Kingdom of Lesotho

၁၂၅။ လက္ဆိုသို(Lesotho)
Kingdom of Lesotho

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

၁၉၆၆ တြင္ ျဗိတိန္ထံမွ လြတ္လပ္ေရးရေသာအခါ ဘက္ဆူတိုလန္ (Basutoland) အမည္မွ လက္ဆိုသိုအမည္သို႔ ေျပာင္းလဲေခၚေ၀ၚခဲ့သည္။ လြတ္လပ္ေရးရျပီး ပထမႏွစ္ ႏွစ္ဆယ္အၾကာ ဘက္ဆူတို အမ်ိဳးသားပါတီမွအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၀ တြင္ ဘုရင္မိုးရႈးရႈး (Moshoeshoe) ကို တိုင္းျပည္ႏွင္ဒဏ္ေပးခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၁၉၉၂တြင္ ျပန္လည္ေရာက္ရွိလာျပီး ၁၉၉၅ တြင္ မူလဘုရင္ေနရာ ျပန္လည္ရယူခဲ့သည္။ ခုနစ္ႏွစ္ၾကာ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ျပီးေနာက္ ၁၉၉၃ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒႏွင့္အညီအစိုးရတစ္ရပ္ျပန္လည္တည္ေျမာက္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၈ တြင္ အျငင္းပြားဖြယ္ ေရြးေကာက္ပြဲျပီးေနာက္ ျပင္းထန္ေသာ ဆႏၵျပမႈမ်ား ႏွင့္တပ္တြင္းပုန္ကန္မႈမ်ား ေပၚေပါက္လာခဲ့ျပီးအာဖရိက ေတာင္ပိုင္း ဖြံ႔ျဖိဳးေရး အဖဲြ႔အစည္း (Southern African Developnent community) ၏ ဦးစီးဦးေဆာင္မႈျဖင့္ ေတာင္အာဖရိကႏွင့္ ေဘာ့ဆြာနာ ႏိုင္ငံမ်ားၾကား၀င္မႈေၾကာင့္ ေသြးေျမက်ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ဖဲြ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ခဲ့ျပီး ႏိုင္ငံေရးအေျခအေန အေတာ္အတန္ တည္ျငိမ္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္တြင္ ပါလီမန္ေရြးေကာက္ပြဲကို ျငိမ္းခ်မ္းစြာျပဳလုပ္ႏိုင္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၂၀၀၇ ေဖေဖၚ၀ါရီလ အမ်ိဳးသားညီလာခံ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ပါတီမ်ားအျပင္းအထန္ ျပိဳင္ဆိုင္ၾကျပီး ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို မေက်နပ္ေသာပါတီမ်ားမွ ဆႏၵျပမႈမ်ားေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
ေတာင္အာဖရိက ။ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံမွ ၀န္းရံထား။

ေျမပံုအညႊန္း
အာဖရိက။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 30,355 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 30,355 sq km]

ထိစပ္နယ္ေျမ
ေတာင္အာဖရိက - 909 km

ကမ္းရိုးတန္း
မရွိ (ကုန္းတြင္းပိတ္)

ရာသီဥတု
အပူအေအးမွ်တ ။ ေအး၍ေျခာက္ေသြ႔ေသာေဆာင္းရာသီ။ ပူ၍စိုစြတ္ေသာ ေႏြရာသီ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ကုန္းျမင့္လြင္ျပင္မ်ား ေတာင္ကုန္းေတာင္တန္းမ်ား။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ေအာရိန္းျမစ္ ႏွင့္ မကၡာလန္းျမစ္ဆံု - 14,00 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း သာဘာနာ နတၱလန္ယာနာ - 3,482 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရ ၊ စိုက္ပ်ိဳးေျမ ႏွင့္ စားက်က္ေျမ ၊ စိ္န္ ၊ သဲ ၊ ရႊံ႕ေစး ၊ အိမ္ေဆာင္ေက်ာက္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 2,130,819 (2009)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း 0.116 % (2009)
ေမြးဖြားႏႈန္း 24.41 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 22.33 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 41.18 ႏွစ္
မ - 39.54 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 40.38 ႏွစ္ (2009)
HIV / AIDS
ကူးစက္ႏႈန္း 23.2 % - (2007)
HAV / AIDS
ေ၀ဒနာရွင္ 270,000 - (2007)
HIV / AIDS
ေသဆံုးမႈ 18,000 - (2007)

လူမ်ိဳး
မိုဘိုသို

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ဘိုသို - 99.7 %
ဥေရာပ အာရွ ႏွင့္ အျခား - 0.3 %

ကိုးကြယ္မႈ
ခရစ္ယာန္ - 80 %
တိုင္းရင္းသားမီရိုးဖရာကိုးကြယ္မႈ - 20 %

ဘာသာစကား
ဆက္ဆိုသို ။ အဂၤလိပ္ (ရံုးသံုး) ၊ ဇူးလူး ၊ ရုႈိဆာ

ျမိဳ႕ေတာ္
မာဆီရူ (Maseru)

အျပည့္အစံုသို႔

Liberia

၁၂၆။လစ္ဘားရီးယား (Liberia)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

အေမရိကန္ လက္ေအာက္မွလြတ္ေျမာက္လာေသာ ကြ်န္မ်ားေနထိုင္ျပီး ၁၈၂၂ တြင္ လစ္ဘားရီးယား ႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၈၄၇ တြင္ အေမရိကန္ - လစ္ဘားရီးယား လူမ်ိဳးမ်ားမွ သမၼတႏိုင္ငံထူေထာင္ခဲ့သည္။ ၁၉၄၄ မွ၁၉၇၁ အထိ သမၼတ ၀ီလီယံ တပ္မန္ (William Tubman) အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၎ လက္ထက္တြင္ ႏိုင္္ငံျခား ရင္းနွီးျမဳွပ္နွံမႈမ်ားတိုးျမွင့္ခဲ့ျပီး မူလအေျခခ်ေနထိုင္သူမ်ားႏွင့္ ျပည္တြင္းေနထိုင္သူမ်ားၾကား စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး ၊ႏိုင္ငံေရးကြာဟခ်က္မ်ားအၾကား ေပါင္းကူးေပးခဲ့သည္။ ၁၉၈၀ တြင္ ဆမ္ျမဴရယ္ဒိုး (Samyel Doe) ဦးေဆာင္ေသာ စစ္တပ္မွအာဏာသိမ္းခဲ့ျပီး ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုအၾကာ အာဏာရွင္စံနစ္ျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၁၉၈၉ ဒီဇင္ဘာတြင္ ခ်ားလ္စ္ေတလာ (Charles Taylor) ဦးေဆာင္၍ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္မႈ ေပၚေပါက္လာခဲ့ျပီး ရွည္လ်ားေသာ ျပည္တြင္းစစ္အတြင္း Doe အသတ္ခံခဲ့ရသည္။ ၁၉၉၇ တြင္ ျပည္တြင္းစစ္ရပ္စဲျပီး ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပခဲ့ရာ ေတလာ အာဏာရရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္တြင္ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ထပ္မံေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ ၂၀၀၃ ဩဂုတ္လတြင္ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီခ်က္ျဖင့္ စစ္ပြဲျပီးဆံုးသြားခဲ့ျပီး သမၼတ ခ်ားလ္စ္ေတလာ ႏႈတ္ထြက္ေပးခဲ့ရသည္။ထို႔ေနာက္ ၎ ကို ဆီအာရာ လီအြန္ ျပည္တြင္းစစ္တြင္ပါ၀င္ခဲ့မႈျဖင့္ စစ္ရာဇ၀တ္ေကာင္အျဖစ္ နယ္သာလန္ႏိုင္ငံေဟ့ဂ္ျမိဳ႕တြင္ ရံုးတင္တရားစြဲခဲ့သည္။ ၾကားျဖတ္အစိုးရမွ ႏွစ္ႏွစ္ၾကာ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ျပီး ၂၀၀၅ ဒီမိုကေရစီ ေရြးေကာက္ ပြဲတြင္ အီလန္ဂြ်န္ဆင္ ဆာလိဖ္ (Ellen Johnson Sirleaf) အႏိုင္ရရွိျပီး သမၼတျဖစ္လာခဲ့သည္။ လစ္ဘားရီးယားရွိ ကုလသမဂၢ စစ္တပ္မ်ား ႏိုင္ငံအႏွံ႔ ဆက္လက္တည္ရွိေနခဲ့ေသာ္လည္း လံုျခံဳေရးအေျခအေန ဆိုးရြားလ်က္ရွိေနဆဲျဖစ္ျပီး စစ္ဒဏ္ကို အလူးအလဲခံစားရသည့္အတြက္ လူမႈေရး၊စီးပြားေရး ျပန္လည္တည္ေဆာက္ရန္ ႏွစ္အေတာ္ၾကာ အခ်ိန္ယူရဦးမည္ ျဖစ္သည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အေနာက္အာဖရိက။ ေျမာက္အတၱလႏိၱတ္သမုဒၵရာ ႏွင့္ ထိစပ္။ ကို႔ဒီအိုင္ဗိုရီႏွင့္ ဆီအာရာလီအြန္ ႏိုင္ငံမ်ားအၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
အာဖရိက ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 96,320 sq km
ေရ - 15,050 sq km
စုစုေပါင္း - 111,370 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
ဂူနီးယား - 563 km
ကို႔ဒီအိုင္ဗိုရီ - 716 km
ဆီအာရာလီအြန္ - 306 km
ကမ္းရိုးတန္း
579 km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္းေဒသ ။ ပူ၍စိုစြတ္။ ေျခာက္ေသြ႔ေသ ေဆာင္းရာသီတြင္ ေန႔ပူ ညေအး။စိုစြတ္၍ တိမ္ထူေသာ ေႏြရာသီတြင္ မိုးသည္းထန္စြာမၾကာခဏ ရြာသြန္း။]

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း အတၱလႏၱိတ္သမုဒၵရာ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ၀ူတိေတာင္ - 1,380 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
သံရိုင္း ၊ သစ္ ၊ စိန္ ၊ ေရႊ ၊ေရအားလွ်ပ္စစ္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 3,441,790 (2009)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း 2.665 % (2009)
ေမြးဖြားႏႈန္း 42.62 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 21.45 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္
က်ား - 40.71 ႏွစ္
မ - 43 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 41.84 ႏွစ္ (2009)

လူမ်ိဳး
လစ္ဘားရီးယန္း

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ေဒသခံတိုင္းရင္း အာဖရိကန္ - 95 %
အေမရိကန္ - လစ္ဘားရီးယန္း - 2.5 %
ကြန္ဂို - 2.5 %

ကိုးကြယ္မႈ
ခရစ္ယာန္ - 40 %
မြတ္စလင္ - 20 %
ရိုးရာယံုၾကည္ကိုးကြယ္မႈမ်ား - 40 %

ဘာသာစကား
အဂၤလိပ္ - 20 % (ရံုးသံုး)
လူမ်ိဳးစုစကားအမ်ိဳး (၂၀)

ျမိဳ႕ေတာ္
မြန္ရိုဗီယား (Monrovia)

အျပည့္အစံုသို႔

(libya)

၁၂၇။ လစ္ဗ်ား
(Libya)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း
၁၉၁၁ တြင္ ၾတိပိုလီ ေဒသတ၀ိုက္တြင္ ေအာ္တိုမန္တာ့တို႔ကို ဖယ္ရွား၍ အီတလီတို႔၀င္ေရာက္လာ ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ၁၉၄၃ ခုႏွစ္ ဒုတိယကမၻာစစ္တြင္ ရႈံးနိမ့္သည့္ အခ်ိန္အထိ သိမ္းပိုက္ထားခဲ့သည္။ ကုလသမဂၢ ကြပ္ကဲမႈေအာက္သို႔ ေရာက္လာခဲ့ျပီး ၁၉၁၅ တြင္ လစ္ဗ်ား လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့သည္။ ၁၉၆၉ တြင္ ကာနယ္မြမ္မား အဘူမင္ယာအယ္ - ကဒါဖီ (Col.Muammar Abu Minyar Al – Qadhafi) ဦးေဆာင္ေသာ စစ္တပ္မွ အာဏာသိမ္းခဲ့ျပီး သူ႔ကိုယ္ပိုင္ တတိယစၾကၤ၀ဠာ သီအိုရီ ေခၚ ႏိုင္ငံေရးစံနစ္တစ္ရပ္ ကိုေဖၚေဆာင္ခဲ့ သည္။ တိုင္းရင္းသား ဓေလ့ရိုးရာတို႕မွ တစ္စိတ္တစ္ပို္းဆင္းသက္္လာေသာ အစၥလာမ္အယူအဆနွင့္ ဆိုရွယ္လစ္ အယူအဆတို႔ ပူးေပါင္းထားေသာ စံနစ္ျဖစ္ျပီး လစ္ဗ်ားလူထု ကိုယ္တိုင္ ေဖၚေဆာင္ရမည္။ တိုက္ရိုက္ ဒီမိုကေရစီ အသြင္တစ္ရပ္အေနႏွင့္ ယူဆရသည္။ ကဒါဖီ က သူ႔ကိုယ္သူ ေတာ္လွန္ေျပာင္းလဲလာေသာ၊ အျမင္က်ယ္ေသာ ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးအျဖစ္ ခံယူထားသည္။ ၁၉၇၀ ႏွင့္ ၁၉၈၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ ကဒါဖီသည္ ေရနံမွ ရေသာ ေငြမ်ား ျဖင့္ ျပည္ပရွိ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ား ၊အၾကမ္းဖက္သမားကို ေထာက္ပံ့၍ မာ့(ခ္စ္) အရင္းရွင္၀ါဒ ပ်က္စိီေစရန္ႏွင့္ ၎၏၀ါဒ ထြန္းကားလာေစရန္ အားထုတ္ခဲ့သည္။ထို႔ျပင္ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္တြင္ ခ်ဒ္ ႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္း အိုဇူးကုန္း ေျမာင္ေဒသကို တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။ သတၱဳအရင္းအျမစ္မ်ား ရယူရန္ႏွင့္ ခ်ဒ္ႏိုင္ငံေရးအေပၚ လႊမ္းမိုးႏိုင္ရန္ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္တြင္ ျပန္လည္တိုက္ထုတ္ခံခဲ့ရသည္။ စေကာ့တလန္ျပည္ ေလာ့ကာဘီတြင္ Pan Am Flight 103 ဗံုးခြဲတိုက္ခံရျပီးေနာက္ ၁၉၉၂ တြင္ ကုလသမဂၢမွ ကဒါဖီအေပၚ ႏိုင္ငံေရးအရ ပိတ္ဆို႔ အေရးယူခဲ့သည္။ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္မ်ားအတြင္ ကဒါဖီသည္ ဥေရာပႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံေရး ျပန္လည္ တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၉ ဧျပီတြင္ ပိတ္ဆို႔အေရးယူူမႈမ်ား ဆိုင္းငံ့ထားခဲ့ျပီး ၂၀၀၃ စက္တင္ဘာတြင္ လစ္ဗ်ားအစိုးရမွ ေလာ့ကာဘီ ဗံုးေဖါက္ခြဲမႈတြင္ တာ၀န္ရွိေၾကာင္း ၀န္ခံျပီးသည့္ေနာက္ အေရးယူမႈမ်ား ဖယ္ရွားေပးခဲ့သည္။ ၂၀၀၃ ဒီဇင္ဘာတြင္ အစုအျပဳံလုိက္ ေသေစေသာ လက္နက္မ်ားထုပ္လုပ္မႈ အစီအစဥ္ ရပ္ဆိုင္းရန္ႏွင့္ အၾကမ္းဖက္၀ါဒ စြန္႔လြတ္ေၾကာင္း လစ္ဗ်ားမွ ေၾကျငာခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္မွစ၍ ကဒါဖီသည္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံေရးပံုမွန္ အေျခအေနရရွိရန္ ၾကိဳးပမ္းလာခဲ့သည္။ အေနာက္ဥေရာပႏိိုင္ငံမ်ားမွ ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ အလႊာအသီးသီးမွ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္မ်ားကို လက္ခံေတြ႔ဆံုခဲ့ျပီးေနာက္ ၎၏ ပထမဦးဆံုး အေနာက္ဆံုး ဥေရာပခရီးစဥ္အျဖစ္ ၁၅ ႏွစ္အတြင္း ၂၀၀၄ ဧျပီလတြင္ ဘရပ္ဆဲ သို႔ သြားေရာက္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ ဇြန္လတြင္ အၾကမ္းဖက္သမား ေထာက္ပံ့ႏိုင္ငံ စာရင္းမွ အေမရိကန္က လစ္ဗ်ား ကို ပယ္ခ်ေပးခဲ့သည္။၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလတြင္ ကုလသမဂၢ ေကာင္စီ၌ ၂၀၀၈-၀၉ အတြက္ ယာယီအဖြဲ႔၀င္အျဖစ္ ပါ၀င္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၈ ဩဂုတ္လတြင္ ေလာ့ကာဘီး ဗံုးခဲြမႈမ်ားအပါအ၀င္ ႏိုင္ငံရပ္ျခားတြင္ ေသဆံုးေသာ သို႔မဟုတ္ ဒဏ္ရာရရွိေသာ ႏွစ္ႏိုင္ငံစလံုးရွိလူမ်ားအတြက္ ေလ်ာ္ေၾကးေပးရန္ သေဘာတူညီမႈတစ္ခုကို လစ္ဗ်ား ႏွင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတို႔ စာခ်ဳပ္ခဲ့ၾကသည္။ ၂၀၀၈ ေအာက္တိုဘာလတြင္ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံသား ထိခိုက္နစ္နာသူမ်ားအတြက္ ေလ်ာ္ေၾကးေပးရန္ 1.5 ဘီလီယံ ေဒၚလာကို အေမရိကန္မွ လက္ခံရရွိခဲ့သည္ ။ႏွစ္ႏိုင္ငံခ်စ္ၾကည္ေရးအတြင္ ၾကီးစြာေသာ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစ ခဲ့သည္။ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္မွစ၍ ရပ္ဆိုင္းထားေသာ သံတမန္ ဆက္ဆံေရးကို ၁၉၉၀ ဇန္န၀ါရီလတြင္ ျပန္လည္ စတင္ခဲ့သည္။


ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ အာဖရိကေျမာက္ပိုင္း ၊ ေျမထဲပင္လယ္ ႏွင့္ထိစပ္။ အီဂ်စ္ႏွင့္ တူနီရွား ႏိုင္ငံမ်ားၾကား။


ေျမပံုအညႊန္း
အာဖရိက။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ 1,759,540 Sq km
ေရ 0 Sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
အယ္လ္ဂ်ီးရီးယား 982 km
ခ်ဒ္ 1055 km
အီဂ်စ္ 1115 km
ဆူဒန္ 383 km
ႏိုင္ဂ်ာ 354 km
တူနီရွား 459 km

ကမ္းရိုးတန္း
1770 km

ရာသီဥတု
ကမ္းရိုးတန္းတေလ်ာက္ ေျမထဲပင္လယ္ရာသီဥတု။ ကုန္းတြင္းပိုင္းေျခာက္ေသြ႔၍
ျပင္းထန္ေသာ ကႏၱာရရာသီဥတု။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
အမ်ားအားျဖင့္ လြင္တီးေခါင္။ ျပန္႔ျပဴးေသာေျမျပန္႔မ်ားႏွင့္ လႈိုင္းတြန္႔ေသာ ေျမျပန္႔မ်ား ။
ကုန္းျမင့္လြင္ျပင္မ်ား ခ်ိဳင့္၀ွမ္းမ်ား။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ဆတ္ခက္ဂူေဇယီး - (-47) m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ဘစ္ကူဘစ္တီ - 2267 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရနံ ၊ ဓါတ္ေငြ႔ ၊ ဂ်စ္ပဆစ္ေက်ာက္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 6310434 (2009)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း 2.17% (2009)
ေမြးဖြားႏႈန္း 25.15 / 1000 ဦးေရ (2009)
ေသဆုံးႏႈန္း 3.46 / 1000 ဦးေရ (2009)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား- 74.98 ႏွစ္
မ - 79.65 ႏွစ္
စုစုေပါင္း 77.26 ႏွစ္ (2009)

လူမ်ိဳး
လစ္ဗ်ား

တို္င္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ဘာဘာႏွင့္ အာရပ္ 97%
အျခား 3%

ကိုးကြယ္မႈ
ဆြန္နီမြတ္စလင္ 97 %
အျခား 3%

ဘာသာစကား
အာရပ္ ၊အီတလီ ၊ အဂၤလိပ္။

ျမိဳ႕ေတာ္
ၾတိပိုလီ (တာရာဘူးလ္)
Tripoli (Tarabulus)

အျပည့္အစံုသို႔

Liechtenstein

၁၂၈။ လီခ်တန္စတိန္း

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း
မင္းသားအုပ္ခ်ဳပ္ခံ နယ္ေျမအျဖစ္ လီခ်တန္စတိန္းကို ေရာမအင္ပါယာအတြင္း ၁၇၁၉ ခုႏွစ္တြင္ တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ နပိုလီယန္ စစ္ပဲြအတြင္း ျပင္သစ္ ႏွင့္ ရုရွ ႏွစ္ႏိုင္ငံစလံုးက သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ၁၈၀၆ ခုႏွစ္တြင္ အခ်ဳပ္အျခာပိုင္ ႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့ျပီၤး ၁၈၁၅ တြင္ ဂ်ာမန္ ကြန္ဖက္ဒေရးရွင္းေခၚ ဂ်ာမန္အက်ိဳးတူ ဘုံအဖြဲ႔သို႔ ၀င္ေရာက္ခဲ့သည္။ ၁၈၆၆ တြင္ ၎ကြန္ဖက္ဒေရးရွင္း ျပိဳကြဲေသာအခါမွ လံုး၀လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့သည္။ ပထမကမၻာစစ္ၾကီးျပီးသည္အထိ ဩစၾကီးယားႏွင့္ အနီးကပ္ဆက္ဆံခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ စီးပြားေရး အေျခအေနယိုယြင္းလာမႈေၾကာင့္ ဒုတိယကမၻာစစ္ ျဖစ္ပြားခ်ိန္မွစ၍ ဆြစ္ဇလန္၏ ေငြေၾကးစံနစ္ထဲသို႔ ၀င္ေရာက္ခဲ့သည္။ စစ္အတြင္း၌ ၾကားေနႏိုင္ငံအျဖစ္ ေနခဲ့သည္။ တိုင္းျပည္တြင္ အခြန္အေကာက္ေလွ်ာ့ေပါ့ထားမႈေၾကာင့္ စီးပြားေရးတိုးတက္လာခဲ့သည္။ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္တြင္ ဘဏ္စံနစ္ ဥပေဒျပဌာန္းခ်က္မ်ားတြင္ အားနည္းခ်က္မ်ားရွိလာသျဖင့္ ေငြေၾကးဆိုင္ရာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကို အသံုးခ်၍ ေငြေၾကး ခ၀ါခ်မႈ တိုက္ဖ်က္ေရး ဥပေဒကို ျပဌာန္း၍ အက်ိဳးတူ ဥပေဒ အေထာက္အပံ့စာခ်ဳပ္ကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ႏွႈ့္ ခ်ဳပ္ဆို ႏိုင္ခဲ့ျပီး ၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ စတင္အသက္၀င္လာခဲ့ျပီးျဖစ္၏။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
ဥေရာပအလယိပိုင္း။ ဩစၾတီးယား ႏွင့္ ဆြစ္ဇလန္ ႏိုင္ငံတို႔အၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
ဥေရာပ

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ 160 sq km
ေရ 0 sq km
စုစုေပါင္း 160 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
ဩစၾတီးယား 34.9 km
ဆြစ္ဇလန္ 41.1 km

ကမ္းရိုးတန္း
မရွိ

ရာသီဥတု
ဥေရာပ ကုန္းမရာသီဥတု။ ေဆာင္းရာသီတြင္ ေအးျမ၍ တိမ္ထူထပ္ျပီး ႏွင္းက် ၊ မိုးရြာေလ့ရွိ ၊
ေအးမ်ရာမွ မွ်တေႏြးေထြးျပီး တိမ္ထူ၊ စိုထိုင္းေသာ ေႏြရာသီ။

ေျမမ်က္နွာသြင္ျပင္
ေတာင္ထူထပ္(အဲ့ပ္စ္ ေတာင္တန္း) အေနာက္ဘက္ သံုးပံုတစ္ပံုရိုင္းေတာင္ၾကား။

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္ယူႏိုင္ဖြယ္ရွိ။ စိုက္ပ်ိဳးေျမ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 34761 (2009)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း 0.702% (2009)
ေမြးဖြားႏႈန္း 9.75/1000 ဦးေရ (2009)
ေသဆံုးႏႈန္း 7.42/1000 ဦးေရ (2009)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 76.59 ႏွစ္
မ - 83.53 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 80.06 ႏွစ္ (2009)

လူမ်ိဳး
လီခ်တန္စတိန္း

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
လီခ်တန္စတိန္း - 65.6%
အျခား - 34.4 %

ကိုးကြယ္မႈ
ရိုမန္ကက္သလစ္ - 76.2 %
ပရိုတက္စတင့္ - 7 %
အမည္မသိ - 10.6 %
အျခား - 6.2 %

ဘာသာစကား
ဂ်ာမန္ (ရံုးသံုး)
အလီမန္နစ္ ေဒသိယဘာသာစကား။

ျမိဳ႕ေတာ္
ဗာဒုဇ္ (Vaduz)

အျပည့္အစံုသို႔

Lithuania

၁၂၉။ လစ္သူေယးနီးယား
(Lithuania)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

၁၂၃၆ ခုႏွစ္တြင္ မင္ဒူးဂတ္ (Mindaugas) ၏ စုစည္းမႈ ေအာက္တြင္ ရွိခဲ့သည္။ ေနာက္ရာစုႏွစ္အတြင္း မဟာမိတ္မ်ား၏ အကူအညီျဖင့္ လစ္သူေယးနီးယားသည္ ယေန႔ဘီလာရုစ္ႏွင့္ ယူကရိန္းနယ္ေျမမ်ားအထိ ခ်ဲ႕ထြင္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ၁၄ ရာစု ေနာက္ပိုင္းတြင္ လစ္သူေယးနီးယားသည္ ဥေရာပတြင္ နယ္ပယ္အၾကီးမားဆံုး ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၃၈၆ တြင္ ပိုလန္ႏွင့္မဟာမိတ္ ဖြဲ႔ခဲ့ျပီးေနာက္ပိုင္း ႏွစ္ႏိုင္ငံေပါင္းစည္း၍ တစ္ဦးတည္း အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၁၅၆၉ တြင္ ပိုလန္-လစ္သူေယးနီးယန္း စနသဟာရႏိုင္ငံဟူ၍ ႏွစ္ျပည့္တစ္ျပည္ ေပါငး္စည္းခဲ့စည္းခဲ့သည္။ ၁၇၉၅ အထိ ေပါင္းစည္းခဲ့ျပီး ပတ္၀န္းက်င္ႏိုင္ငံမ်ား၏ ဩဇာလႊမ္းမိုးမႈ ဖိအားမ်ားေၾကာင့္ ျပိဳကြဲခဲ့သည္။ ပထမကမၻာစစ္ၾကီးအျပီးတြင္ လစ္သူေယးနီးယား လြတ္လပ္ေရးရခဲ့ျပီး ၁၉၄၀ တြင္ ရုရွမွက်ဴးေက်ာ္ သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ထိုက်ဴးေက်ာ္မႈကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ တိုင္းျပည္အမ်ားအျပား ကလက္မခံခဲ့ေပ။ ၁၉၉၀ မတ္လ (၁၁) ရက္ေန႔တြင္ လစ္သူေယးနီးယားသည္ ဆိုဗီယက္ရီပတ္ပလစ္၏ ပထမဦးဆံုး လြတ္လပ္ေရးေၾကျငာေသာ ႏို္င္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၁၉၉၁ စက္တင္ဘာလ မေအာင္ျမင္ေသာ အာဏာသိမ္းမႈ မျဖစ္ပြားခင္အခ်ိန္အထိ ထိုေၾကျငာခ်က္ကို ေမာ္စကိုက အသိအမွတ္မျပဳခဲ့ေပ။ ၁၉၉၃တြင္ ေနာက္ဆုံးလက္က်န္ ရုရွစစ္တပ္မ်ား ဆုတ္ခြာေပးခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ အေနာက္ဥေရာပ အသိုင္းအ၀န္းသို႔ ၀င္ေရာက္ေရးအတြက္ စီးပြားေရးတည္ေဆာက္မႈမ်ား ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္တြင္ ေနတိုး(NATO) ႏွင့္အီးယူ(EU)အဖြဲ႔ မ်ားသို႔၀င္ေရာက္ခဲ့သည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အေရွ ့ဥေရာပ၊ ေဘာလတစ္ပင္လယ္ႏွင့္ထိစပ္။ လတ္ဗီးယားႏွင့္ရုရွႏိုင္ငံမ်ားၾကား။

ေျမပုံအညႊန္း
ဥေရာပ။

ဧရိယာ
စုစုေပါင္း - ၆၅,၃၀၀ sqkm

ထိစပ္နယ္ေျမ
ဘီလာရုစ္ - ၆၈၀ km
လတ္ဗီးယး - 576 km
ပိုလန္ - ၉၁ km
ရုရွ - ၂၂၇ km

ကမ္းရိုးတန္း
၉၀ km

ရာသီဥတု
ပင္လယ္ပိုင္းရာသီဥတုႏွင့္ ဥေရာပကုန္းမရာသီဥတုႏွစ္အၾကား။ စိုစြတ္မွ်တေသာ ေဆာင္းရာသီႏွင့္ ေႏြရာသီတို႔ရွိ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ေျမနိမ့္၊ ေရအိုင္မ်ားျပန္႔က်ဲတည္ရွိ။ ေျမဆီေကာင္းေသာေျမ။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆုံးအပိုင္း - ေဘာလတစ္ပင္လယ္ - ၀ m
အျမင့္ဆုံးအပိုင္း - ဂ်ဴးဇာပိုင္းကယ္လနက္ - ၂၉၉ - m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေျမေဆြးစိုင္။ စိုက္ပ်ိဳးေျမ၊ ပယင္း။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ - ၃,၅၅၅,၁၇၉% (၂၀၀၉)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း - ၀.၂၇၉ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း - ၉.၁၁/၁၀၀၀ ဦးေရ(၂၀၀၉)
ေသဆုံးႏႈန္း - ၁၁.၁၂/၁၀၀၀ ဦးေရ(၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္ - က်ား - ၆၉.၉၈ ႏွစ္
မ - ၈၀.၁ ႏွစ္
စုစုေပါင္း - ၇၄.၉ ႏွစ္ (၂၀၀၉)

လူမ်ိဳး
လစ္သူေယးနီးယန္း

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစု
လစ္သူေယးနီးယန္း - ၈၃.၄ %
ပိုလန္ - ရုရွ ၆.၃ %
အျခားႏွင့္အမည္မသိ - ၃.၆ %

ကိုးကြယ္မႈ
ရိုမန္ကက္သလစ္ - ၇၉ %
ရုရွေအာ္သိုေဒါ့ - ၄.၁%
ပရိုတက္စတင့္ - ၁.၉ %
အျခားႏွင့္အမည္မသိ - ၅.၅ %
ဘာသာမဲ့ - ၉.၅ %

ဘာသာစကား
လစ္သူေယးနီးယန္း (ရုံးသုံး) - ၈၂ %
ရုရွ - ၈%
ပိုလန္ - ၅.၆ %
အျခားႏွင့္အမည္မသိ - ၄.၄ %

ျမိဳ ့ေတာ္
ဗီးလ္နီးယပ္ (Vilnius)

အျပည့္အစံုသို႔

luxebourg

၁၃၀။လူဇင္ဘတ္
(Luxebourg)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

၉၆၃ ခုႏွစ္တြင္ ႏိုင္ငံစတည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ၁၈၁၅ တြင္ ျမိဳ ့စားအုပ္ခ်ဳပ္ခံနယ္ေျမ ျဖစ္လာခဲ့ျပီး နယ္သာလန္လက္ ေအာက္တြင္ လြတ္လပ္ေသာ ျပည္နယ္တစ္ခုအျဖစ္ ရပ္တည္ခဲ့သည္။ ၁၈၃၉ တြင္ နယ္ေျမတစ္၀က္ေက်ာ္ေက်ာ္ ဘယ္လ္ဂ်ီယံမွ သိမ္းယူခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အခြင့္အေရး ပိုမိုျပည့္၀ေသာ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ ရနယ္ေျမတစ္ခု ျဖစ္ခဲ့ သည္။ ၁၈၆၇ တြင္ ဂ်ာမဏီ၏ သိမ္းပိုက္မႈကို ခံခဲ့ရသည္။ ၁၉၄၈ တြင္ ၾကားေနမူ၀ါဒကို ရပ္ဆိုင္းျပီး ဘယ္လ္ဂ်ီယံ၊ နယ္သာလန္ႏွင့္လူဇင္ဘတ္သုံးႏိုင္ငံပါ၀င္ေသာ ဘင္နီလပ္ အက်ိဳးတူစီးပြားအဖြဲ႔ (Benelun Customs Union)ႏွင့္ ေနာက္ႏွစ္တြင္ ေနတိုးအဖြဲ႔မ်ားသို႔၀င္ေရာက္ခဲ့သည္။ ၁၉၅၇ တြင္ ဥေရာပဘုံေစ်းအဖြဲ႔ (ေနာက္ပိုင္းဥေရာပသမဂၢ) စတင္ဖြဲ႔စည္းေသာ ေျခာက္ႏိုင္ငံတြင္ တစ္ႏိုင္ငံအပါအ၀င္ျဖစ္၏။ ၁၉၉၉ တြင္ ဥေရာပဘုံေငြေၾကးစံနစ္သို႔၀င္ေရာက္ ခဲ့သည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အေနာက္ဥေရာပ၊ ဂ်ာမဏီႏွင့္ျပင္သစ္အၾကား။

