတ္နိုင္။
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ မီးေတာင္ပို႕ခ်မႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေတာင္မ်ားရွိ။ က်ဥ္းေျမာင္းေသာ ကမ္းရိုးတန္း
ေျမျပန္႕။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ တက္ဘဝမ္မာဆာနာ ၁၈၇၇ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ မန္ဂနိစ္။ သစ္မာသစ္ေတာမ်ား။ ငါး
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၂၂၁ ၅၅၂ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ ၁.၃၅၉ % (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၂၁.၀၈/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၇.၄၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၂.၇ ႏွစ္
မ = ၆၆.၀၄ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၆၄.၃၃ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ နိုင္-ဗန္နူတူ
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ နိုင္ဗန္နူတူ ၉၈.၅%။ အျခား ၁.၅%
ကိုးကြယ္မႈ။ ပရက္ဘိုင္တာရီးယန္း ၃၁.၄%။ အဂၤလီကန္ ၁၃.၄%။ ရိုမန္ကက္သိုလစ္ ၁၃.၁။ ခုႏွစ္ရက္ေျမာက္ေန႕
ေမွ်ာ္လင့္ျခင္းအသင္းေတာ္ ၁၀.၈%။ အျခားခရစ္ယာန္ ၁၃.၈%။ တိုင္းရင္းသားရိုးရာကိုးကြယ္မႈ
၅.၆ %။ အျခား ၉.၆ %။ ဘာသာမဲ့ ၁ %။ အမည္မသိ ၁.၃ %
ဘာသာစကား။ ေဒသခံစကား ၁၀၀ ေက်ာ္ ၇၂.၆ %။ ပစ္ဂ်င္ ၂၃.၁ %။ အဂၤလိပ္ ၁.၉ %။ ျပင္သစ္ ၁.၄ %။
အျခား ၀.၃ % အမည္မသိ ၀.၇ %
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ေပါ့-ဗီလာ (Port-Vila)

အျပည့္အစံုသို႔

ဥရုေဂြး (Uruguay)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၇၂၆ တြင္ စစ္စခန္းတပ္စြဲရာေနရာအျဖစ္ စပိန္တို႕က အသံုးျပဳခဲ့သည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ဆိပ္ကမ္း၏အ ေနအထားအရ အေရးႀကီးေသာ ကူးသန္ေရာင္းဝယ္ေရး ဆိပ္ကမ္းတစ္ခုျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၈၂၁ တြင္ အာဂ်င္တီး နားက ပိုင္ဆိုင္ေၾကာင္းေျပာဆိုခဲ့ေသာ္လည္း ဘရာဇီးကက်ဴးေက်ာ္ခဲ့သည္။ ေနာက္ေလးႏွစ္အၾကာတြင္ ဥရုေဂြးက လြတ္လပ္ေရးေၾကျငာခဲ့ျပီး ေနာက္သံုးႏွစ္ထပ္မံရုန္းကန္ခဲ့ၿပီး ၁၈၂၈တြင္ ခုိင္မာေသာလြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့သည္။
