အာရပ္ေစာ္ဘြားမ်ားျပည္ေထာင္စု (United Arab Emirates)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၉ ရာစုအတြင္း ရွိတ္ေစာ္ဘြားျပည္နယ္ ၇ ခုပါဝင္ေသာ ပါရွန္းပင္လယ္ေကြ႕ထရူရွယ္ ျပည္ေထာင္စု (Trucial States of the Persian Gulf) ကုိဖြဲ႕စည္း၍ ျဗိတိသွ်က ကာကြယ္ေရးႏွင့္ နိုင္ငံျခားေရးကိစၥရပ္မ်ားကို တာဝန္ယူထားခဲ့သည္။ ၁၉၇၁ တြင္ ယင္းတို႕ထဲမွျပည္နယ္ေျခာက္ခုပူးေပါင္း၍ အာရပ္ေစာ္ဘြားမ်ားျပည္ေထာင္စု ဟူ၍ ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည္။ ၎တို႕မွာ အဘူဇာဘီ၊ အက္ဂ်္မန္၊ အယ္ဖူေဂ်ရား၊ အက္ရွ္ ရွရီခါ၊ ဒူေဘး၊ အမ္ အယ္္လ္ ေခဝိန္းတို႕ျဖစ္ၾကျပီး ၁၉၇၂ တြင္ ရာစ္ အယ္ဂ်ာ ေခမာ(Ra’s al Khaymah) က စုစည္းခဲ့သည္။ အာရပ္ေစာ္ဘြား မ်ားနုိင္ငံ၏ တစ္ဦးခ်င္းဝင္ေငြမွာဥေရာပနိုင္ငံမ်ားထက္သာလြန္သည္။ ေရနံသံယံဇာတေပါႂကြယ္ဝျခင္းႏွင့္ ေကာင္း မြန္ေသာနိုင္ငံျခားေရးမူဝါဒမ်ားထားရွိျခင္းေၾကာင့္ ေဒသတြင္းကိစၥရပ္မ်ားတြင္ အေရးပါေသာက႑မွပါဝင္လွ်က္ရွိ သည္။ ႏွစ္ေပါင္း သံုးဆယ္ေက်ာ္ခန္႕ ေရနံႏွင့္ ကမာၻ႕စီးပြားေရး က ယူေအအီးကို စီးပြားေရးဖံြ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေစခဲ့ သည္။ သို႕ေသာ္ ၂၀၀၈-၀၉ တြင္ ေရနံေစ်းႏႈန္းမ်ားက်ဆင္းျခင္း၊ အိမ္ၿခံေျမေစ်းမ်ားက်ဆင္းျခင္းႏွင့္ နိုင္ငံတကာ ဘ႑ာေရးအခက္အခဲမ်ားေၾကာင့္ ယူေအအီး စီးပြားေရးထိခိုက္ခဲ့သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း။ အုိမန္ပင္လယ္ေကြ႕၊ ပါရွန္းပင္လယ္ေကြ႕တို႕ႏွင့္ထိစပ္။ အိုမန္ႏွင့္ ေဆာ္ဒီ နိုင္ငံ
တို႕ၾကား
ေျမပံုအၫႊန္း။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၈၃ ၆၀၀ sq km
ေရ = ၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၈၃ ၆၀၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အိုမန္ ၄၁၀ km။ ေဆာ္ဒီအာေရးဗ် ၄၅၇ km
ရာသီဥတု။ ကႏာၱရရာသီဥတု။ အေရွ႕ဘက္ရွိေတာင္မ်ားတြင္ အနည္းငယ္ေအး

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ျပန္႕ပ်ဴး၍ ကႏာၱရဆန္ေသာကမ္းရိုးတန္း ေျမျပန္႕မွာ လိႈင္းထေသာသဲေတာင္ကုန္းမ်ားႏွင့္
အေနာက္ဘက္သဲကႏာၱရသို႕ ဆက္စပ္သြား
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ္႕ဆံုးအပုိင္း။ ပါရွန္းပင္လယ္ေကြ႕ = ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဂ်ာဘယ္ ရီဘာ = ၁၅၂၇ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရနံ။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၄ ၉၇၅ ၅၉၃ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၁၁၄
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ ၃.၅၆၁ % (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၅.၉၈ % (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၃.၇၅ ႏွစ္
မ = ၇၉.၀၁ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၆.၃၂ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ အီမာရတီ