ေျမပုံအညႊန္း
ဥေရာပ

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - ၂၅၈၆ sqkm
ေရ - ၀ sqkm
စုစုေပါင္း - ၂၅၈၆sqkm

ထိစပ္နယ္ေျမ
ဘယ္လ္ဂ်ီယံ - ၁၄၈ km
ျပင္သစ္ - ၇၃ km
ဂ်ာမဏီ - ၁၃၈ km

ကမ္းရိုးတန္း
မရွိ (ကုန္းတြင္းပိတ္)

ရာသီဥတု
ဥေရာပ ကုန္းမရာသီဥတု။မွ်တေသာ ေဆာင္းရာသီ။ ေအးျမေသာေႏြရာသီ။

ေျမမ်က္နွာသြင္ျပင္
လႈိင္းတြန္႔ေသာ ကုန္းျမင့္မ်ားႏွင့္ က်ယ္၀န္း၍နိမ့္ေသာေတာင္ၾကားမ်ား ။ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ကုန္းျမင့္မ်ားႏွင့္ ေတာင္ တန္းနိမ့္မ်ား။ အေရွ႕ေတာင္ဘက္ေရလႊမ္းမိုး ေမာ့စယ္လီ ေျမျပန္႔သို႔ မတ္ေစာက္ေလ်ာဆင္းသြားေသာ ေျမမ်က္ႏွာ သြင္ျပင္။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ဘူအာဂပလာ့ - ၅၅၉m
အျမင့္ဆံုးအပို္င္း ေမာ့ဆယ္လီျမစ္ - ၁၃၃ m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
သံရိုင္း ။စိုက္ပ်ိဳးေျမ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ ၄၉၁,၇၇၅ (၂၀၀၉)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း ၁.၁၇၂% (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း ၁၁.၇၃/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း ၈.၄/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)

ပွ်မ္းမွ်သက္တမ္း
က်ား - ၇၆.၀၇ ႏွစ္
မ - ၈၂.၈၁ ႏွစ္
စုစုေပါင္း - ၇၉.၃၃ ႏွစ္ (၂၀၀၉)

လူမ်ိဳး
လူဇင္ဘာ့

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
လူဇင္ဘာ့ ၆၃.၁ %
ေပၚတူကီ ၁၃.၃ %
ျပင္သစ္ ၄.၅ %
အီတလီ ၄.၃ %
ဂ်ာမန္ ၂.၃ %
အျခားဥေရာသား ၇.၃%
အျခား ၅.၂ %

ကိုးကြယ္မႈ
ရိုမန္ကက္သလစ္ ၈၇%
အျခား ၁၃%

ဘာသာစကား
လူဇင္ဘာ့ (အမ်ိဳးသားဘာသာစကား)
ဂ်ာမန္ (အစိုးရဌာနသံုး)
ျပင္သစ္ (အစိုးရဌာနသံုး)

ျမိဳ႕ေတာ္
လူဇင္ဘတ္ (Luxembourg)

အျပည့္အစံုသို႔

Macau

၁၃၁။မကၠာအို
(Macau)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း
၁၆ ရာစုတြင္ ေပၚတူဂီမွ ကိုလိုနီျပဳခဲ့သည္။ မကၠာအိုသည္ အေရွ႕ဖ်ားေဒသတြင္ ဥေရာပတိုက္သားတို႔ ပထမဦးဆံုး အေျခခ်ရာေဒသတစ္ခုျဖစ္သည္။ ၁၉၈၇ ဧျပီ ၁၃တြင္ တရုတ္ႏွင့္ ေပၚတူဂီ အစိုးရ သေဘာတူညီခ်က္အရ ၁၉၉၉ ဒီဇင္ဘာ (၁၂) တြင္ မကၠာသည္ တရုတ္အစိုးရ၏ အထူးအုပ္ခ်ဳပ္ခံ နယ္ေျမျဖစ္လာခဲ့သည္။ ယင္းသေဘာတူစာခ်ဳပ္တြင္ တရုတ္၏ တျပည္ေထာင္ ဒြန္စံနစ္မူအတြင္း၌ မကၠာအို၌ ဆိုရွယ္လစ္ စီးပြားေရးစံနစ္ကို မက်င့္သံုးရန္ ၊ ေနာင္ႏွစ္ေပါင္း (၅၀) အထိ ႏိုင္ငံျခားေရးႏွင့္ ကာကြယ္ေရး ကိစၥရပ္မ်ားလႊဲ၍ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ အျမင့္မားဆံုးေပးရန္ တရုတ္မွ သေဘာတူညီခဲ့သည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အေရွ႕အာရွ ၊ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ ၊ တရုတ္ႏိုင္ငံတို႔ထိစပ္။

ေျမပံုအညႊန္း
အေရွ႕ေတာင္အာရွ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ ၂၈.၂ sq km
ေရ ၀ sq ok
စုစုေပါင္း ၂၈.၂ sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
တရုတ္ ၀.၃၄ km

ကမ္းရိုးတန္း
၄၁ km

ရာသီဥတု
အပူေလွ်ာ့ပိုင္းေဒသရာသီဥတု။ ပင္လယ္ျပဳျပင္မႈေၾကာင့္ ေအးျမေသာေဆာင္းရာသီႏွင့္ ေႏြးေသာ ေႏြရာသီတို႔ရွိ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ျပန္႔ျပဴး

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ ၀m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ကိုလိုအန္ အယ္တို ၁၇၂ m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
မရွိ

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ ၅၅၉၈၄၆ (၂၀၀၉)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း ၁.၉၉၅ (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း ၈.၈၈ / ၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း ၃.၄၃ /၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)

ပွ်မ္းမွ်အသက္
က်ား - ၈၁.၃၉ ႏွစ္
မ - ၈၇.၄၇ ႏွစ္
စုစုေပါင္း ၈၄.၃၆ ႏွစ္ (၂၀၀၉)

လူမ်ိဳး
တရုတ္

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
တရုတ္ ၉၄.၃%
အျခား ၅.၇ %

ကိုးကြယ္မႈ
ဗုဒၶဘာသာ ၅၀%
ရိုမန္ကက္သလစ္ ၁၅ %
အျခား ၃၅ %

ဘာသာစကား
ကန္တံု ၈၅.၇%
ေဟာ့ကီယန္ ၄%
မန္ဒရင္း ၃.၂%
ေဒသိယတရုတ္ ၂.၇%
အဂၤလိပ္ ၁.၅%
တာဂါေလာ့ ၁.၃%
အျခား ၁.၆%

အျပည့္အစံုသို႔

Macedonia

၁၃၂။မက္ဆီဒိုးနီးယား
(Macedonia)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း
၁၉၉၁ တြင္ ယူဂိုဆလားဗီးယားထံမွ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ေရွးဂရိရာဇ၀င္လာ အမည္ႏွင့္ သေကၤတမ်ားကို ယူငင္သံုးစြဲထားမႈေၾကာင့္ ဂရိမွကန္႔ကြက္ခဲ့ရာ ႏို္င္ငံတကာမွ အသိအမွတ္ျပဳမႈ ေရႊ႕ဆိုင္းထားခဲ့ရသည္။ ၁၉၉၅ တြင္ လေပါင္း ၂၀ ၾကာ ကုန္သြယ္ေရးပိတ္ပင္ထားမႈကို ဂရိမွ ဖယ္ရွားေပးခဲ့ျပီး ႏွစ္ႏိုင္ငံ ပံုမွန္ဆက္ဆံေရးျပဳလုပ္၇န္ သေဘာတူညီခဲ့သည္။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက မက္ဆီဒိုးနီးယားကို ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒလာ အမည္ျဖစ္ေသာ မက္ဆီဒိုးနီးယား သမၼတႏို္င္ငံဟူ၍ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္တြင္ အသိ အမွတ္ ျပဳခဲ့ျပီး အမည္ေပးျခင္းကိစၥႏွင့္ ပတ္သတ္၍ ဂရိႏွင့္ မက္ဆီဒိုးနီးယား ႏိုင္ငံမ်ားၾကားတြင္ ျဖန္ေျဖမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ သည္။ အယ္လေဘးနီးယန္း တိုင္းရင္းသားလူနည္းစုမ်ားက ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြားေရးအရ တရားမွ်တမႈ မရွိျခင္းမ်ားအေပၚ မေက်မနပ္ျဖစ္္ခဲ့ၾကျပီး ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ တြင္ ပုန္ကန္ခဲ့ၾကသည္။ ထိုပုန္ကန္မႈကို မက္ဆီဒိုးနီးယား အယ္လ ေဘးနီးယန္း လူထုမွ ေထာက္ခံလာၾကျပီး ႏိုင္ငံတကာၾကား၀င္မႈျဖင့္ သေဘာတူညီခ်က္ခ်မွတ္ကာ တိုင္းရင္းသား လူနည္းစုမ်ားအေပၚ တူညီေသာ အခြင့္အေရးမ်ားေပးအပ္ေသာ ဥပေဒသစ္မ်ား ေရးဆြဲျပဌာန္း၍ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား အဆံုးသတ္သြားခဲ့သည္။ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္မ်ားအတြင္း ႏွစ္ဖက္စလံုး တိုးတက္ေဆာင္ရြက္မႈမ်ား ရွိခဲ့ေသာ္လည္း သေဘာတူညီခ်က္ပါ အခ်က္အလက္မ်ား ျဖည့္ဆည္းေဆာင္ရြက္ေရး ၊စီးပြားေရးဖံြ႔ျဖိဳးတိုးတက္မႈ ေဆာင္ရြက္ေရး မ်ားမွာ မက္ဆီဒိုးနီးယားအတြက္ စိန္ေခၚမႈမ်ားျဖစ္သည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အေရွ႕ေတာင္ဥေရာပ၊ ဂရိႏို္င္ငံ၏ ေျမာက္ဘက္။

ေျမပံုအညႊန္း
ဥေရာပ ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ ၂၄,၈၅၆ sq km
ေရ ၄၇၇ sq km
စုစုေပါင္း ၂၅,၃၃၃ sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
အယ္လေဘးနီးယား - ၁၅၅ km
ဘူလေဂးရီးယား ၁၄၈ km
ဂရိ ၂၄၆ km
ကိုဆိုဗို ၁၅၉ km
ဆားဘီးယား ၆၂ km

ကမ္းရိုးတန္း
မရွိ (ကုန္းတြင္းပိတ္)

ရာသီဥတု
ေႏြးေထြးေျခာက္ေသြ႔ေသာ ေႏြရာသီ ႏွင့္ ေဆာင္းဦးရာသီ။ အေတာ္အတန္ေအး၍ ႏွင္းသည္းထန္စြာက်
ေလ့ ရွိေသာ ေဆာင္းရာသီ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ေတာင္ထူထပ္ျပီး နက္ရႈိင္းေသာျမစ္၀ွမ္းမ်ားႏွင့္ ေတာင္ၾကားေဒသမ်ားရွိ။ ေရကန္ၾကီး သံုးခုရွိ၍ နယ္စပ္မ်ဥ္းေပၚ ကန္႔လန္႔ျဖတ္ တည္ရွိသည္။ ဗာဒါျမစ္ ကန္႔လန္႔ျဖတ္တည္ရွိသည္။

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
အရည္နိမ့္သံရိုင္း ၊ ေၾကးနီး ၊ ခဲ ၊ သြပ္ ၊ ခရိုမိုက္၊ မန္ဂနိ ၊ နီကယ္၊ အျဖိဳက္နက္၊ ေရႊ ၊ေငြ ၊ ၀ါဂြမ္း၊ ဂ်စ္ပဆစ္၊ သစ္ ၊ စိုက္ပ်ိဳးေျမ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ ၂,၀၆၆,၇၁၈ (၂၀၀၉)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း ၀.၂၆၂% (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း ၁၁.၉၇/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း ၈.၈၁/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - ၇၂.၁၈ ႏွစ္
မ - ၇၇.၃၈ ႏွစ္
စုစုေပါငး္ ၇၄.၆၈ ႏွစ္ (၂၀၀၉)

လူမ်ိဳး
မက္ဆီဒိုးနီးယန္း

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
မက္ဆီဒိုးနီးယန္း ၆၄.၂ %
အယ္လေဘးနီးယန္း ၂၅.၂ %
တူရကီ - ၃.၉ %
ရိုမန္ (ဂ်စ္ပဆီ) ၂.၇%
ဆာ့ဘ္ ၁.၈%
အျခား ၂.၂%

ကိုးကြယ္မႈ
မက္ဆီဒိုးနီးယန္းေအာ့သိုေဒါ့ - ၆၄.၇%
မြတ္စလင္ ၃၃.၃%
အျခားခရစ္ယာန္ ၀.၃၇%
အျခားႏွင့္အမည္မသိ ၁.၆၃%

ဘာသာစကား
မက္ဆီဒိုးနီးယန္း ၆၆.၅%
အယ္လေဘးနီးယန္း ၂၅.၁%
တူရကီ ၃.၅ %
ေရာမ ၁.၃ %
ဆားဘီးယန္း ၁.၂ %
အျခား ၁.၈ %

ျမိဳ႕ေတာ္
စေကာ့ဂ်ီ (Skopje)

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Madagascan

၁၃၃။ မာဒါဂါစကာ(Madagascan)
Republic of Madagascan

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

လြတ္လပ္ေသာ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ အျဖစ္ရပ္တည္ခဲ့ျပီး ၁၈၉၆ တြင္ ျပင္သစ္ ကိုလိုနီ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၆၀ တြင္ ျပင္သစ္ထံမွ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့သည္။ ၁၉၉၂-၉၃ တြင္ သမၼတ ႏွင့္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပခဲ့ျပီး (၁၇)ႏွစ္ၾကာ တစ္ပါတီ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဆံုးသတ္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၇ တြင္ က်င္းပေသာ ဒုတိယအၾကိမ္သမၼတ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ၁၉၇၀ ႏွင့္ ၁၉၈၀ ခုႏွစ္မ်ားအတြင္းက ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးျဖစ္ခဲ့ေသာ ဒီဒီယာရက္ဆီရာကာ (Didier Ralisirika) ပါ၀င္ယွဥ္ျပိဳင္ျပီး သမၼတ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ဒီဒီယာရက္ဆီရာကာ၏ ေနာက္လိုက္ေနာက္ပါမ်ားႏွင့္ မာ့စ္ရာဗာလိုမာနာနာ (Marc Ravalo moonana) တို႔ၾကား အျပင္းအထန္ျပိဳင္ဆိုင္ခဲ့ၾကျပီး တိုင္းျပည္ႏွစ္ျခမ္းကြဲလုနီးပါးျဖစ္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၂ ဧျပီ တြင္ အထက္လႊတ္ေတာ္တရားရံုးမွ ရာဗာလိုမာနာနာ အႏိုင္ရရွိျပီး ရာဗာလိုမာနာနာသည္ ဒုတိယ သမၼတ သက္တမ္း ဆက္လက္တာ၀န္ယူလ်က္ရွိသည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အဖရိက ေတာင္ပိုင္း။ အိႏိၵယ သမုဒၵရာအတြင္ရွိကြ်န္။မိုဇမ္ဘစ္ အေရွ႕ဘက္။

ေျမပံုအညႊန္း
အာဖရိက

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ ၅၈၁,၅၄၀ sq km
ေရ ၅,၅၀၀ sq km
စုစုေပါင္း ၅၈၇,၀၄၀ sq km

ကမ္းရိုးတန္း
၄,၈၂၈ km

ရာသီဥတု
ကမ္းရိုးတန္း တေလ်ာက္ အပူပိုင္းေဒသ ရာသီဥတု။ကုန္းတြင္းပိုင္းသမမွ်တ ။ ေတာင္ပိုင္းမိုးေခါင္ ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
က်ဥ္းေျမာင္းေသာကမ္းရိုးတန္းေျမျပန္႔ ၊ အလယ္ပိုင္းတြင္ ေတာင္မ်ားႏွင့္ ကုန္းျမင့္လြင္ျပင္။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း အိႏိၵယသမုဒၵရာ - ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း မာရီုမိုကိုထရို -၂၈၇၆ m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ခဲနက္ ၊ ခရိုမိုက္ ၊ ေက်ာက္မီးေသြး ၊ ေဘာက္ဇိုက္သတၱဳ ၊ ဆား ၊ သလင္းေက်ာက္ ၊ ကတၱ၇ာသဲ ၊ အဖိုးနည္းေက်ာက္ ၊မိုက္ကာ ၊ ငါး ၊ေရအားလွ်ပ္စစ္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ ၂၀,၆၅၃,၅၅၆ (၂၀၀၉)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း ၃ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း ၃၈.၁၄/၁၀၀၀ ဦးေ၇ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း ၈.၃၂/၁၀၀၀ ဦးေ၇ (၂၀၀၉)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - ၆၀.၉၃ ႏွစ္
မ - ၆၄.၉၁ ႏွစ္
စုစုေပါင္း - ၆၂.၈၄ ႏွစ္ (၂၀၀၉)

လူမ်ိဳး
မာလာဂါဆီ

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
မာလာယို ၊ အင္ဒိုနီးရွား ၊ ကိုတီးယား
ျပင္သစ္ ၊ အိႏိၵယ ၊ခရီအိုး ၊ ကိုမိုရန္