၂၀ ရာစုအေစာပို္င္းတြင္ သမၼတဟိုေဆး ဘက္တလီ (Jose Batlle) အစိုးရ က နိုင္ငံေရး၊ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး ျပဳ ျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး ဗဟုိထိန္းခ်ဳပ္စံနစ္ကိုဖန္တီးခဲ့သည္။ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ မာ့ခ္စ္ဝါဒီ (Marxist) အၾကမ္းဖက္ၿမိဳ႕ေပၚသူပုန္မ်ားထႂကြမႈေၾကာင့္ ၁၉၇၃တြင္ စစ္တပ္ကို အာဏာလႊဲေျပာင္းေပးခဲ့ ရသည္။ ႏွစ္ကုန္ပိုင္းတြင္ သူပုန္မ်ားကိုၿဖိဳခြင္းနိုင္ခဲ့ေသာ္လည္း စစ္တပ္ကအာဏာကိုဆက္လက္ထိန္းခ်ဳပ္ထားခဲ့ သည္။ ၁၉၈၅ အထိ အရပ္သားအစိုးရထံသို႕အာဏာကိုျပန္လည္ လႊဲေျပာင္းေပးနုိင္ျခင္းမရွိခဲ့ေပ။ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္တြင္ က်င္းပေသာ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အလယ္အလတ္လက္ဝဲယိမ္း ဖရန္တီ အမ္ပီလီယို (Frente Anplio) ၏ၫြန္႕ေပါင္းပါတီက အနိုင္ရရွိခဲ့ၿပီး ေကာ္လိုရာဒိုနွင့္ ဘလန္ကိုပါတီ တို႕၏ ႏွစ္ေပါင္း ၁၇၀ ခန္႕နိုင္ငံေရးတြင္ စိုမိုး ထားျခင္းကို အဆံုးသတ္နိုင္ခဲ့သည္။ ဥရုေဂြး၏ နိုင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြားေရး အေနမထားမွာ ေတာင္အေမရိကတိုက္တြင္ အလြတ္လပ္ဆံုးျဖစ္သည္ဟုေျပာနိုင္သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ ေတာင္အေမရိကတိုက္ ေတာက္ဘက္။ ေတာင္အတၱလႏၱိတ္သမုဒၵရာႏွင့္ထိစပ္။
အာဂ်င္တီးနားႏွင့္ ဘရာဇီးနိုင္ငံတို႕အၾကား
ေျမပံုအၫြန္း။ ေတာင္အေမရိကတိုက္
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၁၇၅ ၀၁၅ sq km
ေရ = ၁၂၀၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၁၇၆ ၂၁၅ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အာဂ်င္တီးနား ၅၈၀ km။ ဘရာဇီး ၁၀၆၈ km
ကမ္းရုိးတန္း။ ၆၆၀ km
ရာသီဥတု။ ေႏြးေထြးမွ်တေသာရာသီဥတုရွိ္။
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ လႈိင္းတြန္႕ေသာ ေျမျပန္႕ႏွင့္ ေတာင္ကုန္းနိမ့္မ်ား။ ေျမၾသဇာေကာင္းမြန္ေသာ ကမ္းရိုးတန္း
ေျမနိမ့္
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ အတၱလႏၱိတ္ သမုဒၵရာ = ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဆာရိုကက္တယ္ဒရယ္ = ၅၁၄ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ စိုက္ပ်ဳိးေျမ။ ေရအားလွ်ပ္စစ္။ သတၱဳအနည္းငယ္။ ငါး

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၃၅၁၀ ၃၈၆ ဦးေရ
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ ၀.၄၄၇ % (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၃.၆၇/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၉.၀၆/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၃.၃ ႏွစ္
မ = ၇၉.၉၂ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၆.၅၅ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ ဥရုေဂြး
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ လူျဖဴ ၈၈%။ မက္ဇတီဇို ၈ %။ လူမည္း ၄ %။ အေမရင္ဒီးယန္း
ကိုးကြယ္မႈ။ ရိုမန္ကက္သိုလစ္ ၄၇.၁ %။ ကက္သလစ္မဟုတ္ေသာ ခရစ္ယာန္ ၁၁.၁ %။ ခရစ္ယာန္ဘာသာ