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ အီမာရတီ ၁၉ %။ အျခားအာရပ္ႏွင့္ အီရန္ ၂၃ %။ ေတာင္အာရွသား ၅၀ %။ အျခား နိုင္ငံ
ျခားသားမ်ား ၈ %
ကိုးကြယ္မႈ။ မြတ္စလင္ ၉၆ %(ရွီးအိုက္ ၁၆ %)။ အျခား ၄ %
ဘာသာစကား။ အာရပ္ (ရုံးသံုး)။ ပါရွန္း။ အဂၤလိပ္။ ဟင္ဒီ။ အူရဒူ
ၿမိဳ႕ေတာ္။ အဘူဒါဘီ (Abu Dhabi)

အျပည့္အစံုသို႔

ယူကရိန္း (Ukraine)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
ယူကရိန္းသည္ ၁၀ ရာစုႏွင့္ ၁၁ ရာစုအေတာအတြင္း ဥေရာပတြင္အႀကီးဆံုးႏွင့္ အင္အားအေကာင္းဆံုးျဖစ္ ေသာပထမဆံုးေသာအေရွ႕ဘက္ ဆဲလ္ဗစ္ ျပည္နယ္အလယ္ပိုင္းရွိ က်ီဗန္ရပ္စ္ ျဖစ္သည္။ ျပည္တြင္း ပဋိပကၡမ်ား ႏွင့္မြန္ဂိုတို႕၏က်ဴးေက်ာ္မႈမ်ားေၾကာင့္အင္အားခ်ိနဲ႕လာၿပီး လစ္သူေယးနီးယားမင္းသားအုပ္ခ်ဳပ္ခံ နယ္ေျမအျဖစ္ သိမ္းသြင္းျခင္း ခံရၿပီး ပိုလန္-လစ္သူေယးနီးယား ဓနသဟာယနိုင္ငံအတြင္းပါဝင္လာခဲ့သည္။ က်ီဗန္ရပ္စ္ ယဥ္ေက်း မႈႏွင့္ ဘာသာေရးလႊမ္းမိုးမႈမ်ားေၾကာင့္ေနာက္ပိုင္းရာစုႏွစ္မ်ားတြင္ ယူကရိန္းအမ်ဳိးသားေရဝါဒီ ေပၚေပါက္လာခဲ့ သည္။ ၁၇ ရာစု အလယ္ခန္႕တြင္ပိုလန္တို႕ကို ဆန္႕က်င္ေသာဆူပူအံုႂကြမႈမ်ား ျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ယူကရိန္း ႏုိင္ငံသစ္ ေကာ့ဆက္ဟတ္မန္နိတ္ကို ထူေထာင္ခဲ့ၾကသည္။ မက္စကိုဗိုက္(Muscovite) ကဖိအားေပးမႈမ်ားရွိေသာ္ လည္း ေနာက္ထပ္ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ေအာင္ ဟတ္မန္နိတ္ တို႕ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးတည္ရွိခဲ့သည္။ ၁၈ ရာစု ေႏွာင္းပိုင္းကာလတြင္ ယူကရိန္းတိုင္းရင္သားနယ္ေျမကို ရုရွအင္ပါယာက သြတ္သြင္းခဲ့သည္။ ၁၉၁၇ တြင္ရုရွ၌ ဇာ ဘုရင္ျပဳတ္က်ၿပီးေနာက္ ၁၉၁၇ မွ ၁၉၂၀ အထိတုိေတာင္းေသာ လြတ္လပ္ေရးကာလတစ္ခုရွိခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ ရုရွ၏ ျပန္လည္သိမ္းပိုက္မႈကို ခံခဲ့ရၿပီး ၁၉၂၁ မွ ၂၂ အထိတစ္ႀကိမ္၊ ၁၉၃၂ မွ ၃၃ အထိတစ္ႀကိမ္ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါး မႈဒဏ္ကိုခံခဲ့ရၿပီး လူေပါင္း ၈ သန္းခန္႕ေသဆံုးခဲ့ရသည္။ ၁၉၉၁ တြင္ ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုၿပိဳကြဲေသာအခါ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့ေသာ္လည္း ဗဟုိဦးစီးစံနစ္၏ အေမြဆိုးမ်ား၊ ခ်စားမႈမ်ားေၾကာင့္ စီးပြြါးေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ၊ ပုဂၢလိကပုိင္ျပဳမႈႏွင့္ အရပ္သားလြတ္လပ္ခြင့္ စသည္တို႕ကို ထိထိေရာက္ေရာက္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္း မရွိေသးသည့္ အတြက္ ဒီမိုကေရစီေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ မေရရာခဲ့ေပ။ ၂၀၀၄ ႏွစ္ကုန္ပုိင္းတြင္ လိေမၼာ္ေရာင္ေတာ္လွန္ေရးေခၚ လူထုဆႏၵျပမႈႀကီးေပၚေပါက္လာၿပီး အစိုးရက နိုင္ငံတကာေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ခြင့္ေပးေသာ ေရြးေကာက္ပဲြတစ္ရပ္ က်င္းပေပးခဲ့သည္။ ထိုေရြးေကာက္ပဲြကို မသန္႕ရွင္းေရြးေကာက္ပဲြဟူ၍သတ္မွတ္ခဲ့ၿပီး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးသမား ဗစ္တာယူရွက္ခ်င္ကို အနိုင္ရရွိခဲ့သည္္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ယူရွက္ခ်င္ကို၏ အုပ္စုတြင္း အကြဲအၿပဲမ်ား ေပၚေပါက္ လာၿပီး ပါလီမန္ေရြး ေကာက္ပြဲတြင္ ၿပိဳင္ဘက္ဗစ္တာ ယန္နဴကိုဗစ္ကိုရႈံုးနိမ့္ကာ ၂၀၀၆ ၾသဂုတ္လတြင္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ နိုင္ငံေရးအခက္အခဲမ်ားေၾကာင့္ ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္ေရြးေကာက္ပဲြကို၂၀၀၇ ေႏြဦးေပါက္တြင္ ေစာစီးစြာက်င္းပခဲ့ရၿပီးလိေမၼာ္ေရာင္ၫြန္႕ေပါင္းေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ ၂၀၀၇ ဒီဇင္ဘာတြင္ ယူလီယာ တိုင္မိုရွန္ကို ကို ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ ခန္႕အပ္ခဲ့သည္။ ၂၀၁၀ ေဖေဖၚဝါရီလတြင္က်င္းပေသာ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ဗစ္တာ ယန္နုိကိုဗူယစ္ ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ခံသမၼတျဖစ္လာၿပီး ေလ့လာအကဲခတ္သူမ်ားကနိုင္ငံတကာအဆင့္မီ ေရြး ေကာက္ပြဲျဖစ္ေၾကာင္း သံုးသပ္ခဲ့ၾကသည္။ ေနာက္လတြင္ ရာဒါက ယူလီယာ တိုင္မိုရွန္ကို အေပၚအယံုအၾကည္ မရွိ အဆိုကိုေထာက္ခံခဲ့ၿပီး သူမကိုဝန္ႀကီးရာထူးမွနုတ္ထြက္ခိုင္းခဲ့သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အေရွ႕ဥေရာပ။ ပင္လယ္နက္ႏွင့္ထိစပ္။ ပိုလန္ႏွင့္ ရိုေမးနီးယားနုိင္ငံတုိ႕ၾကား။ အေနာက္ဘက္တြင္
ေမာ္လ္ဒိုဗာႏွင့္ အေရွ႕ဘက္တြင္ ရုရွနိုင္ငံတို႕ရွိ။
ေျမပံုအၫႊန္း။ ဥေရာပ
တည္ေနရာ။ ကုန္းေျမ = ၅၇၉ ၃၃၀ sq km
ေရ = ၂၄ ၂၂၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၆၀၃ ၅၅၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ဘီလာရုစ္ ၈၉၁ km။ ဟန္ေဂရီ ၁၀၃ km။ ေမာ္လ္ဒိုဗာ ၉၄၀ km။ ပိုလန္ ၄၂၈ km။ ရိုေမးနီးယား
(ေတာင္) ၁၇၆ km။ ရုိေမးနီးယား (အေနာက္ေတာင္) ၃၆၂ km။ ရုရွ ၁၅၇၆ km။ ဆလိုဗက္
ကီးယား ၉၀ km
ရာသီဥတု။ အပူအေအးမွ်တေသာ ဥေရာပကုန္းမရာသီဥတု။ ေတာင္ဘက္ ခရီမီယာကမ္းေျခတြင္ ေျမထဲပင္လယ္
ရာသီဥတု။ မိုးေရခ်ိန္အလြန္နည္း။ အေနာက္ဘက္ႏွင့္ ေျမာက္ဘက္တြင္ မိုးေရခ်ိန္အျမင့္မားဆံုး။
အေရွ႕ဘက္ႏွင့္ အေရွ႕ေတာင္ဘက္တြင္ မိုးေရခ်ိန္ေလ်ာ့က်။ ေဆာင္းရာသီ၌ ပင္လယ္နက္တေလ်ာက္
အေအးပို၍ ကုန္းတြင္းပိုင္းဘက္တြင္ အေအးသာမန္မွ်သာရွိ။
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေျမၾသဇာေကာင္းမြန္ေသာ စတက္မ်က္ခင္းလြင္ျပင္ႏွင့္ ကုန္းျမင့္လြင္ျပင္မ်ားရွိ။
အေနာက္ဘက္တြင္ ကာပက္သီယန္ ေတာင္မ်ားရွိ။ ေတာင္ဘက္ဖ်ားတြင္ ခရီမီယံ ကြ်န္းဆြယ္
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ပင္လယ္နက္ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဟုိရာဟုိဗာလာ ၂၀ ၆၁ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ သံရိုင္း။ ေက်ာက္မီးေသြး။ မန္ဂနိစ္။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ ေရနံ။ ဆား။ ဆာလ္ဖာ။ ဂရက္ဖိုက္။
တိုက္ေတနီယံ။ မဂၢနီဆီယံ။ ခါအိုလင္။ နီကယ္။ မာက်ဴရီ။ သစ္။ စိုက္ပ်ဳိးေျမ