ကိုးကြယ္မႈ
တိုင္းရင္းသားရိုးရာဓေလ့ကိုးကြယ္မႈ - ၅၂%
ခရစ္ယာန္ ၄၁%
မြတ္စလင္ ၇ %

ဘာသာစကား
အဂၤလိပ္ (ရံုးသံုး)
ျပင္သစ္ (ရံုးသံုး)
မာလာဂါဆီ (ရံုးသံုး)

ျမိဳ႕ေတာ္
အန္တာနာနာရီဗို (Antananarivo)

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Malawi

၁၃၄။မာလာ၀ီ(Malawi)
Republic of Malawi

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

၁၈၉၁ တြင္ ႏိုင္ငံစတင္တည္ေထာင္ခဲ့ျပီး ညာဆာလန္ (Nyasaland) အမည္ျဖင့္ ျဗိတိသွ်လက္ ေအာက္ ခံႏိုင္ငံအျဖစ္မွ ၁၉၆၄ တြင္ မာလာ၀ီအမည္ျဖင့္ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့သည္။ သမၼတ ဟက္စတင္းခါမူဘန္ဒါ (Hastings Kaumza Barda) ဦးေဆာင္ေသာတစ္ပါတီစံနစ္ေအာက္တြင္ ႏွစ္ေပါင္း (၃၀)မွ်ၾကာျပီးေနာက္ (၁၉၉၄) တြင္ ပါတီစုံေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပခဲ့သည္။ လက္ရွိသမၼတဘင္ဂူး၀ါမူသာရီကာ (Bingu wa Mutharika)ကို ၂၀၀၄ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ တင္ေျမွာက္ခဲ့ျပီး ၎မတိုင္မီသမၼတေဟာင္းက ေနာက္ထပ္သက္တမ္းတိုးျမွင့္အုပ္ခ်ဳပ္ရန္ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကို ျပင္ဆင္ရန္ၾကံစည္ခဲ့ေသာ္လည္း မေအာင္ျမင္ခဲ့ေပ။ သို႔ႏွင့္ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္ ဒီမိုကေရ တစ္တိုးတက္ေရးပါတီ(Democratic Progressive Party)အမည္ျဖင့္ ကိုယ္ပိုင္ပါတီတစ္ခု တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ သမၼတ မူသာရီကာ အေနႏွင့္ စီးပြားေရးဖြ႔ံျဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ ၾကီးၾကပ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာ္လည္း ဥပေဒျပဳ လႊတ္ေတာ္အတြင္း ႏိုင္ငံေရးအခက္အခဲမ်ားေၾကာင့္ သမၼတ၏ ပါတီမွာ ထိေရာက္ေသာဥပေဒျပဳမႈမ်ားမေဆာင္ ရြက္ႏုိင္ခဲ့ေပ။ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူတိုက္ဖ်က္ေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ား အရွိန္တန္႔ေနခဲ့သည္။ လူဦးေရတိုးပြားေရတိုးပြား လာျခင္း၊ စိုက္ပ်ိဳးေျမမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍အခက္အခဲမ်ားရွိျခင္း၊ HIV/AIDS ပ်ံ႔ႏွံ႔ေနျခင္း စသည့္အခ်က္အလက္မ်ား မွာမာလာ၀ီ လက္ရွိရင္ဆိုင္ေနရေသာ ျပႆနာမ်ားျဖစ္၏။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အာဖရိကေတာင္ပိုင္း၊ ဇမ္ဘီယာအေရွ ့ဘက္။

ေျမပုံအညႊန္း
အာဖရိက

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - ၉၄၀၈၀ sqkm
ေရ - ၂၄၄၀၀ sqkm
စုစုေပါင္း - ၁၁၈ယ၄၈၀ sqkm

ထိစပ္နယ္ေျမ
မိုဇမ္ဘစ္ - ၁,၅၆၉km
တန္ဇန္းနီးယား - ၄၇၅ km
ဇမ္ဘီယာ - ၈၃၇ km

ကမ္းရိုးတန္း
မရွိ။ (ကုန္းတြင္းပိတ္)

ရာသီဥတု
အပူေလ်ာ့ပိုင္းေဒသရာသီဥတု။ႏို၀င္ဘာလ မွ ေမလအထိမိုးရာသီ။ေမလမွ ႏို၀င္ဘာလအထိေျခာက္ေသြ ့ရာသီ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ရွည္လ်ားက်ဥ္းေျမာင္းေသာ လႈိင္းတြန္႔ကုန္းျမင့္ေျမျပန္႔။ ၀န္းေသာေတာင္ကုန္းမ်ား။ ေတာင္အနည္းငယ္။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆုံးအပိုင္း။ ရွားျမစ္ႏွင့္မိုဇမ္ဘစ္နယ္နမိတ္ဆုံရာအမွတ္ - ၃၇m
အျမင့္ဆုံးအပိုင္း။ ဆာပီထြာေတာင္ - ၃၀၀၂ m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ထုံးေက်ာက္၊ စုိက္ပ်ိဳးေျမ၊ ေရအားလွ်ပ္စစ္ယူေရနီယံသိုက္၊ ေက်ာက္မီးေသြး၊ ေဘာက္ဇိုက္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ ၁၄,၂၆၈,၇၁၁ (၂၀၀၉)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း ၂.၃၈၈% (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း ၄၁.၄၈/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း ၁၇.၈၉/၁၀၀၀ ဦးေ၇ (၂၀၀၉)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - ၄၄.၀၇ ႏွစ္
မ - ၄၃.၅၇ ႏွစ္
စုစုေပါင္း - ၄၃.၈၂ ႏွစ္ (၂၀၀၉)

လူမ်ိဳး
မာလာ၀ီ

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ခ်ီ၀ါ ၊ ဥာဏ္ယာ ၊ ယာအိုး ၊ လမီြ ၊ ဆီနာ ၊တြန္ဂါ ၊ ငိုနီ၊ ငြန္ဒီ ၊ အာရွသား ၊ဥေရာပသား။

ကိုးကြယ္မႈ
ခရစ္ယာန္ - ၇၉.၉%
မြတ္စလင္ - ၁၂.၈%
အျခား - ၃%
ဘာသာမဲ့ - ၄.၃%

ဘာသာစကား
ခ်စ္ခ်ီ၀ါ - ၅၇.၂%
ခ်င္ရန္ယာ - ၁၂.၈%
ခ်ီယာအို - ၁၀.၁%
ခ်ီတန္ဘူကာ - ၉.၅%
ခ်ီဆီနာ - ၂.၇%
ခ်ီလမြီ - ၂.၄%
ခ်ီတြန္ဂါ - ၁.၇%
အျခား - ၃.၆%

ျမိဳ႕ေတာ္
လီလြန္ငီြ (Lilongwe)

အျပည့္အစံုသို႔

Malaysia

၁၃၅။မေလးရွား
Malaysia

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

၁၈ ႏွင့္ ၁၉ ရာစုမ်ားအတြင္း ယခု မေလးရွားနယ္ေျမကို ျဗိတိန္က ကိုလိုနီျပဳထားခဲ့ျပီး ၁၉၄၂ မွ ၁၉၄၅ အထိဂ်ပန္က သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ၁၉၄၈ တြင္ ျဗိတိန္လက္ေအာက္ခံ မေလးရွားကြ်န္းဆြယ္ေဒသကို မာလာယာ ဖက္ဒေရးရွင္း အျဖစ္ဖဲြ႔စည္းခဲ့ျပီး ၁၉၅၇ တြင္ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့သည္။ ၁၉၆၃ တြင္ စကၤာပူကြ်န္း ေဘာ္နီဟို ဆာဗား ႏွင့္ ဆာရာ၀မ္ေဒသတို႔ အပါ၀င္ မေလးရွား ဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စု ဖြဲ႔စည္းခဲ့သည္။ အစပိုင္းႏွစ္မ်ားတြင္ ကြန္ျမဴနစ္တို႔၏ ပုန္ကန္ထၾကြမႈမ်ား အင္ဒိုနီးရွား၏ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားေၾကာင့္ တိုင္းျပည္မျငိမ္မသက္ ျဖစ္ခဲ့ရသည္။ ၁၉၆၅ တြင္ ဖိလစ္ပိုင္က ဆာဗားကြ်န္းကို ေတာင္းဆိုျပီး စကၤာပူက ဖယ္ဒရယ္မွ ခဲြထြက္သြားခဲ့သည္။၁၉၈၁ မွ ၂၀၀၃ အထိ ၂၂ ႏွစ္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ေသာ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ မာယာသီယာမိုယာမက္ လက္ထက္အတြင္း ကုန္ၾကမ္းပို႔ကုန္ လုပ္ငန္းမ်ား ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ တိုးခ်ဲ႕ျခင္းမ်ား ၀န္ေဆာင္မႈႏွင့္ ခရီးသြားလုပ္ငန္းမ်ားကို အေျချပဳ၍ ေအာင္ျမင္ေသာ စီးပြားေရးေျပာင္းလဲမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ခဲ့သည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အေရွ႕ေတာင္အာရွ ။ထိုင္းႏွင့္ ထိစပ္ေသာ ကြ်န္းဆြယ္ ၊ အင္ဒိုနီးရွား ၊ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္တို႔ႏွင့္ ထိစပ္ ေျမာက္ဘက္ေဘာ္နီယို ကြ်န္းမ်ား၏ သံုးပံုတစ္ပံု ၊ ဗီယက္နမ္၏ ေျမာက္ဘက္။

ေျမပံုအညႊန္း
အေရွ႕ေတာင္အာရွ

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ ၃၂၈,၆၅၇ sq km
ေရ ၁၁၉၀ sq km
ကုန္းျမၾကီမားမႈ ကမၻာ့အဆင့္ ၇၃

ထိစပ္နယ္ေျမ
ဘရူႏိုင္း ၃၈၁ km
အင္ဒိုနီးရွား ၁၇၈၂ km
ထိုင္း ၃၀၆ km

ကမ္းရိုးတန္း
၄၆၇၅ km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္း ၊ ဧျပီလမွ ေအာက္တိုဘာလအထိ အေနာက္ေတာင္မုတ္သံုရာသီ ႏွင္ ေအာက္တိုဘာလမွ ေဖေဖၚ၀ါရီ လအထိ အေရွ႔ေျမာက္မုတ္သံုရာသီ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ကမ္းရိုးတန္းေျမျပန္႔မွ ေတာင္ကုန္းမ်ား ေတာင္မ်ားဆီသို႔ ျမင့္တက္သြား။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း အိႏိၵယသမုဒၵရာ - ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ဂူနမ္း ကီနာဘာလူး - ၄၁၀၀ m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
သံျဖဴ ၊ ေရနံ ၊ သစ္ ၊ ေၾကးနီ ၊ သံရိုင္း ၊သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႔ ၊ေဘာက္ဇိုက္သတၱဳ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ ၂၅,၇၁၅,၈၁၉ ဦးေရ (၂၀၀၉)
လူဦးေရၾကီးမားမႈ ကမၻာ့အဆင့္ - ၄၇
လူဦးေရတိုးႏႈန္း ၁.၇၂၃% (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း ၂၂.၂၄/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း ၅.၀၂/ ၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - ၇၀.၅၆ ႏွစ္
မ - ၇၆.၂၁ ႏွစ္
စုစုေပါင္း - ၇၃.၂၉ ႏွစ္ (၂၀၀၉)

လူမ်ိဳး
မေလးရွား

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
မေလး ၅၀ .၄%
တရုတ္ ၂၃.၇%
လူမ်ိဳးစု ၁၁ %
အိႏိၵယ ၇.၁%
အျခား ၇.၈% (၂၀၀၄)

ကိုးကြယ္မႈ
မြတ္စလင္ ၆၀.၄%
ဗုဒၶဘာသာ ၁၉.၂%
ခရစ္ယာန္ ၉.၁%
ဟိႏၵဴ ၆.၃ %
ကြန္ျဖဴးရွပ္ ၊ တာအို ၊အျခားတရုတ္ရိုးရာကိုးကြယ္မႈ - ၂.၆ %
အမည္မသိ ၁.၅ %
ဘာသာမဲ့ ၀.၈%

ဘာသာစကား
မေလးရွား (ရံုးသံုး) အဂၤလိပ္ ၊တရုတ္ ၊ တမီလ္ ၊ တယ္လူဂူ ၊မာလာယာလမ္ ၊ ပန္ဂ်စ္ပီ၊ ထိုင္း ။

ျမိဳ႕ေတာ္
ကြာလာလမ္ပူ (Kuala Lumpur)

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Maldives

၁၃၆။ ေမာ္လဒိုက္(Maldives)
(Republic of Maldives)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

ေမာ္လဒိုက္ႏိုင္ငံသည္ ေဆာ္လတန္ေစာ္ဘြားမ်ား ရွည္လ်ားစြာ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ေသာႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ ပထမဦးစြာ ဒတ္ခ်္ လက္ေအာက္က်ေရာက္ခဲ့ျပီး ျဗိတိန္လက္ေအာက္သို႔ ထပ္မံက်ေရာက္ခဲ့သည္။ လြတ္လပ္ေရး ရျပီး (၃) ႏွစ္အၾကာ ၁၉၆၈ တြင္ သမၼတႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။ တစ္ပါတီစံနစ္ျဖင့္ ေျခာက္ၾကိမ္ေရြးေကာက္ခံရေသာ သမၼတ မာမြန္အဗၺႏူေဂယြန္း (Maumoon Abdul Gayoom) သည္ ႏွစ္သံုးဆယ္ၾကာ ႏိုင္ငံေရး လက္၀ါးၾကီးအုပ္ထားခဲ့သည္။၂၀၀၄ ဩဂုတ္တြင္ ျမိဳ႕ေတာ္ မာလီ၌ အဓိကရုဏ္းမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့ျပီး သမၼတႏွင့္ ၎၏ အစိုးရက ႏိုင္ငံေ၇းလြတ္လပ္ခြင့္မ်ားႏွင့္ က်ယ္ျပန္႕စြာ ကိုယ္စားျပဳႏိုင္ေသာ ႏိုင္ငံေရးစံနစ္မ်ားပါ၀င္ေသာ ဒီမိုကေရးစီ အသြင္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေပးရန္ ကတိေပးခဲ့သည္။သို႔ေသာ္ ျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈမွာ ေႏွးေကြးလြန္းျပီး လက္ခံႏိုင္ဖြယ္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား မရွိေသးေပ။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္ ႏို္င္ငံေရးပါတီမ်ား တရား၀င္ဖြဲ႔စည္းခြင့္ ျပဳခဲ့သည္။ ၂၀၀၈ ဇြန္လတြင္ “အထူးမတ္ဂ်လစ္” (Special Majlis) ေခၚတိုင္း ျပဳျပည္ျပဳလႊတ္ေတာ္ ေခၚယူခဲ့ျပီး ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒသစ္ကို အျပီးအသတ္ေရးဆြဲခဲ့ၾကသည္။ ဩဂုတ္လတြင္ သမၼတက ၎ကို အတည္ျပဳလက္မွတ္ေရးထို္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၈ ေအာက္္တိုဘာလတြင္ ပထမဦးဆံုးေသာ ပါတီစံု စံနစ္ျဖင့္ ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ ကိုယ္စားလွယ္အမ်ားပါ၀င္ယွဥ္ျပိဳင္ၾကေသာ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပခဲ့သည္။ ယခင္ အစိုးရေဟာင္းလက္ထက္တြင္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေထာင္သြင္းအက်ဥ္းခ် ခံခဲ့ရသူ ႏိုင္ငံေရးသမား (Mohamed Nasheed) မိုဟာမက္နာရွီက ေဂးယြန္းကို ေရြးေကာက္ပြဲ ေနာက္ဆံုးအေၾကာ့တြင္ အႏိုင္ရရွိခဲ့သည္။ ဒီမိုကေရစီစံနစ္ ခိုင္မာေရး ၊ ဆင္းရဲမြဲေတမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး ၊ မူးယစ္ေဆး၀ါးပေပ်ာက္ေရး စသည္တို႔သည္ သမၼတသစ္ကို စိန္ေခၚလ်က္ရွိသည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
ေတာင္အာရွ ၊ အိႏိၵယ သမုဒၵရာအတြင္းရွိ ကြ်န္းငယ္မ်ားအစုအေ၀း ၊
အိႏိၵယ၏ေတာင္ဘက္ႏွင့္ အေနာက္ေတာင္ဘက္။

ေျမပံုအညႊန္း
အာရွ

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ ၂၉၈ sq km
ေရ ၀ sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
မရွိ

ကမ္းရိုးတန္း
၆၄၄ sq km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္း ၊ ပူ၍စိုစြတ္ ၊ႏို၀င္ဘာလမွ မတ္လအထိ အေရွ႕ေျမာက္မုတ္သံုးရာသီ ၊ ဂြ်န္လမွ ဩဂုတ္လအထိ အေနာက္ေတာင္မုတ္သံုရာသီ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ျပန္႔ျပဴးညီညာ ၊ သဲျဖဴ ကမ္းရိုးတန္း။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း အိႏိၵယသမုဒၵရာ - ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ၀ီလင္ဂီလင္ကြ်န္းေပၚရွိ အမည္မွရွိေသာ ေနရာတစ္ခု - ၂.၄ m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ငါး