အားလံုးကိုလက္ခံသူ ၂၃.၂ %။ ဂ်ဴး ၀.၃ %။ ထာဝရဘုရားကိုမယံုၾကည္ေသာသူ ၁၇.၂ %
အျခား ၁.၁ %
ဘာသာစကား။ စပိန္၊ ေပၚတူေနာ္ (သို႕) ဘရာဇီလီရို
ၿမိဳ႕ေတာ္။ မြန္ဒီဗီဒီယို (Montevideo)

ဥဇဘက္ကစၥတန္
(Uzbekistan)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၉ ရာစုေႏွာင္းတြင္ ဥဇဘက္ကစၥတန္ကို ရုရွက သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ေဘာ္ရွိီဗစ္ေတာ္လွန္ေရးေနာက္ပိုင္း ပုန္ကန္မႈမ်ားကိုႏွိပ္ကြပ္ခဲ့ၿပီး ၁၉၂၄ တြင္ ဆိုရွယ္လစ္သမၼတနိုင္ငံတည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ဆိုဗီယက္ေခတ္တြင္ေရႊျဖဴ ေခၚ ဝါဂြမ္းအေျမာက္အမ်ားထုတ္လုပ္ခဲ့ၿပီး စုိက္ပ်ဳိးေရးသံုးဓါတုေဆးဝါးမ်ားအဆမတန္သံုးစြဲခဲ့သည့္အတြက္ ေရအ အျမစ္မ်ား ရွားပါးလာခဲ့သည္။ ေျမယာမ်ားႏွင့္ အာရယ္ပင္လယ္ကို အဆိိပ္သင့္ေစခဲ့ၿပီး အခ်ဳိ႕ျမစ္မ်ား ေျခာက္ခန္းလု လု ျဖစ္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၁ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးခ်ိန္မွစ၍ စုိက္ပ်ဳိးေရးအေပၚ အားကိုးအားထားျပဳေနရမႈကို ေလ်ာ့ခ်ၿပီး သတၱဳႏွင့္ ေရနံတူးေဖၚေရးလုပ္ငန္းမ်ား ကိုျမွင့္တင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ လက္ရွိအခ်ိိန္တြင္ အစၥလာမၼစ္ စစ္ေသြးႂကြမ်ား၊ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈ၊ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈႏွင့္ ဒီမိုကေရစီေရး က်ဆင္းမႈမ်ားျဖစ္ပြားလ်က္ ရွိသည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာရွတိုက္အလယ္ပု္ိင္း။ အာဖဂန္နစၥတန္နိုင္ငံ၏ ေျမာက္ဘက္။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာရွ
ဧရိယာ။ ကုနး္ေျမ = ၄၂၅ ၄၀၀ sq km
ေရ = ၂၂ ၀၀၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၄၄၇ ၄၀၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အာဖဂန္နစၥတန္ ၁၃၇ km။ ကာဇက္စတန္ ၂၂၀၃ km။ ကာဂ်စ္စတန္ ၁၀၉၉ km။ တာဂ်စ္ကစၥတန္
၁၁၆၁ km။ တာ့ခမန္နစၥတန္ ၁၆၂၁ km
ကမ္းရိုးတန္း။ မရွိ ကုန္းတြင္းပိတ္
ရာသီဥတု။ အလယ္ပိုင္းလတၱီက်ဳ သဲကႏၱာရ ရာသီဥတု။ ရွည္လ်ား၍ ပူျပင္းေသာေႏြရာသီ။ မိုးအတန္ငယ္ေခါင္
ေသာ အေရွ႕ဘက္ျမက္ခင္းလြင္ျပင္။
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ အမ်ားအားျဖင့္ ျပန္႕ပ်ဴးၿပီး လိွဳင္းထေသာ သဲေတာင္ကုန္းမ်ားႏွင့္ ကႏၱာရ။ ေအမူဒါယာ၊
ဆိုင္ရာ ဒါယာ ႏွင့္ ဇာရက္ရႊန္းတစ္ေလ်ာက္ ေရသြင္းစိုက္ပ်ဳိးေရးတြင္ သံုးေသာ ျပန္႔ပ်ဴးေသာ
ျမစ္ဝွမ္းေတာင္ၾကားမ်ား
