ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၈၃၀ တြင္ ဂရန္းကိုလမ္ဘီယာ ၿပိဳကြဲရာမွ နုိင္ငံသံုးနိုင္ငံေပၚထြက္လာရာ ဗင္နီးဇြဲလားနိုင္ငံ အပါအဝင္ျဖစ္ သည္ (အျခားႏွစ္နိုင္ငံမွာ အီေကြေဒါႏွင့္ ေနာက္ပိုင္းကိုလမ္ဘီယာျဖစ္လာေသာ နယူးဂရန္နာဒါ ျဖစ္သည္)။
၂၀ ရာစု၏ပထမရာစုဝက္တြင္ဗင္နီဇြဲလား၌ ေေပ်ာ့ေျပာင္းေသာစစ္အာဏာရွင္မ်ားသာအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၎တို႕က ေရနံလုပ္ငန္းကို အားသြန္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး လူမႈေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို ခြင့္ျပဳခဲ့သည္။ ၁၉၅၉ ခုႏွစ္မွစ၍ ဒီမိုကေရစီနည္းက် ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ေသာ အစိုးရမ်ားအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၉တြင္ သမၼတ ဟူဂိုေခ်ဗက္စ္ (Hugo Chavez) အာဏာရလာျပီး၂၁ ရာစုဆိုရွယ္လစ္စံနစ္ကို အသက္သြင္းရန္ႀကိဳးပမ္းလွ်က္ရွိသည္။ အရင္းရွင္ စံနစ္ႏွင့္ဒီမိုကေရစီ္ကို တိုက္ခိုက္၍ လူေနမႈအဆင့္အတန္းနိမ့္က်ေနမႈကိုျမွင့္တင္ရန္ႀကိဳးပမ္းလွ်က္ရွိ၏။ လက္ရွိ အခ်ိန္တြင္ဒီမိုကေရစီကိုအားနည္းေအာင္ျပဳလုပ္လွ်က္ရွိျခင္း၊ နိုင္ငံေရးတု႕ံေနွးလွ်က္ရွိျခင္း၊ စစ္တပ္ကို နုိင္ငံေရးတြင္ အသက္သြင္းလွ်က္ရွိျခင္း၊ ကိုလမ္ဘီယာ ႏွင့္နယ္စပ္တစ္ေလွ်ာက္တြင္ မူးယစ္ေဆးႏွင့္ပတ္သက္ေသာအၾကမ္းဖက္ မႈမ်ား ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိျခင္း၊ နုိင္ငံတြင္းမူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစဲြမႈျမင့္မားလာေနျခင္း၊ ေရနံေစ်းကြက္မတည္ၿငိမ္မႈႏွင့္ အတူ ေရနံထုတ္လုပ္မႈအေပၚ အလြန္အမင္းမွီခိုအားထားမႈျပဳေနရျခင္း၊ မိုးသစ္ေတာမ်ားျပဳန္းတီးမႈႏွင့္ ေဒသခံမ်ားကို ထိခိုက္နစ္နာေစေသာ သတၱဳတူးေဖၚေရးလုပ္ငန္းမ်ားလုပ္ေဆာင္ေနျခင္းတို႕ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိသည္။
ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ ေတာင္အေမရိကတိုက္ ေျမာက္ပိုင္း။ ကာရစ္ဘီယံပင္လယ္ႏွင့္ ေျမာက္အတၱလႏၱိတ္ သမုဒၵရာတို႕ႏွင့္
ထိစပ္။ ကိုလမ္ဘီယာႏွင့္ ဂူယာနာ နိုင္ငံတို႕ၾကား
ေျမပံုအၫႊန္း။ ေတာင္အေမရိက
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၈၈၂၀၅၀ sq km
ေရ = ၃၀၀၀၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၉၁၂၀၅၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ဘရာဇီး ၂၂၀၀ km။ ကိုလမ္ဘီယာ ၂၀၅၀ km။ ဂူယာနာ ၇၄၃ km
ကမ္းရိုးတန္း။ ၂၈၀၀ km
ရာသီဥတု။ အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု။ ပူျပင္းစိုထိုင္း။ ကုန္းျမင့္ေဒသတြင္သမမွ်တ
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ အေနာက္ေျမာက္ဘက္တြင္ မာရာကိုင္ဘို ေျမနိမ့္ေဒသႏွင့္ အင္ဒီးစ္ ေတာင္တန္း။
အီလန္နို႕စ္ အလယ္ပိုင္းေျမျပန္႕။ အေရွ႕ေတာင္ဘက္တြင္ ဂူအီနာ ကုန္းျမင့္။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ကာရစ္ဘီယံပင္လယ္ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ပစ္ကိုဘိုလီဗာ (လာကိုလြန္နာ) ၅၀၀၇ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရနံ။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ သံရိုင္း။ ေရႊ။ ေဘာက္ဆိုက္သတၱဳ။ အျခား သတၱဳမ်ား။ ေရအား
လွ်ပ္စစ္။ စိန္
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၂၇၂၂၃၂၂၈ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ ၁.၅၁၅% (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၂၀.၂၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၅.၁၄/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၀.၆၉ ႏွစ္
မ = ၇၇ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၃.၇၇ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ ဗင္နီဇြဲလား
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ စပိန္။ အီတလီ ။ေပၚတူဂီ။ အာရပ္။ ဂ်ာမန္။ အာဖရိကန္။ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ဳိးႏြယ္
ကိုးကြယ္မႈ။ ရိုမန္ကက္သိုလစ္ ၉၆%။ ပရိုတက္စတင့္ ၂%။ အျခား ၂%
ဘာသာစကား။ စပိန္ (ရံုးသံုး)။ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားစကား အမ်ားအျပား
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ကာရာကက္စ္ (Caracas)