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ ၃၉၆ ၃၃၉ (၂၀၀၉)
လူဦးေရၾကီးမားမႈ ကမၻာ့အဆင့္ - ၁၇၅
လူဦးေရတ္ိုးႏႈန္း - ၀.၁၆၈% (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း ၁၄.၅၅/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း ၃.၆၅ /၁၀၀၀ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - ၇၁.၇၈ ႏွစ္
မ - ၇၆.၂၈ ႏွစ္
စုစုေပါင္း - ၇၃.၉၇ ႏွစ္

လူမ်ိဳး
ေမာ္လဒိုက္ဗီယန္

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ေတာင္အင္ဒီယန္း ၊ ဆင္ဟယ္လီ၊ အာရပ္ ၊

ကိုးကြယ္မႈ
ဆြန္နီမြတ္စလင္

ဘာသာစကား
ေမာ္လဒိုက္ဒီဗီဟီ

ျမိဳ႕ေတာ္
မာလီ (Male)

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Malta

၁၃၇။ေမာ္လ္တာ(Malta)
Republic of Malta

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

၁၈၁၄ တြင္ ေမာ္လ္တာကြ်န္းကို ျဗိတိသွ်က သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ပထမကမၻာစစ္ႏွင့္ ဒုတိယကမၻာစစ္ၾကီး ႏွစ္ခုလံုးတြင္ ေမာ္လ္တာ ကြ်န္းႏိုင္ငံသည္ ျဗိတိသွ်ဘက္မွ အခိုင္အမာ ရပ္တည္ခဲ့ျပီး ၁၉၆၄ လြတ္လပ္ေရးရေသာအခါတြင္လည္း ျဗိတိသွ် ဓနသဟာယႏိုင္ငံအျဖစ္ ဆက္လက္ရပ္တည္ခဲ့သည္။ လြတ္လပ္ေရးရျပီး ဆယ္စုႏွစ္မွ်အၾကာတြင္ သမၼတႏို္င္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၈၀ ႏွစ္မ်ား အလယ္ေလာက္မွစ၍ ေမာ္လ္တာသည္ ကုန္သေဘၤာမ်ား ၀င္ထြက္ကုန္စည္တင္ခ်ရာ အခ်က္အျခာအျဖစ္လည္းေကာင္း ၊ဘ႑ာေရးအခ်က္အျခာ ေဒသအျဖစ္လည္ေကာင္း ၊ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲခဲ့သည္။ ၂၀၀၄ ေမလတြင္ အီးယူအဖြဲ႔၀င္ ႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့ျပီး ၂၀၀၈ တြင္ ယူရိုေငြေၾကး စနစ္ကို စတင္အသံုးျပဳခဲ့သည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
ဥေရာပ ေတာင္ပိုင္း ၊ေျမထဲပင္လယ္အတြင္းရွိ ကြ်န္းမ်ား ၊အီတလီႏိုင္ငံ စစၥလီကြ်န္း ေတာင္ဘက္။

ေျမပံုအညႊန္း
ဥေရာပ

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ 316 sq km
ေရ 0 sq km
စုစုေပါင္း 316 sq km
ကုန္းေျမျပင္က်ယ္ျပန္႔မႈကမၻာ့အဆင့္ = 214

ထိစပ္နယ္ေျမ
မရွိ

ကမ္းရိုးတန္း
196.8 km

ရာသီဥတု
ေျမထဲပင္လယ္ရာသီဥတု ၊ မွ်တ၍ မိုးရြာေသာ ေဆာင္းရာသီ ၊ ပူ၍ေျခာက္ေသြ႔ေသာ ေႏြရာသီ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
အမ်ားအားျဖင့္ နိမ့္၍ ေက်ာက္ေဆာင္ေပါမ်ား ျပန္႔ျပဴးေသာ မ်က္ႏွာျပင္ႏွင့္ ျပတ္ေတာင္းေျမျပန္႔မ်ားရွိ။ ကမ္းရိုး တန္း မတ္ေစာက္ေက်ာက္ေဆာင္၊ ေက်ာက္စြန္းမ်ားရွိ၊

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ထံုးေက်ာက္ ၊ ဆား ၊ စိုက္ပ်ိဳးေျမ။

လူ႔အရင္းအျမစ္လူဦးေရ
လူဦးေရ 405165 (2009)
လူဦးေရၾကီးမားမႈ ကမၻာ့အဆင့္ - 174
လူဦးေရတိုးႏႈန္း 0.4 % (2009)
ေမြးဖြားႏႈန္း 10.36 /1000 ဦးေရ (2009)
ေသဆံုးႏႈန္း 8.38/1000 ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား 77.21 ႏွစ္
မ 81.8 ႏွစ္
စုစုေပါင္ 79.44 ႏွဏ္ (2009)

လူမ်ိဳး
ေမာ္လ္တီ

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ေမာ္လ္တီ

ကိုးကြယ္မႈ
ရိုမန္ကက္သလစ္ 98%

ဘာသာစကား
ေမာ္လတိ (ရံုးသံုး) 90.2%
အဂၤလိပ္ (ရံုးသံုး) 6%
ဘာသာစကားစံု 3%
အျခား 0.8%

ျမိဳ႕ေတာ္
ေဗာ္လက္တာ (Valletta)

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Marshall Islands

၁၄၄။ မာရွယ္ကြ်န္းမ်ားႏိုင္ငံ
(Marshall Islands)
Republic of Marshall Islands

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

ႏွစ္ေလးဆယ္နီးပါး ကုလသမဂၢ၏ အေရွ႕ဖ်ားေဒသ အေစာင့္ေရွာက္ခံ ပစိဖိတ္ကြ်န္းမ်ားအျဖစ္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၏ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈမွ လြန္ေျမာက္၍ ၁၉၈၆ တြင္ (လြတ္လပ္ေသာ အဖြဲ႔အစည္း သေဘာတူညီခ်က္) ႏွင့္ ေအာက္တြင္ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့သည္။ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္မ်ားအတြင္ အခ်ိဳ႕ ကြ်န္းမ်ားေပၚတြင္ အေမရိကန္၏ ႏ်ဴကလီးယား စမ္းသပ္မႈအတြက္ ေလ်ာ္ေၾကးရရွိရန္ ေတာင္ဆိုလ်က္ရွိသည္။ မာရွယ္ကြ်န္းႏိုင္ငံသည္ အေမရိကန္၏ အဓိက ဒံုးပ်ံ ကာကြယ္ေရး ကြန္ယက္စခန္းတစ္ခု ျဖစ္ေသာ (အေမရိကန္ စစ္တပ္ ကြာယာလိန္းကြ်န္း ေရဂင္ ဒံုပ်ံ စမ္းသပ္နယ္ေျမ) တစ္ခုကို ခြင့္ျပဳထားရွိသည္။
Compsct of Free Association
Us Army Kwajalein (USAKA) Reagan Miscile Test Site

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ

အိုးရွင္းနီးယား။ သႏၱာကြ်န္း ၂၉ ခုပါ၀င္ေသာ ကြ်န္းတန္း ၂ ခုအစုအဖြဲ႔။ ဩစေၾတးလ်ႏွင့္ ဟာရိုင္အီ ၾကားလမ္းတစ္၀က္ခန္႔ ေျမာက္ပစိဖိတ္ သမုဒၵရာ အတြင္းရွိ သီးျခားကြ်န္း ၅ ကြ်န္းအပါအ၀င္။

ေျမပံုအညႊန္း
အိုးရွင္းနီးယား။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ 181 sq km
ေရ 0 sq km
ဧရိယာအက်ယ္အ၀န္း ကမၻာ့အဆင့္ =223

ထိစပ္နယ္ေျမ
မရွိ

ကမ္းရိုးတန္း
370.4 km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္းေဒသ။ပူ၍စိုစြတ္၊ေမလ မွ ႏို၀င္ဘာလအထိ စိုစြတ္ေသာရာသီဥတု။
တိုင္းဖြန္းခါပတ္ကြင္း ႏွင့္ ထိစပ္လ်က္ရွိ။

ေျမမ်က္နွာသြင္ျပင္
နိမ့္ေသာသႏၱာထံုးေက်ာက္တန္း ႏွင့္ သဲကြ်န္း။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ပစိဖိတ္ သမုဒၵရာ 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း လစ္ကိပ္ကြ်န္းေပၚရွိ ေနရာတစ္ခု 10 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
အုန္းသီး ၊ ပင္လယ္ထြက္ပစၥည္းမ်ား၊ ပင္လယ္ၾကမ္းျပင္ထြက္သတၱဳမ်ား။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 64,522 ဦးေရ (2009)
လူဦးေရၾကီးမားမႈ ကမၻာ့အဆင့္ 206
ေမြးဖြားႏႈန္း 30.7/ 1000 ဦးေရ (2009)
ေသဆံုးႏႈန္း 4.49/1000 ဦးေရ (2009)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား 69.15 ႏွစ္
မ 73.34 ႏွစ္
စုစုေပါင္း 71.19 ႏွစ္ (2009)

လူမ်ိဳး
မာရွယ္

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
မာရွယ္ 92.1%
ေသြးေႏွာ မာရွယ္ 5.9%
အျခား 2%

ကိုးကြယ္မႈ
ပရိုတက္စတင့္ 54.8 %
ဘုရားသခင္ညီလာခံ 25.8 %
ရိုမန္ကက္သလစ္ 8.4 %
ဘူေတာ့နန္ေယရႈ 2.8 %
ေမာ္ေမြန္ 2.1 %
အျခားခရစ္ယာန္ 3.6 %
အျခား 1 %
ဘာသာမဲ့ 1.5 %

ဘာသာစကား
မာရွယ္ 98.2 %
အျခားဘာသာစကားမ်ား 1.8%

ျမိဳ႕ေတာ္
မာဂ်ဴရို (Majuro)

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Indonesia

၁၀၃။ အင္ဒိုနီးရွား(Indonesia)
Republic of Indonesia

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

(၁၇) ရာစု အေစာပိုင္းတြင္ ဒတ္ခ်္ တို႔ ကိုလိုနီျပဳခဲ့သည္။ ၁၉၄၂ မွ ၁၉၄၅ အထိ ဂ်ပန္ သိမ္းပိုက္ထားခဲ့သည္။ ဂ်ပန္စစ္ရႈံးေသာအခါ အင္ဒိုနီးရွား လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့သည္။ ေစ့စပ္ညွိနႈိင္းမႈ ေလးႏွစ္ၾကာ ျပတ္ေတာင္းျပတ္ေတာင္း ျပဳလုပ္ခဲ့ျပီး အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားစြာျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ နယ္သာလန္ မွ ကိုလိုနီျပဳ ထားျခင္း မရုပ္သိမ္းမီကုလသမဂၢ မွ ၾကား၀င္လာခဲ့သည္။ အင္ဒိုနီးရွားသည္ ကမၻာ့အၾကီးဆံုးကြ်န္းစုႏိုင္ငံျဖစ္ျပီး ကမၻာေပၚတြင္ မြတ္စလင္ဘာသာ၀င္အမ်ားဆံုႏုိင္ငံျဖစ္၏။ လက္ရွိအျခအေနအရဆင္းရဲမြဲေတမႈ ပေပ်ာက္ေရး ၊ အၾကမ္းဖက္မႈတိုက္ဖ်က္ေရး ၊ ႏွစ္ေလးဆယ္ အာဏာရွင္စနစ္အလြန္ ဒီမိုကေရစီ ခိုင္မာေရး ၊ စီးပြားေရး ဘ႑ာေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ၊ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈမ်ားတားဆီးေရး ၊စစ္တပ္ ႏွင့္ ရဲတို႔၏ လူအခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားမွ ကာကြယ္ေရး ၊ ၾကက္ငွက္တုပ္ေကြးထိ္န္းခ်ဳပ္ေရး စသည့္အေရးကိစၥမ်ား အေပၚအာရံုစိုက္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိ၏ ။ ၂၀၀၅ခုႏွစ္တြင္ ေအဆဲ့ ရွိ ခဲြထြက္ေရးသမားမ်ားႏွင့္ျငိမ္းခ်မ္းေရး သေဘာတူညီခ်က္ရရွိခဲ့ျပီး ၂၀၀၆ ဒီဇင္ဘာတြင္ဒီမိုကေရစီ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပႏိုင္ခဲ့သည္။ ပါပြါရွိ ခဲြထြက္ေရးအေသးစား လႈပ္ရွားမႈတစ္ရပ္ ႏွင့္ ဆက္လက္ရင္ဆိုင္လွ်က္ရွိ၏။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အေရွ႕ေတာင္အာရွ ။ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ ႏွင့္အိႏိၵယသမုဒၵရာၾကားရွိ ကြန္းစု ။

ေျမပံုအညႊန္း
အေရွ႕ေတာင္အာရွ ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 1,826,440 sq km
ေရ - 93,000 sq km
စုစုေပါင္း - 1,919,440 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
တီေမာ - လက္တီ - 228 km
မေလးရွား - 1,782 km
ပါပြါနယူးဂူနီးယား - 820 km

ကမ္းရိုးတန္း
54,716 km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္းရာသီ ။ ပူ၍စိုစြတ္ ၊ ကုန္းျမင့္ေဒသမ်ား တြင္ ပို၍ အပူအေအးပိုမိုမွ်တ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ကမ္းရိုးတန္းေျမနိမ့္။ ကြ်န္းၾကီးမ်ာအတြင္းပိုင္းတြင္ ေတာင္မ်ားရွိ။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း အိႏိၵယသမုဒၵရာ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ပြန္ကက္ဂ်ာယာ - 5030 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရနံ ၊ သံျဖဴ ၊ သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႔ ၊ နီတယ္၊ သစ္ ၊ ေဘာက္ဇိုက္သတၱဳ ၊ ေၾကးနီ ။
ေျမဆီေကာင္းမြန္ေသာေျမ ။ ေက်ာက္မီးေသြး ၊ ေရႊ ၊ ေငြ ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 237,512,352 (2008)
လူဦးေရတုိးႏႈန္း 10175 % (2008)
ေမြးဖြားႏႈန္း 19.24 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 6.24 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 67.98 ႏွစ္
မ - 73.07 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 70.46 ႏွစ္ (2008)

လူမ်ိဳး
အင္ဒိုနီးရွန္း

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ဂ်ာဗာ - 40.6 %
ဆူဒန္ - 15 %
မဒူး - 3.3 %
ဖီနန္းကေတာ္ - 2.7 %
ဘတၱ၀ီ - 2.4 %
ဘူဂ်စ္ - 2.4 %
ဘန္တန္ - 2 %
ဘန္ဂ်ာ - 1.7 %
အျခားႏွင့္အမည္မသိ - 29.9 %

ကိုးကြယ္မႈ
မြတ္စလင္ - 86.1 %
ပရိုတက္စတင့္ - 5.7 %
ရိုမန္ကက္သလစ္ - 3 %
ဟင္ဒူ - 1.8 %
အျခားႏွင့္အမည္မသိ - 3.4 %

ဘာသာစကား
အင္ဒိုနီးရွား (ရံုးသံုး) ၊ အဂၤလိပ္ ၊ဒတ္ခ်္ ၊ ေဒသိယစကားမ်ား။

ျမိဳ႕ေတာ္
ဂ်ကာတာ (Jakarta)

အျပည့္အစံုသို႔

Islamis Republic of Mauritania

၁၄၅။ မူအာရီတန္းနီးယား
(Mauritania)
Islamis Republic of Mauritania

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း
၁၉၆၀ တြင္ ျပင္သစ္ထံမွ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့သည္။ ၁၉၇၆ တြင္ ယခု အေနာက္ဆာဟာရေခၚ ယခင္စပိန္ ဆာဟာရ ေဒသ၏ ေတာင္ဘက္ သံုးပံုတစ္ပံုခန္႔ကို က်ဴးေက်ာ္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ေပၚလီဆာရီယို သူပုန္းအုပ္စုမွ သံုးႏွစ္ၾကာ တိုက္ခိုက္တြန္းလွန္သျဖင့္ ျပန္လွည္ဆုတ္ခြာ ေပးခဲ့ရသည္။ ၁၉၈၄ တြင္ မာအူးယာအြတ္ဆစ္အာ မတ္တာယာ (Maaouya Ould Sid Ahmed Taya) က အာဏာသိမ္းခဲ့ျပီး ႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ၾကာ အာဏာရွင္စံနစ္ျဖင့္ တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၎က်င္းပခဲ့ေသာ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ မ်ားမွာလည္း အတုအေယာင္မ်ား သာျဖစ္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္ ေသြးေျမမက် အာဏာသိမ္းခဲ့ျပီး စစ္တပ္မွေကာင္စီ တစ္ခုဖြဲ႔စည္း၍ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး ေဖၚေဆာင္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၇ဧျပီလတြင္ ပထမဦးဆံုးအၾကိမ္အျဖစ္ က်င္းပေသာ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲမွ တစ္သီး ပုဂၢလ သမၼတ ေလာင္း ဆီဒီအြတ္ခ်ီအစ္ အက္ဘဒယ္လာဟီး (Sidi Ould Cheikh Abdallahi) ကို သမၼတ အျဖစ္ ေရြးေကာက္ တင္ေျမာက္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၎၏ သက္တမ္းမကုန္ဆံုးမီ ၂၀၀၈ ဩဂုတ္လတြင္ စစ္တပ္မွ အာဏာသိမ္းယူျပီး စစ္အစိုးရ ဖြဲ႔စည္းခဲ့သည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ အာဖရိုး မူအာရီတန္းနီးယန္း လူမည္း တိုင္းရင္းသားမ်ားႏွင့္ အာရပ္ဘာသာ လူျဖဴလူမည္း ေသြးေႏွာ အုပ္စုတို႔ၾကား တင္းမာမႈမ်ားျဖစ္ပြားလ်က္ရွိသည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အာဖရိကေတာင္ပိုင္း ေျမာက္အတၱလႏၱိတ္ သမုဒၵရာႏွင့္ ထိစပ္။ ဆီနီေဂါႏွင့္ အေနာက္ဘက္ဆာဟာရၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
အာဖရိက