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ္႕ဆံုးအပိုင္း။ ဆာရီခါနစ္ ကူလီ = -၁၂ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ေအဒီလြန္ဂါ = ၄၃၀၁ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ ေရနံ။ ေက်ာက္မီးေသြး။ ေရႊ။ ယူေရနီယံ။ ေငြ။ ေၾကးနီ။ ခဲ ႏွင့္ သြပ္။
ခဲမျဖဴ။ ေမာ္လစ္ဘဒီနမ္
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၂၇ ၈၆၅ ၇၃၈ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၀.၉၃၈ % (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၇.၅၁/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၅.၂၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၉.၂၂ ႏွစ္
မ = ၇၅.၄၄ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၂.၂၄ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ ဥဇဘက္ကစၥတန္
တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ ဥဇဘက္ ၈၀ %။ ရုရွ ၅.၅ %။ တာဂ်စ္ ၅ %။ ခါဇက္ ၃ %။ ကာရာကယ္ပက္ ၂.၅ %
တာတာ ၁.၅%။ အျခား ၂.၅%
ကိုးကြယ္မႈ။ မြတ္စလင္ ၈၈% (ဆြန္နီ)။ အေရွ႕တိုင္းေအာ္သိုေဒါ့ ၉ %။ အျခား ၃ %
ဘာသာစကား။ ဥဇဘက္ ၇၄.၃ %။ ရုရွ ၁၄.၂ %။ တာဂ်စ္ ၄.၄ %။ အျခား ၇.၁ %
ၿမိဳ႕ေတာ္။ တာ့ရွ္ကန္႕(Tashkent)

အျပည့္အစံုသို႔

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု (United State of America)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၇၇၆ တြင္ၿဗိတိသွ်ကိုလိုနီျဖစ္ေသာ နယ္ေျမမ်ား စုေပါင္း၍ ၁၉၇၈ ပဲရစ္စာခ်ဳပ္အရ အေမရိကန္ျပည္ ေထာင္စုဟူ၍ နိုင္ငံသစ္တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ၁၉ ရာစုနွင့္ ၂၀ ရာစုမ်ားတြင္ မူလ ၁၃ ျပည္နယ္ရွိရာေနာက္ထပ္ ၃၇ ျပည္နယ္ထပ္မံေပါင္းစည္းဝင္ေရာက္လာရာ ေျမာက္အေမရိကတိုက္တေလ်ာက္က်ယ္ျပန္႕သြားျပီး ပင္လယ္ရပ္္ျခား နယ္ေျမအမ်ားအျပားပို္င္ဆိုင္ခဲ့သည္။ သမိုင္းတေလ်ာက္အဆုိးဝါးဆံုးအျဖစ္အပ်က္ႏွစ္ခုမွာ ကြ်န္ပုိင္ရွင္မ်ားျဖစ္ ေသာ ေတာင္ပိုင္း ၁၁ ျပည္နယ္ကခြဲထြက္ခြင့္ေတာင္းဆိုရာမွျဖစ္ပြားေသာ (၁၈၆၁-၆၅) ျပည္တြင္းစစ္ႏွင့္ အလုပ္ သမားအင္အား ေလးပံုတစ္ပံုခန္႕ အလုပ္လက္မဲ့ျဖစ္ခဲ့ရေသာ ၁၉၃၀ ခုႏွစ္မ်ား စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈတုိ႕ျဖစ္သည္။
ပထမကမာၻစစ္ႏွင့္ ဒုတိယကမာၻစစ္မ်ားတြင္ အနိုင္ရရွိခဲ့ျခင္း၊ ၁၉၉၁ တြင္ စစ္ေအးတိုက္ပြဲၿပီးဆံုးသြားျခင္းတို႕ေၾကာင့္