၁၈၃၀ တြင္ ဂရန္းကိုလမ္ဘီယာ ၿပိဳကြဲရာမွ နုိင္ငံသံုးနိုင္ငံေပၚထြက္လာရာ ဗင္နီးဇြဲလားနိုင္ငံ အပါအဝင္ျဖစ္ သည္ (အျခားႏွစ္နိုင္ငံမွာ အီေကြေဒါႏွင့္ ေနာက္ပိုင္းကိုလမ္ဘီယာျဖစ္လာေသာ နယူးဂရန္နာဒါ ျဖစ္သည္)။
၂၀ ရာစု၏ပထမရာစုဝက္တြင္ဗင္နီဇြဲလား၌ ေေပ်ာ့ေျပာင္းေသာစစ္အာဏာရွင္မ်ားသာအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၎တို႕က ေရနံလုပ္ငန္းကို အားသြန္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး လူမႈေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို ခြင့္ျပဳခဲ့သည္။ ၁၉၅၉ ခုႏွစ္မွစ၍ ဒီမိုကေရစီနည္းက် ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ေသာ အစိုးရမ်ားအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၉တြင္ သမၼတ ဟူဂိုေခ်ဗက္စ္ (Hugo Chavez) အာဏာရလာျပီး၂၁ ရာစုဆိုရွယ္လစ္စံနစ္ကို အသက္သြင္းရန္ႀကိဳးပမ္းလွ်က္ရွိသည္။ အရင္းရွင္ စံနစ္ႏွင့္ဒီမိုကေရစီ္ကို တိုက္ခိုက္၍ လူေနမႈအဆင့္အတန္းနိမ့္က်ေနမႈကိုျမွင့္တင္ရန္ႀကိဳးပမ္းလွ်က္ရွိ၏။ လက္ရွိ အခ်ိန္တြင္ဒီမိုကေရစီကိုအားနည္းေအာင္ျပဳလုပ္လွ်က္ရွိျခင္း၊ နိုင္ငံေရးတု႕ံေနွးလွ်က္ရွိျခင္း၊ စစ္တပ္ကို နုိင္ငံေရးတြင္ အသက္သြင္းလွ်က္ရွိျခင္း၊ ကိုလမ္ဘီယာ ႏွင့္နယ္စပ္တစ္ေလွ်ာက္တြင္ မူးယစ္ေဆးႏွင့္ပတ္သက္ေသာအၾကမ္းဖက္ မႈမ်ား ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိျခင္း၊ နုိင္ငံတြင္းမူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစဲြမႈျမင့္မားလာေနျခင္း၊ ေရနံေစ်းကြက္မတည္ၿငိမ္မႈႏွင့္ အတူ ေရနံထုတ္လုပ္မႈအေပၚ အလြန္အမင္းမွီခိုအားထားမႈျပဳေနရျခင္း၊ မိုးသစ္ေတာမ်ားျပဳန္းတီးမႈႏွင့္ ေဒသခံမ်ားကို ထိခိုက္နစ္နာေစေသာ သတၱဳတူးေဖၚေရးလုပ္ငန္းမ်ားလုပ္ေဆာင္ေနျခင္းတို႕ျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိသည္။
ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ ေတာင္အေမရိကတိုက္ ေျမာက္ပိုင္း။ ကာရစ္ဘီယံပင္လယ္ႏွင့္ ေျမာက္အတၱလႏၱိတ္ သမုဒၵရာတို႕ႏွင့္
ထိစပ္။ ကိုလမ္ဘီယာႏွင့္ ဂူယာနာ နိုင္ငံတို႕ၾကား
ေျမပံုအၫႊန္း။ ေတာင္အေမရိက
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၈၈၂၀၅၀ sq km
ေရ = ၃၀၀၀၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၉၁၂၀၅၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ဘရာဇီး ၂၂၀၀ km။ ကိုလမ္ဘီယာ ၂၀၅၀ km။ ဂူယာနာ ၇၄၃ km
ကမ္းရိုးတန္း။ ၂၈၀၀ km
ရာသီဥတု။ အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု။ ပူျပင္းစိုထိုင္း။ ကုန္းျမင့္ေဒသတြင္သမမွ်တ
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ အေနာက္ေျမာက္ဘက္တြင္ မာရာကိုင္ဘို ေျမနိမ့္ေဒသႏွင့္ အင္ဒီးစ္ ေတာင္တန္း။
အီလန္နို႕စ္ အလယ္ပိုင္းေျမျပန္႕။ အေရွ႕ေတာင္ဘက္တြင္ ဂူအီနာ ကုန္းျမင့္။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ကာရစ္ဘီယံပင္လယ္ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ပစ္ကိုဘိုလီဗာ (လာကိုလြန္နာ) ၅၀၀၇ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရနံ။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ သံရိုင္း။ ေရႊ။ ေဘာက္ဆိုက္သတၱဳ။ အျခား သတၱဳမ်ား။ ေရအား
လွ်ပ္စစ္။ စိန္
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၂၇၂၂၃၂၂၈ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ ၁.၅၁၅% (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၂၀.၂၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၅.၁၄/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၀.၆၉ ႏွစ္
မ = ၇၇ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၃.၇၇ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ ဗင္နီဇြဲလား
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ စပိန္။ အီတလီ ။ေပၚတူဂီ။ အာရပ္။ ဂ်ာမန္။ အာဖရိကန္။ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ဳိးႏြယ္
ကိုးကြယ္မႈ။ ရိုမန္ကက္သိုလစ္ ၉၆%။ ပရိုတက္စတင့္ ၂%။ အျခား ၂%
ဘာသာစကား။ စပိန္ (ရံုးသံုး)။ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားစကား အမ်ားအျပား
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ကာရာကက္စ္ (Caracas)
0 comments:
Post a Comment