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ = 1030700 sqkm
ေရ = 0 sqkm

ထိစပ္နယ္ေျမ
အယ္လ္ဂ်ီနီးယား = 463 km
မာလီ = 2237km
ဆီနီေဂါ = 831 km
အေနာက္ ဆာဟာရ = 1561 km
စုစုေပါင္း = 5091 km

ကမ္း႐ိုးတန္း
754 km
ရာသီဥတု
သဲကႏၱာရာသီဥတု၊ အျမဲတမ္းပူ၊ ေျခာက္ေသြ႔၊ ဖုန္ထူထပ္။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
အမ်ားအားျဖင့္ ကႏၱာရဆန္ေသာေျမ။
ျပန္႔ျပဴးေသာ ဆာဟာရ။ အလယ္ပိုင္းတြင္ ေတာ္ကုန္းအနည္းငယ္ရွိ။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ဆက္ဘက္ တီအန္ ဂါဟမ္ခ်ာ = -5 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ကတ္ဒိုင္းယက္ အစ္ဂ်ီး = 915 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
သံရိုင္း၊ ဂ်စ္ပဆလ္ေက်ာက္၊ ေၾကးနီ၊ ေဖာ့စဖိတ္၊ စိတ္၊ ေရႊ၊ ေရနံ၊ ၀ါး။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 3129 486 ဦးေရ (2009)
လူဦးေရၾကီးမားမႈကမာၻ႔အဆင့္ = 136
လူဦးေရတိုးႏႈန္း = 2.399%
ေမြးဖြားႏႈန္း = 34.4/1000 ဦးေရ (2009)
ေသဆံုးႏႈန္း = 9.16/ 1000 ဦးေရ (၂၀၀၉)

ပ်မ္းမွ်အသက္
က်ား ။58.22 ႏွစ္
မ ။62.59 ႏွစ္
စုစုေပါင္း ။60.37 ႏွစ္ (2009)
လူမ်ိဳး ။မာအာရီတန္းနီးယန္း

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ေမာႏွင့္ လူမည္းေသြးေႏွာ = 40%
ေမာ = 30%
လူမည္း = 30%

ကိုးကြယ္မႈ
မြတ္စလင္ = 100%

ဘာသာစကား
အာရပ္ (႐ံုးႏွင့္ အမ်ိဳးသားဘာသာစကား)
ပူလား၊ ဆိုတနင္တီ၊ ၀ိုေလာ့၊ ျပင္သစ္၊ ဟက္ဆန္နီယာ။

ျမိဳ ႔ေတာ္
အူအက္ေခ်ာ့

အျပည့္အစံုသို႔

Union of Burma

၁၄၆။ျမန္မာ (ဗမာ)Myanmar (Burma)
Union of Burma

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း

၁၈၂၄ မွ ၁၈၈၆ အထိ (၆၂) ႏွစ္ၾကာ ျဗိတိသွ်လက္ေအာက္တြင္ အိႏိၵယအင္ပါယာ အတြင္းထားရွိ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ အိႏိၵယျပည္နယ္တစ္စုအျဖစ္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ျပီး 1937 တြင္ အိႏိၵယခြဲထုတ္ခဲ့သည္။ ၁၉၄၈ တြင္ အမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း၏ ဦးေဆာင္မႈျဖင့္ လံုး၀လြတ္လပ္ေရး ရရွိခဲ့သည္။ လြတ္လပ္ေရးရျပီးစမွစ၍ ၁၉၆၂ အထိ အရပ္သား အစိုးရကပါလီမန္ဒီမိုကေရစီ စနစ္ျဖင့္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ျပီး ၁၉၆၂ တြင္ဗိုလ္ေန၀င္း ဦးစီေသာ စစ္တပ္ကအာဏာသိမ္းခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ဗိုလ္ေန၀င္းက အရပ္သားအျဖစ္ အသြင္ေျပာင္းကာ ဆိုရွယ္လစ္ သမၼတစနစ္ျဖင့္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၁၉၆၂ မွ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္အထိ တစ္ပါတီ အာဏာရွင္ စံနစ္ျဖင့္အုပ္ခ်ဳပ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္တြင္ တစ္ပါတီ အာဏာရွင္ စနစ္ခ်ဳပ္ျငိမ္းသြားခဲ့ျပီး ၁၉၉၀ တြင္ ပါတီစံု ဒီမိုကေရစီ ေရြးေကာက္ပြဲ တစ္ရပ္ကို ဗိုလ္ေစာေမာင္ ဦးစီးေသာ စစ္အစိုးရက ဦးေဆာင္က်င္းပေပးခဲ့သည္။ ႏုိဗယ္ျငိမ္းခ်မ္းေရး ဆုရွင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္ေသာ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ (NLD) က အျပတ္သတ္ အႏိုင္ရရွိခဲ့သည္။သုိ႔ေသာ္ စစ္အစိုးရက အာဏာလႊဲေျပာင္းေပးျခင္းမျပဳေပ။ ၁၉၈၉ မွ ၁၉၉၅ အထိ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ေနအိမ္ အက်ယ္ခ်ဳပ္ ခ်ထားခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ မွစ၍ ယေန႔အထိ ေနအိမ္ အက်ယ္ခ်ဳပ္သက္တမ္း ကို ထပ္ကာတလဲလဲတိုးျမွင့္ခ်ထားဆဲ ျဖစ္သည္။ ၂၀၀၇ ဩဂုတ္လတြင္း ေလာင္စာဆီေစ်းနႈန္းမ်ား ရုတ္တရက္ အဆမတန္တိုးျမင့္သြားျခင္း အေပၚအေျခခံ၍ ျပည္သူလူထုေသာင္းႏွင့္ ခ်ီ၍လမ္းေလ်ာက္ဆႏၵျပမႈမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ႏိုင္ငံေရးတက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာဘုန္းေတာ္ၾကီးမ်ား ဦးေဆာင္ပါ၀င္လာကာ ၂၀၀၇ စက္တင္ဘာလတြင္ ႏိုင္ငံအႏွံ႔ ဆႏၵျပဆူပူမႈမ်ား အထြတ္အထိပ္ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ ဗိုလ္သန္းေရႊ ဦးေဆာင္ေသာ စစ္အစိုးရကရက္ရက္စက္စက္ အင္အားသံုးျဖိဳခြင္းခဲ့သည္။ အဆိုပါ ဆႏၵျပပြဲတြင္ အနည္းဆံုး လူ(၁၃)ဦးေသဆံုးျပီး ေထာင္ႏွင့္ခ်ီေသာ ပါ၀င္လႈပ္ရွားသူမ်ား ဖမ္းဆီး ႏွိပ္စက္ျခင္း ခံခဲ့ရသည္။ ထိုအခ်ိန္မွစ၍ ေနအိမ္မ်ား၊ ဘုန္းၾကီး ေက်ာင္းမ်ားကို အခ်ိန္အခါမေရြး ၀င္ေရာက္ စီးနင္း၍သံသယရွိသူမ်ားကို ၀င္ေရာက္ ရုိက္ႏွက္ဖမ္းဆီးျခင္းမ်ား လုပ္ေဆာင္လွ်က္ရွိသည္။ အလုပ္သမား ၀န္ၾကီးဌာန၀န္ၾကီး ဦးေအာင္ၾကည္ကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ႏွင့္စစ္အစိုးရ အၾကား ဆက္ဆံေရး သံတမန္အျဖစ္ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလတြင္ ခန္႔အပ္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေနႏွင့္ ပါတီႏွင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ သူမကိုေထာက္ခံသူမ်ားႏွင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း ဆက္သြယ္ေျပာဆိုခြင့္မရွိေပ။ ၂၀၀၈ ေမလ အေစာပိုင္းက တိုက္ခိုက္ခဲ့ေသာ နာဂစ္ ဆိုင္ကလုန္းမုန္တိုင္းဒါဏ္ေၾကာင့္ လူေပါင္း ၈၀,၀၀၀ ေက်ာ္ေသဆံုးျပီး ၅၀,၀၀၀ ေက်ာ္ ဒါဏ္ရာ ရရွိခဲ့သည္။ မုန္တိုင္းေၾကာင့္ ပ်က္စီးဆံုးရႈံးမႈမ်ားျဖစ္ခဲ့သည့္ၾကားမွပင္ စစ္အစိုးရ စိတ္တိုင္းက် ေရးဆြဲထားသည့္ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒ လူထုဆႏၵခံယူပြဲကို အဆိုပါေမလ၌ က်င္းပခဲ့သည္။ ၁၉၉၀ ေနာက္ပိုင္း ပထမဆံုးဆႏၵခံယူပြဲျဖစ္၏ ၂၀၁၀ တြင္ ပါလီမန္ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပမည္ျဖစ္သည္။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အေရွ႕ေတာင္အာရွ ။ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္၊ ကပၸလီပင္လယ္တို ့ႏွင့္ထိစပ္။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏွင့္ထိုင္းႏုိင္ၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
အေရွ႕ေတာင္အာရွ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 657740 sq km
ေရ - 20760 sq km
စုစုေပါင္း - 678,500 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ 193 km
တ၇ုတ္ 2148 km
အိႏိၵာ 1463 km
လာအို 235 km
ထိုင္း 1800 km
စုစုေပါင္း 5876 km

ကမ္းရိုးတန္း
1430 km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္းမုတ္သံု ၊ ေဖေဖၚ၀ါရီ မွ ေမလအထိ ေႏြရာသီ ၊ ဇြန္လမွ စက္တင္ဘာလအထိ မိုးရာသီ
ေအာက္တိုဘာလမွ ဇန္န၀ါရီလ အထိ ေဆာင္းရာသီ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
အလယ္ပိုင္းေျမနိမ့္ေဒသ ၊ မတ္ေစာက္ၾကမ္းတမ္းေသာ ေတာင္မ်ား ၊ပတ္လည္၀န္းရံ ။

ပင္လယ္ေရ မ်က္ႏွာျပင္အထက္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ကပၸလီပင္လယ္ 0 m
အျမင့္ဆံုးအပို္င္း ခါကာဘိုရာဇီေတာင္ 5881 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရနံ ၊ သစ္ ၊ သံျဖဴ ၊ ခေနာက္စိမ္း ၊ သြပ္ ၊ ေၾကးနီ ၊ အျဖိဳက္နက္ ၊ခဲ ၊ ေက်ာက္မီးေသြး ၊စက်င္ေက်ာက္ ၊ထံုးေက်ာက္၊ အဖိုးတန္ ေက်ာက္သံ ၊ သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႔ ၊ ေရအားလွ်ပ္စစ္၊ စိုက္ပ်ိဳးေျမ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 47,758,180,ဦးေရ
လူဦးေရတိုးႏႈန္း 0.8 % (2008)
ေမြးဖြားႏႈန္း 17.23 / 1000 ဦးေရ
ေသဆံုးႏႈန္း 9.23 / 1000 ဦးေရ
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား 60.73 ႏွစ္
မ 65.28 ႏွစ္
စုစုေပါင္း 62.29 ႏွစ္ (2008)

HIV/AIDS ကူးစက္ႏႈန္း 1.2% (2003)
HIB/AIDS ေရာဂါသည္ 330000 ဦးေရ (2003)
HIV/AIDS ျဖင့္ေသဆံုးသူ 20000 ဦးေရ (2003)

လူမ်ိဳး
ျမန္မာ (ဗမာ)

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ဗမာ 68 %
ရွမ္း 4%
ကရင္ 7%
ရခိုင္ 4%
တရုတ္ 3%
အိႏၵိယ 2%
မြန္ 2%
အျခား 5%

ကိုးကြယ္မႈ
ဗုဒၶဘာသာ 89%
ခရစ္ယာန္ 4%
မြတ္စလင္ 4%
သဘာ၀တရားကိုးကြယ္မႈ 1%
အျခား 2%

ျမိဳ႕ေတာ္
ရန္ကုန္ (Rangoon) (Yangon)

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Burundi

၁၄၇။ဘူရြန္ဒီ(Burundi)
Republic of Burundi

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း

ဒီမိုကေရစီစနစ္အရ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ျခင္းခံရေသာ ဘူရြန္ဒီ၏ ပထမဦးဆံုး သမၼတသည္ သမၼတျဖစ္ ျပီးရက္ (၁၀၀) အၾကာ ၁၉၉၃ ဒီဇင္ဘာလတြင္ လုပ္ၾကံခံခဲ့ရသည္။ ထို႔ိေနာက္ ဟူကူႏွင့္ တပ္ဆီ လူမ်ိဳးမ်ားအၾကားတြင္ တိုက္ခိုက္သတ္ျဖတ္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ဆယ္ႏွစ္နီးပါးၾကာျမင့္ေသာ ပဋိပကၡတြင္ ဘူရြန္နီလူမ်ိဳး ႏွစ္သိန္းေက်ာ္ သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရသည္။ လူဦးေရသိန္းႏွင့္ခ်ီ၍ ႏိုင္ငံတြင္ေရႊ႕ေျပာင္းခဲ့ရျပီး အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ဒုကၡသည္မ်ား အျဖစ္၀င္ေရာက္ခိုလႈံခဲ့ၾကသည္။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ တပ္ဆီအစိုးရႏွင့္ ယူသူသူပုန္တို႔ၾကား ႏိုင္ငံတကာ ၾကား၀င္ေစ့စပ္မႈအျဖစ္ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး ေဆာင္ရြက္မႈမ်ား အရွိန္ျမွင့္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ျပီး ညႊန္႔ေပါင္းကာကြယ္ေရး တပ္မေတာ္ဖြဲ႔သည္။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံဥပေဒ အသစ္တစ္ရပ္ေရးဆြဲခဲ့ျပီး ဟူတူအစိုးရ တစ္ရပ္ကို ေရြးေကာက္ တင္ေျမွာက္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၆စက္တင္ဘာလတြင္ သမၼတပီယာရီကူရန္ဇီဇါ ဦးေဆာင္ေသာ အစိုးရသည္ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံက ကမကထျပဳ၍ ေနာက္ဆံုးလက္က်န္ သူပုန္အုပ္စုႏွင့္ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရးစာခ်ဳပ္လက္မွတ္ ေရးထိုးခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ စိန္ေခၚမႈမ်ားစြာကို ဆက္လက္ ရင္ဆိုင္ရလ်က္ရွိသည္။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အာဖရိက အလယ္ပိုင္း ။ ကြန္ရိုဒီမိုကရက္တစ္သမၼတ ႏိုင္ငံေတာ္၏အေရွ႕ဘက္တြင္တည္ရွိ ။

ေျမပံုအညႊန္း
အာဖရိက

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 25,650 sq km
ေရ - 2180 sq km
စုစုေပါင္း - 27,830 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
ကြန္ရို - 233 km
ရ၀မ္ဒါ - 290 km
တန္ဇန္နီးယား - 451 km

ကမ္းရိုးတန္း
မရွိ (ကုန္းတြင္းပိတ္)

ရာသီဥတု
အီေကြတာ ရပ္၀န္းရာသီဥတု။
772 m မွ 2670 m အထိျမင့္မားေသာ ကုန္းျမင့္ေဒသျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္
အျမင့္ေပအလိုက္ ရာသီဥတုအေျပာင္းအလဲရွိ ။ ႏွစ္စဥ္ပွ်မ္းမွ်အပူခ်ိန္ 23 ဒီကရီ
မွ 17 ဒီကရီ အထိ အေျပာင္းအလဲရွိ။ ပွ်မ္းမွ်အျမင့္ 1700 m တြင္ ေယဘုယ် အားျဖင့္
သမမွ်တေသာ အေျခအေနရွိ။ ႏွစ္စဥ္ပွ်မ္းမွ်မိုးေရခ်ိန္ 150 cm ခန္႔ရွိ ။ ေဖေဖၚ၀ါရီ မွ
ေမလအထိ ႏွင့္ စက္တင္ဘာလမွ နို၀င္ဘာလအထိ စုိစြတ္ေသာရာသီဥတုရွိ။
ဇြန္လမွ ဩဂုတ္လအထိ ႏွင့္ ဒီဇင္ဘာလ မွ ဇန္န၀ါရီလအထိ ေျခာက္ေသြ႔ရာသီဥတုရွိ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ေတာင္ကုန္းမ်ား ၊ ေတာင္မ်ားေပါမ်ား။ အေရွ႕ဘက္ရွိေျမျပန္႔လြင္ျပင္သို႔။နိမ့္ေလွ်ာဆင္းသြားေျမျပန္႔အခ်ိဳ႕ရွိ။