ကမာၻ႕အင္အားႀကီးနိုင္ငံတစ္နိုင္ငံအျဖစ္ရပ္တည္နုိင္ခဲ့သည္။ ႏွစ္ငါးဆယ္ကာလအတြင္း စီးပြားေရးတည္ၿငိမ္ခိုင္မာ ျခင္း၊ အလုပ္လက္မဲ့နႈန္းႏွင့္ ေငြေၾကးေဖါင္းပြမႈနႈန္းေလ်ာ့က်ျခင္း၊ နည္းပညာေရွ႕တန္းေရာက္ျခင္းတို႕ျဖင့္ ရပ္တည္ လွ်က္ရွိသည္။ သို႕ေသာ္၂၀၀၂ ခုႏွစ္တြင္ နယူးေယာ့ ရွိ ကမာၻ႕ကုန္သြယ္ေရးေဆာက္အအံု (World Trade Centre) ကို အၾကမ္းဖက္သမားတို႕က ခရီးသည္တင္ေလယာဥ္ႏွစ္စင္း ကိုျပန္ေပးဆဲြၿပီးဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္ ခဲ့သည္။ အာဖဂန္နစၥတန္တြင္ခုိေအာင္းေနေသာ ဘင္လာဒင္လက္ခ်က္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရၿပီး အာဖဂန္နစၥတန္ကို စစ္ပဲြ ဆင္ႏႊဲ ခဲ့သည္။ ထို႕ေနာက္ အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ေသေစနိုင္ေသာလက္နက္မ်ား ထုတ္လုပ္လွ်က္ရွိသည္ဟူ ေသာ စြပ္စြဲခ်က္ ျဖင့္အီရတ္ကိုတိုက္ခိုက္၍ ဆတ္ဒမ္ဟူစိန္ကိုျဖဳတ္ခ်ၿပီး အေမရိကန္ အလိုက်အစိုးရတစ္ရပ္တင္ ေပးထားခဲ့သည္။
အထက္ပါစစ္ပြဲႏွစ္ပြဲလံုး သမၼတ ေဂ်ာ့ဒဗလ်ဴဘုရွ္ (George W.Bush) လက္ထက္ကျဖစ္ပြားခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ယခုအ ခ်ိန္အထိ အဆံုးသတ္နိုင္ေသးျခင္းမရွိဘဲ အေမရိကန္စစ္သား အေသအေပ်ာက္မ်ားျပားေနဆဲျဖစ္၏။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ ေျမာက္အေမရိက။ ေျမာက္အတၱလႏၱိတ္သမုဒၵရာ၊ ေျမာက္ပစိဖိတ္သမုဒၵရာတို႕ႏွင့္ထိစပ္။ ကေနဒါနွင့္
မကၠဆီကိုနုိင္ငံတို႕ၾကား

ေျမပံုအၫႊန္း။ေျမာက္အေမရိကတိုက္
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၉ ၁၆၁ ၉၆၆ sq km
ေရ = ၆၆၄ ၇၀၉ sq km
စုစုေပါင္း = ၉ ၈၂၆ ၆၇၅ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ကေနဒါ ၈ ၈၉၃ km။ မကၠဆီကို ၃ ၁၄၁ Km။
စုစုေပါင္း = ၁၂ ၀၃၄ km
ကမ္းရိုးတန္း။ ၁၉၉၂၄ KM
ရာသီဥတု။ အပူအေအးမွ်တ။ ဟာဝိုင္အီႏွင့္ ဖေလာ္ရီဒါတြင္ အပူပုိင္းေဒသရာသီဥတု။ အလက္စကားတြင္
အာတိတ္စက္ဝိုင္းေဒသရာသီဥတု။ မစၥစပီျမစ္အေနာက္ဘက္လြင္ျပင္ႀကီးတြင္ မိုးအနည္းငယ္ေခါင္။
အေနာက္ေတာင္ျမစ္ဝွမ္းေဒသတြင္ မိုးေခါင္။ အေနာက္ေျမာက္ဘက္တြင္ ေဆာင္းရာသီ၌အလြန္ေအးၿပီး
တစ္ခါတစ္ရံ ေရာ့ကီးေတာင္တန္းအေရွ႕ဘက္ျခမ္းမွတိုက္ခတ္ေသာေႏြးေထြးေသာ ခ်င္ႏြတ္ေလ တိုက္
ခတ္မႈေၾကာင့္ အေအးေပါ့ေစသည္။
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ က်ယ္ျပန္႕ေသာ အလယ္ပိုင္းလြင္ျပင္။ အေနာက္ဘက္တြင္ေတာင္မ်ား။ အေရွ႕ဘက္တြင္
ေတာင္ကုန္းမ်ားႏွင့္ ေတာင္မ်ား။ အလက္စကားျပည္နယ္တြင္ ၾကမ္းတမ္းေသာေတာင္မ်ား
ႏွင့္ က်ယ္ျပန္႕ေသာျမစ္ဝွမ္းေတာင္ၾကားမ်ားရွိ။ ဟာဝုိင္အီတြင္ ၾကမ္းတမ္းေသာ မီးေတာင္ပို႕ခ်
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပ္ုိင္း။ ေသမင္းတမန္ေတာင္ၾကား = - ၈၆ M
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ မက္ကင္ေလေတာင္ = ၆၁၉၈ M
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေက်ာက္မီးေသြး။ ေၾကးနီ။ ခဲ။ မိုလစ္ဘဒီနမ္။ ေဖါ့စဖိတ္။ ယူေရနီယံ။ ေဘာက္ဆိုဒ္။ ေရႊ။
သံရိုင္း။ မာက်ဴရီ။ နီကယ္။ ပိုတက္။ ေငြ။ ခဲမျဖဴ။ သြပ္။ ေရနံ။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ သစ္