မ်က္ႏွာျပင္အထက္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း တန္ဂန္ယီကာေရကန္ - 772 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ဟီယာ - 2670 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
နီတယ္၊ ယူေရနီယံ၊ ရွားပါးေအာက္ဆိုဒ္ျဒပ္စင္မ်ား။
(Rare earth Onide) ၊ ေျမေဆြးဩဇာ။
ကိုေဗာ့သတၱဳ (Cobale) ၊ ေၾကးနီ ၊ပလက္တီနမ္၊ ဗေနဒီယံ
သံမဏိျပဳလုပ္ရာတြင္ သံုးေသာသတၱဳျဖဴ - Vanadium) ၊စိုက္ပိ်ဳးေျမ၊
ေရအားလွ်ပ္စစ္ ၊ နွီင္အိုဘီယံ (သတၱဳမ်ားကိုအပူခ်ိန္ေလ်ာ့က်ေစရန္ထည့္သြင္း
အသံုးျပဳသည္ - Niobium) ၊တန္တာလစ္ (Tantalam) ၊ ေရႊ၊သံျဖဴ ။
အျဖိဳက္နက္၊ ေတအိုလင္ေျမေစး ၊ ထံုးေက်ာက္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 8,691,005 ဦးေရ (2008)
လူဦးေရတိုးနႈန္း 3.443 % (2008)
ေမြးဖြားနႈန္း 41.72 /1000 ဦးေရ
ေသဆံုးနႈန္း 12.91 / 1000 ဦးေရ

လူမ်ိဳး
ဘူရန္ဒီ

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ယူတူ(ဘန္ထူ) – 85 %
တပ္ဘီ (ဟာမစ္တမ္) - 14 %
တြာ (ပစ္ဂမီ) – 1 %
ဥေရာပသား - 3000 ဦးေရ
ေတာင္အာရွသား - 2000 ဦးေရ

ကိုးကြယ္မႈ
ခရစ္ယာန္ - 67 %
မိရိုးဖလာယံုၾကည္မႈ - 23 %
မြတ္စလင္ - 10 %

ဘာသာစကား
ကာရန္ဒီ (ရုံးသံုး) ၊ျပင္သစ္ (ရံုးသံုး) ၊ဆြာဟီလီ။

ျမိဳ႕ေတာ္
ဘူဂ်မ္ဘူရာ (Bujumbura)

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Mali

၁၄၈။မာလီ(Mali)
(Repblic of Mali)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း
၁၉၆၀ တြင္ ဆူဒန္ ရီပတ္သလစ္ႏွင့္ ဆီနီေဂါႏိုင္ငံတို႔သည္ ျပသစ္ထံမွ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့ျပီး မာလီျပည္ေထာင္စုႏိုင္ငံ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ လအနည္းငယ္အၾကာတြင္ ဆီနီေဂါ ခြဲထြက္သြားျပီး ဆူဒန္ရီပတ္ပလစ္သည္ မာလီအမည္ကို ယူခဲ့သည္။ ၁၉၉၁ တြင္ ယခုလက္ရွိသမၼတ အမာဒူလိုးေရး (Amadou Toure) ဦးေဆာင္ေသာ စစ္တပ္မွ အာဏာသိမ္းယူခဲ့ျပီး အာဏာရွင္စနစ္ အဆံုးသတ္ ခဲ့သည္။ အာဖရိကတိုက္တြင္ အခိုင္မာဆံုး ဒီမိုကေရစီစနစ္ စတင္အသက္သြင္းႏိုင္ခဲ့သည္။ အာဖရိကတိုက္တြင္ အခုိင္မာဆံုး ဒီမိုကေရစီ စတင္အသက္သြင္းအႏိုင္ရခဲ့သည္။ ၁၉၉၇ တြင္ ဒုတိယသက္တမ္း ထပ္မံအႏိုင္ရရွိခဲ့သည္။ ၂၀၀၂ တြင္ သက္တမ္း ၂ ဆက္ကုန္ဆံုးသြားေသာ သမၼတကိုနာေရးရာထူးမွ ဆင္းေပးခဲ့ျပီး အမာဒူးတိုးေရး သမၼတျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၂၀၀၇ တြင္ ဒုတိယသက္တမ္း အတြက္ထပ္မံေရႊးခခ်ယ္ခံရျပီး လြတ္လပ္သန္႔ရွင္းမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ေၾကာင္းလက္ခံၾကသည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အေနာက္အာဖရိက။ အယ္လ္ဂ်ီရီးယား အေနာက္ေတာင္ဘက္။

ေျမပံုအညႊန္း
အာဖရိက။

ထိစပ္နယ္ေျမ
အယ္လ္ဂ်ီးရီးယား ၁၃၇၆ km
ဘာကီနာဖာဆို ၁၀၀၀ km
ဂူနီးယား ၈၅၆ km
အိုင္ဗရီကို႔စ္ ၅၃၂ km
မြာရီတာနီးယား ၂၂၃၇ km
ႏိုင္ဂ်ာ ၈၂၁ km

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ ၁၂၂၀၁၉၀ sq km
ေရ ၂၀၀၂ sq km
စုစုေပါင္း ၁၂၄၀၁၉၂
ကုန္းေျမက်ယ္ျပန္႔မႈ ကမာၻ႔အဆင့္ ၃၁

ကမ္းရိုးတန္း
မရွိ။ ကုန္းတြင္းပိတ္

ရာသီဥတု
အပူေလွ်ာ့ပိုင္းရာသီဥတုမွ မိုးေခါင္ေျခာက္ေသြ႔ရာသီဥတုအထိရွိ ေဖေဖၚ၀ါရီလမွ ဇြန္လအထိ ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႔။ ဇြန္လမွ ႏိုင္၀င္ဘာလအထိ မိုးရြာစိုစြတ္၍ သမမွ်တေသာ ရာသီဥတု။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
အမ်ားအားျဖင့္ ျမန္႔ျပဴးညီညာ၍သဲလႊမ္းေသာေျမာက္ဘက္လိႈင္းတြႊန္႔လြင္ျပင္မ်ားရွိ၊ ေတာင္ဘက္တြင္ သဗားနားျမက္ခင္း၊ အေရွ ႔ေျမာက္ဘက္ၾကမ္းတမ္းေသာ ေတာင္ကုန္းမ်ား။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ဆီနီေဂါျမစ္ ၂၃ မီတာ
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ယြမ္ဘိုရီတြန္ဒို ၁၁၅၅ မီတာ

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရႊ၊ ေဖာ့စဖိတ္၊ ခါအိုလင္၊ ဆား၊ ထံုးေက်ာက္၊ ယူေရနီယမ္၊ ဂ်စ္ပဆမ္ေက်ာက္၊ ဂရက္ႏိုက္၊ ေရအားလ်က္စစ္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ - ၁၂၆၆၆၉၈၇ ဦးေရ (၂၀၀၉)
လူဦးေရၾကီးမားမႈ ကမာၻ႔အဆင့္ - ၇၁
လူဦးေရတိုးႏႈန္း - ၂.၇၆၅% (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း - ၄၉.၁၅ / ၂၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း - ၁၅.၈၂/ ၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)

ပ်မ္းမွ်အသက္
က်ား ၄၈.၃၈ႏွစ္
မ ၅၂.၃၈ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၅၀.၃၅ (၂၀၀၉)

လူမ်ိဳး
မာလာ

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
မန္ဒီ ၅၀%
ပ်ဴးလ္ ၁၇%
ေမာ္လတိုက္ ၁၂%
ေဆာင္းဟိုင္း ၆%
တူအာရက္ႏွင့္ မိုးရ္ ၁၀%
အျခား ၅%

ကိုးကြယ္မႈ
မြတ္စလင္ ၉၀%
ခရစ္ယာန္ ၁%%
တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစု ယံုၾကည္မႈမ်ား ၉%

ဘာသာစကား
ျပင္သစ္ (ရံုးသံုး)
ဘမ္ဘာရာ ၈၀%
အျခားအာဖရိက ဘာသာစကာမ်ား

ျမိဳ ႔ေတာ္
ဘာမာကို (Bamako)

အျပည့္အစံုသို႔

Mongolia

၁၄၉။မြန္ဂိုလီးယား
(Mongolia)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

(၁၃)ရာစုတြင္ ခ်င္ဂ်စ္ခန္(Chinggis Khan) လက္ထက္၌ မြန္ဂိုတို႔တန္ခိုးထြားခဲ့ျပီး ၾကီးမားေသာ ဥေရာပအာရွ အင္ပါယာၾကီးကို တည္ေထာင္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ခ်င္ဂ်စ္ခန္ ကြယ္လြန္ျပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ အင္အားၾကီးမားေသာ မြန္ဂို ျပည္ေထာင္ အမ်ားအျပားစကြဲထြက္သြားခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ မြန္ဂိုတို႔ဌာေနျဖစ္ေသာ စတက္ျမက္ခင္းမ်ားဆီသို႔ ျပန္ေရာက္သြားျပီး (၁၇) ရာစုေႏွာင္းပိုင္းတြင္ တရုတ္လက္ေအာက္က်ေရာက္ခဲ့သည္။ (၁၉၂၁) တြင္ဆိုဗီယက္အ ကူအညီျဖင့္ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့ျပီး (၁၉၂၄) တြင္ ကြန္ျမဴနစ္စနစ္ကို အသက္သြင္းခဲ့သည္။ ယေန႔မြန္ဂိုလီးယားဟူ သည္မွာ မြန္ဂိုတို႔၏ သမိုင္း၀င္ မူလဇာတိအျဖစ္သာ အမည္ခံရပ္တည္လ်က္ရွိျပီး မြန္ဂိုအမ်ားအျပားမွာမူ တရုတ္ ျပည္သူ႔သမၼတႏိုင္ငံတြင္းရွိအတြင္းပိုင္း မြန္ဂိုကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသတြင္ ေနထိုင္လ်က္ရွိသည္။ ျငိမ္းခ်မ္းေသာ ဒီမိုကေရစီ ေတာ္လွန္ေရးေနာက္ပိုင္းတြင္ ကြန္ျမဴနစ္ မြန္ဂိုလီးယန္းျပည္သူ႔ေတာ္လွန္ေရးပါတီ(ေဟာင္း) (Communist Mogolian People’s Revolutionary Party – MPRP)က ၁၉၉၀ ႏွင့္၁၉၉၂ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ အႏိုင္ရရွိခဲ့သည္။ (၁၉၉၆) ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ဒီမိုကရက္တစ္ညီညြတ္ေရးတပ္ေပါင္းစု (DUC) ကိုရွဴံးနိမ့္ခဲ့သည္။ (၂၀၀၀) ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ (MPRP) မွ တစ္ဖန္ အျပတ္အသတ္အႏိုင္ရရွိျပီး (၂၀၀၄) ခုႏွစ္တြင္ လႊတ္ေတာ္အ မတ္ေနရာမ်ား ဆုံးရွဴံးခဲ့ရျပီး (၂၀၀၄ - ၀၈)အထိ ဒီမိုကရက္တစ္ညႊန္႔ေပါင္းအစိုးရဖြဲ႔ခဲ့ရသည္။ ၀န္ၾကီးခ်ဴပ္ႏွင့္ ၀န္ၾကီးအဖြဲ႔၀င္အမ်ားစုမွာမူ (MPRP) မွျဖစ္သည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
ေျမာက္ပိုင္းအာရွ၊ တရုတ္ႏွင့္ရုရွႏိုင္ငံမ်ားၾကား။

ေျမပုံအညႊန္း
အာရွ

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ ၁,၅၅၃,၅၅၆ sqkm
ေရ ၁၀,၅၆၀ sqkm
စုစုေပါင္း ၁,၅၆၄,၁၁၆ sqkm
ဧရိယာက်ယ္ျပန္႔မႈကမာၻ႔အဆင့္ ၂၆

ထိစပ္နယ္ေျမ
တရုတ္ ၄,၆၇၇ km ၊
ရုရွ ၃,၅၄၃ km
စုစုေပါင္း ၈,၂၂၀ km

ကမ္းရိုးတန္း
မရွိ(ကုန္းတြင္းပိတ္)

ရာသီဥတု
ကႏၱာရ ရာသီဥတု၊ ဥေရာပကုန္းမရာသီဥတု။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
က်ယ္ျပန္႔ေသာ ကႏာၱရဆန္ေျမ၊ ကႏာၱရေျမျပန္႔၊ စတက္ျမက္ခင္း၊ အေနာက္ႏွင့္အေနာက္ေတာင္ဘက္တြင္ေတာင္ မ်ား၊ ေတာင္ဘက္အလယ္ပိုင္းတြင္ ေဂၚဘီသဲကႏၱာရ။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆုံးအပိုင္း ဟိုႏ်ဴအာ ၅၁၈ m
အျမင့္ဆုံးအပိုင္း ေနရာမက္ဒလင္ေအာ္ဂ်ီလ္ ၄,၃၇၄ m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရနံ၊ ေက်ာက္မီးေသြး၊ ေၾကးနီ၊ ေမာ္လီဘဒီနမ္သတၱဳ၊ အျဖိဳက္နက္၊ ေဖါ့စဖိတ္၊ သံျဖဴ၊ နီကယ္၊ ဖလူရိုစပါး၊ ေရႊ၊ ေငြ ၊သံ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ ၃,၀၄၁,၁၄၂ (၂၀၀၉)
လူဦးေရၾကီးထြားမႈကမာၻ႔အဆင့္ ၁၃၇
လူဦးေရတိုးႏႈန္း ၁.၄၉၃%(၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း ၂၁.၀၅/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆုံးႏႈန္း ၆.၁၂/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္
က်ား ၆၅.၂၃ ႏွစ္
မ ၇၀.၁၉ ႏွစ္
စုစုေပါင္း ၆၇.၆၅ ႏွစ္ (၂၀၀၉)

လူမ်ိဳး
မြန္ဂို ၉၄.၉%
တာကစ္ ၅%
အျခား ၀.၁%

ကိုးကြယ္မႈ
လာမားဗုဒၶဘာသာ ၅၀%
ရွာမန္းႏွင့္ခရစ္ယာန္ ၆%
မြတ္စလင္ ၄%
ဘာသာမဲ့ ၄၀%

ဘာသာစကား
ခယ္လ္ခါမြန္ဂို ၉၀%
တာကစ္ ၊ ရုရွ

ျမိဳ့ေတာ္
အူလာအန္ဘားတာ(Ula anbaatar)

အျပည့္အစံုသို႔

Umted Mekican States

၁၄၉။ မကၠဆီကို
(Maxico)
Umted Mekican States

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

ယဥ္ေက်းမႈေစာေသာ အေမရင္းဒီးယန္း လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတည္ရွိရာ ေဒသျဖစ္ေသာ မကၠဆီကိုသည္(၁၉) ရာစု အေစာပိုင္း လြတ္လပ္ေရးမရမီ ႏွစ္သံုးဆယ္မွ်ၾကာ စပိန္လက္ေအာက္က်ေ၇ာက္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၄ ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ပီဆိုေငြတန္ဖိုးက်ဆင္းျခင္းႏွင့္အတူ စီးပြားေရးပ်က္ဆီးခဲ့ျပီး ရာစုႏွစ္၀က္ေက်ာ္ၾကာ စီးပြားေရးက်ဆင္းခဲ့ရသည္။ ထို႔ေနာက္ ၂၀၀၈ ခု ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈ မတိုင္မီအထိ စီးပြားေရး ျပန္လည္ေကာင္းမြန္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ခဲ့သည္။ လုပ္ခလစာနညး္ပါးမႈ ၊ အလုပ္အကိုင္ဖန္တီးႏိုင္စြမ္းနည္းပါးမႈ ၊ ၀င္ေငြျဖန္႔ေ၀မႈနည္းပါးမႈ ၊ ေတာင္ပိုင္းျပည္နယ္မ်ားရွိ ၾကီးမားေသာ အေမရင္ဒီယန္း လူထုအတြက္ ဆင္းရဲတြင္းမွ ဆြဲထုတ္ႏိုင္ရန္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေလ်ာ့ရဲမႈမ်ားသည္ စီးပြားေရး လူမႈေရးဆိုင္ရာ အခက္အခဲမ်ား ျဖစ္လ်က္ရွိသည္။ ၁၉၁၀ မကၠဆီကို ေတာ္လွန္ေရးျပီးေနာက္ပိုင္း ပထမဦးဆံုးအၾကိမ္ျဖစ္ က်င္းပေသာ ၂၀၀၀ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အတိုက္အခံ အမ်ိဳးသားလႈပ္ရွားမႈပါတီ (National Aclion Party – PAN) မွ ဗစ္ဆင့္ေဖါက္ (Vicente Fox) သည္ ေတာ္လွန္ေ၇းအင္အားစုပါတီ (Institutionc Revolutional Party – PRI) အစိုးရကို အႏိုင္ရရွိျပီး သမၼတျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ တြင္ ၎ PAN ပါတီမွ ဖီလီပီ ကယ္လ္ဒီရြန္ (Felipe Calderon) မွ အႏိုင္ရရွိခဲ့သည္။ ၂၀၀၉ ဇန္န၀ါရီတြင္ မကၠဆီကိုသည္ ၂၀၀၉ - ၁၀ အတြက္ ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရးေကာင္စီတြင္ ယာယီအဖြဲ႔၀င္ ႏို္င္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အေမရိက အလယ္ပိုင္း ၊ ကာရစ္ဘီယံ ပင္လယ္ႏွင့္ မကၠဆီကို ပင္လယ္ေကြ႔တို႔ႏွင့္ထိစပ္ ၊ ဘယ္လီဇီ ႏွင့္ အေမရိ ကန္ျပည္ေထာင္စုၾကားတြင္ရွိျပီး ေျမာက္ပစိဖိတ္သမုဒၵရာတို႔ႏွင့္ထိစပ္။ ဂြာတီမာလာ ႏွင့္အေမရိကန္ျပည္ေထာင္ စုၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
ေျမာက္အေမရိကတိုက္။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ 1,943,945 sq km
ေရ 20,430 sq km
စုစုေပါင္း 1,946,375 sq km
ဧရိယာက်ယ္ျပန္႔မႈကမၻာ့အဆင့္ 22