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၃၁၀ ၂၃၂ ၈၆၃ ဦးေရ
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၀.၉၇ % (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၃.၈၃/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၈.၃၈/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၅.၇၈ ႏွစ္
မ = ၈၀.၈၁ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၈.၂၄ ႏွစ္
လူမ်ဳိး။ အေမရိကန္
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ လူျဖဴ ၇၉.၉၆ %။ လူမည္း ၁၂.၈၅ %။ အေမရင္ဒီးယန္းႏွင့္ အလက္စကားေဒသခံ ၀.၉၇ %
ဟာဝိုင္အီေဒသခံႏွင့္ အျခား ပစိဖိတ္ကြ်န္းသား ၀.၁၈%။
ကိုးကြယ္မႈ။ ပရိုတက္စတင့္ ၅၁.၃ %။ ရိုမန္ကက္သိုလစ္ ၂၃.၉ %။ ေမာ္မြန္ ၁.၇ %။ ခရစ္ယာန္ ၁.၆%။ ဂ်ဴး
၁.၇ %။ ဗုဒၶဘာသာ ၀.၇ %။ မြတ္စလင္ ၀.၆ %။ အျခား ႏွင္ ့ အမည္မသိ ၂.၅ %။ ဘာသာစြဲမရွိသူ
၁၂.၁ %။ ဘာသာမဲ႕ ၄ %
ဘာသာစကား။ အဂၤလိပ္ ၈၂.၁ %။ စပိန္ ၁၀.၇ %။ အျခား အင္ဒို-ဥေရာပ ၃.၈ %။ အာရွ ႏွင့္ ပစိဖိတ္ကြ်န္း
၂.၇ %။ အျခား ၀.၇ %
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ဝါရွင္တန္ ဒီစီ (Washington, DC)

အျပည့္အစံုသို႔

အဂၤလန္ (United Kingdom)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
ပါလီမန္ဒီမ္္္္္ုိ္ိ္္္ိ္္္ကေရစီစံနစ္ဖြံ႕ျဖိဳးေရးႏွင့္ စာေပႏွင့္သိပၸံပညာ တိုးတက္ေရးတြင္ အဂၤလန္နိုင္ငံသည္ သမိုင္း တေလ်ာက္ေရွ႕ဆံုးမွဦးေဆာင္လာခဲ႕သည္။ ၁၉ ရာစုတြင္ အထြဋ္အထိပ္သို႕ေရာက္ခဲ့ၿပီး ကမာၻ၏ ေလးပံုတစ္ပံုခန္႕ ကိုသိမ္းပိုက္နိုင္ခဲ့သည္။ ၂၀ ရာစု၏ပထမရာစုဝက္တြင္ကမာၻစစ္ ႏွစ္ခုတြင္ပါဝင္ခဲ့ျခင္း၊ ျပည္ေထာင္စုအတြင္းမွ အိုင္ ယာလန္ ႏႈတ္ထြက္သြားျခင္းတို႕ေၾကာင့္အင္အားက်ဆင္းသြားခဲ့ရသည္။ ဒုတိယရာစုဝက္တြင္ ေနမဝင္အင္ပါယာ ၿပိဳကဲြသြားၿပီး ေခတ္မီ၍ဖြံ႕ၿဖိဳးေသာဥေရာပနိုင္ငံတစ္နိုင္ငံျဖစ္ရန္ျပန္လည္ႀကိဳးစားတည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ ကုလသမဂၢ ၏ အၿမဲတမ္းအဖဲြ႕ဝင္ ငါးနိုင္ငံတြင္ ပါဝင္ျခင္း၊ ေနတိုး ႏွင့္ ဓနႆဟာယ အဖဲြ႕မ်ားကိုတည္ေထာင္ခဲ့ျခင္း စသည္ တို႕ျဖင့္ နိုင္ငံျခားေရးကိစၥရပ္မ်ားတြင္ ကမာၻႏွင့္အဝွမ္း ဆက္ဆံလွ်က္ရွိသည္။ ဥေရာပသမဂၢ အဖဲြ႕ဝင္နိင္ငံတစ္နိုင္ငံ လည္းျဖစ္သည္။ သို႕ေသာ္ စီးပြားေရးႏွင့္ ေငြေၾကးစံနစ္တြင္ ပါဝင္ျခင္းမရွိေပ။ လြန္ခဲ့ေသာကာလအနည္းငယ္က အေျခခံဥပေဒ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ျခင္းေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး အင္အားက်ဆင္းလာခဲ့သည္။ စေကာ့တလန္ပါလီမန္၊ ေဝလ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္၊ ေျမာက္အိုင္ယာလန္ညီလာခံတို႕ကို ၁၉၉၉တြင္ ဖဲြ႕စည္းခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ ေျမာက္အိုင္ယာ လန္ ညီလာခံကို ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးမႈမ်ား မၿပီးျပတ္ေသးသည့္အတြက္ ၂၀၀၇ ေမလအထိ ေရႊ႕ဆိုင္းထားခဲ့သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အေနာက္ဥေရာပ။ ေျမာက္အတၱလႏိၱတ္သမုဒၵရာႏွင့္ ေျမာက္ပင္လယ္ၾကားရွိ အိုင္ယာလန္ကြ်န္းမ်ား၏
ေျမာက္ပိုင္းေျခာက္ပံုတစ္ပံုတြင္အ ပါအဝင္ျဖစ္ေသာကြ်န္းမ်ား။
ေျမပံုအၫႊန္း။ ဥေရာပ
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၂၄၁ ၉၃၀ sq km
ေရ = ၁ ၆၈၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၂၄၃ ၆၁၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အိုင္ယာလန္ ၃၆၀ km
ကမ္းရိုးတန္း။ ၁၂ ၄၂၉ km
ရာသီဥတု။ အပူအေအးမွ်တ။ ေျမာက္အတၱလႏိၱတ္ေရစီးေၾကာင္း ေပၚမွ အေနာက္ေတာင္ေလတိုက္ခတ္မႈေၾကာင့္
ရာသီဥတုမွ်တ။ တစ္ေန႕တာတြင္ ေန႕တစ္ဝက္ေက်ာ္တိမ္ထူထပ္စြာ အံု႕ဆို္င္း။
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ၾကမ္းတမ္းေသာေတာင္ကုန္းမ်ား၊ ေတာင္နိမ္႕မ်ားရွိ။ အေရွ႕ဘက္ႏွင့္ အေရွ႕ေတာင္ဘက္တြင္
ျပန္႕ပ်ဴးေသာ၊ လိႈင္းထေသာ ေျမျပန္႕ရွိ။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ္႕ဆံုးအပိုင္း။ ေရဝပ္ေသာေဒသမ်ား = - ၄ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဘင္နဗစ္ = ၁၃၄၃ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေက်ာက္မီးေသြး။ ေရနံ။ သံရိုင္း။ ခဲ။ သြပ္။ သံျဖဴ။ ထံုးေက်ာက္။ ဆား။ ရႊံ႕ေစး။ ေျမျဖဴ။
ဂ်စ္ပဆမ္ေက်ာက္။ ပိုတက္။ ဆီလီကာသဲ။ သင္ပုန္းေက်ာက္။ စိုက္ပ်ဳိးေျမ

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၆၁ ၂၈၄ ၈၀၆ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ ၂၂
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ ၀.၂၈၂ % (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၀.၆၇/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၁၀/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၆.၆၆ ႏွစ္
မ = ၈၁.၈ ႏွစ္
စုစုုေပါင္း = ၇၉. ၁၆ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ ၿဗိတိသွ်
တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ လူျဖဴ ၉၂.၁ %။ လူမည္း ၂ %။ အိႏၵယ ၁.၈ %။ ပါကစၥတန္ ၁.၃ %။ ေသြးေႏွာ ၁.၂ %
အျခား ၁.၆ %
ကိုးကြယ္မႈ။ ခရစ္ယာန္ ၇၁.၆ %။ မြတ္စလင္ ၂.၇ %။ ဟိႏၵဴ ၁ %။ အျခား ၁.၆ % အမည္မသိ (သို႕)
ဘာသာမဲ့ ၁.၆ %
ဘာသာစကာား။ အဂၤလိပ္။ ေဝလ။ စေကာ့တစ္
ၿမိဳ႕ေတာ္။ လန္ဒန္ (London)

အျပည့္အစံုသို႔