ထိစပ္နယ္ေျမ
ဘယ္လီဇီ 250 km
ဂြါတီမာလာ 962 km
အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု 3,141 km
စုစုေပါင္း 4,353 km

ကမ္းရိုးတန္း
9330 km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္းရာသီဥတုမွသည္ ကႏၱာရရာသီဥတုအထိ ရာသီဥတု အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိ၊

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ျမင့္မားၾကမ္းတမ္းေသာ ေတာင္မ်ား၊ ကမ္းရိုးတန္း အနိမ့္ပိုင္း ေျမျပန္႔မ်ား၊ ကုန္းျမင့္လြင္ျပင္မ်ား ကႏၱာရ။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ္ဆံုးအပို္င္း လာဂူနာ ဆာလာဒါ 10 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ေဗာ္လကန္ပီကိုဒီေအာ္ရီဇါတာ 5.7000 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရနံ ၊ ေငြ ၊ ေၾကးနီ ၊ ေရႊ ၊ ခဲ ၊ သြပ္ ၊ သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႔ ၊ သစ္ ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 111,211,789 (2009)
လူဦးေ၇ၾကီးမားမႈကမၻာ့အဆင့္ 12
လူဦးေ၇တိုးႏႈန္း 1.13% (2009)
ေမြးဖြားႏႈန္း 19.71 / 1000 ဦးေရ (2009)
ေသဆံုးႏႈန္း 4.8 / 1000 ဦးေရ (2009)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား 73.15 ႏွစ္
မ 79 ႏွစ္
စုစုေပါင္း 76.06 ႏွစ္

လူမ်ိဳး
မကၠဆီကန္

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
မက္စတီဇို 60 %
အေမရင္းဒီးယန္ 30 %
လူျဖဴ 9%
အျခား 1 %

ကိုးကြယ္မႈ
ရိုမန္ကက္သလစ္ 76.5 %
ပရိုတက္စတင့္ 6.3 %
အျခား 3 %
အမည္မသိ 13.8 %
ဘာသာမဲ့ 3.1 %

ဘာသာစကား
စပိန္ 92 .2%
စပိန္ႏွင့္တိုင္းရင္းသားစကား 5.7%
တိုင္းရင္းသားစကား 0.8%
အမည္မသိ 0.8%

ျမိဳ႕ေတာ္
မကၠဆီကို (Mexico)

အျပည့္အစံုသို႔

Micronesia

၁၅၀။မက္ခရိုနီးရွား
(Micronesia)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

၁၉၇၉ တြင္ အေမရိကန္အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္ရွိ ကုလသမဂၢ အေစာင့္ေရွာက္ခံ နယ္ေျမျဖစ္ေသာ မက္ခရိုနီးရွားျပည္ေထာင္စုႏိုင္ငံသည္ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံအေျခခံဥပေဒတစ္ခုေရးဆြဲျပ႒ာန္းခဲ့သည္။ ၁၉၈၆ တြင္ လြတ္လပ္ေရး ရရွိခဲ့သည္။ ၎စာခ်ဳပ္ကို ၂၀၀၄တြင္ ျပင္ဆင္၍အသစ္ျပန္လည္ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့သည္။ လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ အလုပ္လက္မဲ့ျပႆနာ၊ ငါးအလြန္အကြ်ံဖမ္းဆီးျခင္း၊ အေမရိကန္အေထာက္အပ့ံအေပၚ အလြန္အကြ်ံမွီခိုေနရျခင္း စသည့္အခက္အခဲ မ်ားရွိေနသည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အိုရွင္းနီးယား၊
ေျမာက္ပစိဖိတ္သမုဒၵရာအတြင္းရွိကြ်န္းအုပ္စု၊ဟာ၀ိုင္အီမွအင္ဒိုနီးရွားသို႔အသြားခရီးေလးပုံသုံးပုံခန္႔

ေျမပုံအညႊန္း
အိုးရွင္းနီးယား

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ ၇၀၂ sqkm
ေရ ၀ sqkm
ဧရိယာ က်ယ္ျပန္႔မႈကမာၻ႔အဆင့္ ၁၉၈

ထိစပ္နယ္ေျမ
၀ km

ကမ္းရိုးတန္း
၆ ၁၁၂ km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု။ တစ္ႏွစ္ပတ္လုံးမိုးသည္းထန္၊(အထူးသျဖင့္အေရွ ့ပိုင္းကြ်န္းမ်ား) တိုင္ဖြန္၊ ခါးပတ္ကြင္း ေတာင္ဘက္စြန္းတြင္တည္ရွိျခင္းေၾကာင့္၊ မၾကာခဏဆိုသလို အၾကီးအက်ယ္ပ်က္စီးဆုံးရႈံး။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆုံးအပိုင္း - ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ ၀ m
အျမင့္ဆုံးအပိုင္း - ဒိုလိုမႊား ၇၉၁ m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
သစ္ေတာ၊ ပင္လယ္ထြက္ကုန္၊ ပင္လယ္ၾကမ္းျပင္ သတၱဳပစၥည္းမ်ား၊ ေဖါ့စဖိတ္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ ၁၀၇,၄၃၄ (၂၀၀၉)
လူဦးေရၾကီးမားမႈကမာၻ႔အဆင့္ ၁၉၂
လူဦးေရတိုးႏႈန္း ၀.၂၃၈% (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း ၂၃.၁/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆုံးႏႈန္း ၄.၄၆ /၁၀၀၀ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္
က်ား ၆၉.၀၆ ႏွစ္
မ ၇၂.၉၃ ႏွစ္
စုစုေပါင္း ၇၀.၉၄ ႏွစ္ (၂၀၀၉)

လူမ်ိဳး
မက္ခိုနီးရွန္း
တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ခ်ဴးတိစ္ - ၄၈.၈ %
ဖြန္ပီးယန္း - ၂၄.၂ %
ေကာ့စ္ရီးယန္း - ၆.၂ %
ယပ္ပီးစ္ - ၅.၂ %
ယပ္ - ၄.၅ %
အာရွ - ၁.၈ %
ပိုလိုေနးရွန္း - ၁.၅ %
အျခား - ၆.၄ %
အမည္မသိ - ၁.၄ %

ကိုးကြယ္မႈ
ရိုမန္ကက္သလစ္ - ၅၀ %
ပရိုတက္စတင့္ - ၄၇ %
အျခား - ၃ %

ဘာသာစကား
အဂၤလိပ္ (ရုံးသုံး၊ ဘုံသုံးဳ) ၊ ခ်ဴးကိစ္၊ ေကာ့စ္ရီးယန္း၊ ဖြန္ပီးယန္း၊ ယပ္ပီးစ္၊ အူလစ္သီးယန္း၊ ၀ူလီအီးယန္း၊ ႏူကိုးရို၊ ကပ္ပင္းဂါမာရန္ဂီ။

ျမိဳ ့ေတာ္
ပါလီကား(Palikir)

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Moldova

၁၅၁။ေမာ္လ္ဒိုဗာ(Moldova)
Republic of Moldova

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

ကမာၻစစ္ၾကီးႏွစ္ခုၾကားကာလတြင္ ရိုးေမးနီးယားအစိတ္အပိုင္းတစ္ခုျဖစ္ခဲ့ျပီး ဒုတိယကမာၻစစ္နီးလာခ်ိန္တြင္ ဆိုဗီ ယက္ယူနီယံႏွင့္ ပူးေပါင္းခဲ့သည္။ ၁၉၉၁ တြင္ ဆိုဗီယက္ထံမွ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ဒင္နီယက္စတာျမစ္ အေရွ ့ဘက္ေဒသတြင္ ရုရွတပ္မ်ားဆက္လက္ခြဲထားခဲ့ျပီး ထရန္စနီစထရီးယား ျပည္ေထာင္စုခြဲထြက္ရန္ ေတာင္းဆိုလွ်က္ရွိေသာယူကရိန္း၊ ရုရွ အမ်ားစုပါ၀င္ ဆယ္လဗစ္ လူထုကို အေထာက္အပံ့ေပးလ်က္ရွိသည္။ ဥေရာပတြင္ အဆင္းရဲဆုံးႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္၏။ ဆိုဗီယက္ခြဲထြက္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ပထမဦးဆုံးအျဖစ္ ကြန္ျမဴနစ္သမၼတကို ၂၀၀၁ခုႏွစ္တြင္ေရြးခ်ယ္ခဲ့သည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အေရွ ့ဥေရာပ၊ ရိုေမးနီးယား အေရွ ့ေျမာက္ဘက္။

ေျမပုံအညႊန္း
ဥေရာပ

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ ၃၂ ၈၉၁ sqkm
ေရ ၉၆၀ sqkm
ဧရိယာက်ယ္ျပန္႔မႈကမာၻအဆင့္ ၁၄၆

ထိစပ္နယ္ေျမ
ရိုေမးနီးယား ၄၅၀ km
ယူကရိန္း ၉၄၀ km
စုစုေပါင္း ၁ ၃၉၀ km

ကမ္းရိုးတန္း
မရွိ(ကုန္းတြင္းပိတ္)

ရာသီဥတု
သမမွ်တေသာ ေဆာင္းရာသီ။ ေႏြးေထြးေသာ ေႏြရာသီ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
လႈိင္းထ စတက္ျမက္ခင္းလြင္ျပင္၊ ပင္လယ္နက္ဆီသို႔နိမ့္ေလ်ာဆင္းသြား။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆုံးအပိုင္း ဒန္နီယက္စတာျမစ္ ၂ မီတာ
အျမင့္ဆုံးအပိုင္း ဒီယယ္လူးဘလန္နက္စတီ ၄၃၀ မီတာ

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ ၄ ၃၂၀ ၇၄၈ (၂၀၀၉)
လူဦးေရၾကီးမားမႈအကမာၻ႔အဆင့္ ၁၂၃
လူဦးေရတိုးႏႈန္း - ၀.၀၇၉ %
ေမြးဖြားႏႈန္း - ၁၁.၁၂ / ၁၀၀၀ ဦးေရ(၂၀၀၉)
ေသဆုံးႏႈန္း - ၁၀.၇၈ / ၁၀၀၀ ဦးေရ(၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္
က်ား - ၆၇.၁ ႏွစ္
မ - ၇၄.၇၁ ႏွစ္
စုစုေပါင္း - ၇၀.၈ ႏွစ္

လူမ်ိဳး
ေမာ္လဒိုဗန္

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ေမာ္လ္ဒိုဗန္၊ ရိုေမးနီးယန္း - ၇၈.၂ %
ယူကရိန္း - ၈.၄ %
ရုရွ - ၅.၈ %
ဂါးရို ့ဇ္ - ၄.၄ %
ဘူလ္ေဂးရီးယန္း - ၁.၉ %
အျခား - ၁.၃ %

ကိုးကြယ္မႈ
အေရွ ့ေအာသို႔ေဒါ့ - ၉၈ %
ဂ်ဴး - ၁.၅ %
ဘက္ပတစ္ ႏွင့္အျခား - ၀.၅ %

ဘာသာစကား
ေမာ္လဒိုဗန္ (ရုံးသုံး)၊ ရုရွ၊ ဂါဇို႔ဇ္

ျမိဳ ့ေတာ္
ခစ္ရွီႏူး(Chisinava)

အျပည့္အစံုသို႔

Principality of Monaco

၁၅၂။မိုနာကို(Monaco)
Principality of Monaco

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

(၁၂၁၅) တြင္ ယခုမိုနာကို၌ ဂ်န္ႏို႔စ္လူမ်ိဳးတို႔ခံတပ္တစ္ခုတည္ေဆာက္ခဲ့ၾကသည္။ (၁၃) ရာစုေႏွာင္းပိုင္းမွစ၍ ယခု လက္ရွိအုပ္ခ်ဳပ္လ်က္ရွိေသာ ဂရီမယ္ဒီ မ်ိဳးရိုးမွ စတင္၍ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ (၁၃၃၈) တြင္ မင္းသားအုပ္ ခ်ဳပ္ေသာ နယ္ေျမတည္ေထာင္ခဲ့သည္။ (၁၉) ရာစု ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ျပင္သစ္သို႔ ရထားလမ္း ခ်ိတ္ဆက္ႏိုင္ျခင္း၊ ကာစီႏိုေလာင္းကစားရုံမ်ား တည္ေထာင္ျခင္းျဖင့္ စီးပြားေရးေကာင္းလာခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္မွ စ၍ မိုနာကို မင္းသားႏိုင္ငံေတာ္တြင္ ရာသီဥတုသာယာျခင္း၊ သဘာ၀ရႈခင္းမ်ားလွပျခင္း၊ ေလာင္းကစားရုံမ်ား ျပည့္စုံျခင္းစသည္တို႔ေၾကာင့္ ကမာၻလွည့္ခရီးသြားမ်ားကို ဆြဲေဆာင္ႏိုင္ျပီး အပန္းေျဖ စခန္းႏိုင္ငံအျဖစ္ ေက်ာ္ၾကားလာခဲ့သည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အေနာက္ဥေရာပ၊ ေျမထဲပင္လယ္၊ အီတလီႏွင့္နယ္နိမိတ္ထိစပ္၊ ျပင္သစ္ေတာင္ဘက္ကမ္းေျခတို႔ႏွင့္ထိစပ္။

ေျမပုံအညႊန္း
ဥေရာပ

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ ၂ sqkm
ေရ ၀ sqkm
စုစုေပါင္း ၂ sqkm
ဧရိယာက်ယ္ျပန္႔မႈ ကမာၻ႔အဆင့္ ၂၅၅

ထိစပ္နယ္ေျမ
ျပင္သစ္ ၄.၄ km

ကမ္းရိုးတန္း
၄.၁ km

ရာသီဥတု
မွ်တေသာေျမထဲပင္လယ္ရာသီဥတု၊ စိုစြတ္ေသာေဆာင္းရာသီ၊ ေျခာက္ေသြ႔ေသာေႏြရာသီ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ေတာင္ကုန္းထူထပ္၊ ၾကမ္းတမ္း၊ ေက်ာက္တုံးထူထပ္

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆုံးအပိုင္း ေျမထဲပင္လယ္ ၀ m
အျမင့္ဆုံးအပိုင္း ေအဂ်ယ္ေတာင္ ၁၄၀m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
မရွိ

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ ၃၂ ၉၆၅(၂၀၀၉)
လူဦးေရၾကီးမားမႈ ကမာၻ႔အဆင့္ ၂၁၂
လူဦးေရတိုးႏႈန္း ၀.၃၉၄ %ဲ(၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း ၉.၁/၁၀၀၀ ဦးေရ(၂၀၀၉)
ေသဆုံးႏႈန္း ၁၂.၇၄/၁၀၀၀ဦးေရ(၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္ က်ား ၇၆.၃ ႏွစ္
မ ၈၄.၀၉ ႏွစ္
စုစုေပါင္း ၈၀.၀၉ ႏွစ္

လူမ်ိဳး
မိုနာကန္(သို႔)မိုနက္ဂက္ခ္

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ျပင္သစ္ ၄၇%
မိုနက္ဂက္ခ္ ၁၆%
အီတလီ ၁၆%
အျခား ၂၁%

ကိုးကြယ္မႈ
ရိုမန္ကက္သလစ္ ၉၀%
အျခား ၁၀%

ဘာသာစကား
ျပင္သစ္(ရုံးသုံး)၊ အဂၤလိပ္၊ အီတလီ၊ မိုနက္ဂက္ခ္

ျမိဳ့ေတာ္
မိုနာကို(Monaco)

အျပည့္အစံုသို႔