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူူဦးေရ။ ၄၅ ၄၁၅ ၅၉၆ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၂၇
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ - ၀.၆၁၉ % (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၉.၆၂/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၁၅.၇/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၂.၅၆ ႏွစ္
မ = ၇၄.၇၄ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၆၈.၄၆ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ ယူကရိန္း
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ ယူကရိန္း ၇၇.၃ %။ ရုရွ ၁၇.၃ %။ ဘီလာရုစ္ ၀.၆ %။ ေမာ္လ္ဒိုဗန္ ၀.၅ %။ ခရီမီယံတာတာ
၀.၅ %။ ဘူလ္ေဂးရီးယန္း ၀.၄ %။ ဟန္ေဂရီယန္း ၀.၃ %။ ပိုလန္ ၀.၃ %။ ဂ်ဴး ၀.၂ %
အျခား ၁.၈%
ဘာသာစကား။ ယူကရိန္းနီးယန္း ေအာ္သုိေဒါ့ - ကိဗ္္ ပက္ထရီယာခိတ္ ၅၀.၄ %။ ယူကရိန္းနီးယန္းေအာ္သိုေဒါ့ -
ေမာ္စကို ပက္ထရီယာခိတ္ ၂၆.၁ %။ ယူကရိန္းနီးယန္း ဂရိ ကက္သိုလစ္ ၈ %။ ယူကရိန္း နီးယန္း
ေအာ္တုိစက္ဖလပ္စ္ ေအာ္သိုေဒါ့ ၇.၂ %။ ရိုမန္ ကက္သိုလစ္ ၂.၂ %။ ပရိုတက္စတင့္ ၂.၂ %။
ဂ်ဴး ၀.၆ %။ အျခား ၃.၂ %
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ကိဗ္ (Kyiv = Kiev)

အျပည့္အစံုသို႔

ယူဂႏၶာ (Uganda)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
ယူဂႏၶာရွိမတူညီေသာနိုင္ငံေရးစံနစ္၊ မတူညီေသာ ယဥ္ေက်းမႈမ်ားရွိေသာ တိုင္းရင္းသားအမ်ဳိးမ်ဳိးတို႕ကိုစု စည္း၍ ၿဗိတိသွ်တို႕က ကိုလိုနီနယ္ေျမဖဲြ႕စည္းခဲ့သည္။ ၁၉၆၂ တြင္လြတ္လပ္ေရးရေသာအခါ အဆိုပါ ကဲြျပားျခား နားမႈမ်ားေၾကာင့္ နုိင္ငံေရးအဖဲြ႕အစည္းတစ္ရပ္တည္ေထာင္ရာတြင္ အတားအဆီးျဖစ္လာခဲ့သည္။ အာဏာရွင္ အိုက္ဒီေအမင္ (Ide Amen) လက္ထက္တြင္ ဆန္႕က်င္သူ ၃၀၀ ၀၀၀ ခန္႕အသတ္ခံခဲ့ရသည္။ မီလ္တြန္ အိုဘီတီ (Milton Obete 1980-85) လက္ထက္တြင္ ျပည္တြင္းစစ္ေပၚေပါက္ၿပီး လူူ႕အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားစြာ ျဖစ္ပြားခဲ့၍ ေနာက္ထပ္လူ ၁၀၀ ၀၀၀ ခန္႕ ထပ္မံေသဆံုးခဲ့ျပန္သည္။ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္မွစ၍ ယိုဝီရီ မူဆီဗီနီ(Yoweri Museveni) အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ ရာ နိုင္ငံတည္ၿငိမ္မႈႏွင့္ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈရွိလာခဲ့သည္။ ၁၉၉၀ခုႏွစ္မ်ားတြင္သမၼတ ေရြးေကာက္ပဲြႏွင့္ လႊတ္ေတာ္ေရြးေကာက္ပဲြမ်ား မက်င္းပရန္ ေၾကျငာခ်က္ထုတ္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၉ ဇန္နဝါရီလတြင္ ၂၀၀၉ ဇန္နဝါရီလတြင္ ကုလသမဂၢလံုၿခဳံေရးေကာင္စီတြင္ ၂၀၀၉-၁၀ အတြက္ယာယီအဖဲြ႕ဝင္နိုင္ငံအျဖစ္ပါဝင္ခဲ့ သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာဖရိကတိုက္ အေရွ႕ပိုင္း။ ကင္ညာနိုင္ငံ၏ အေနာက္ဘက္။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာဖရိက။
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၁၉၇ ၁၀၀ sq km
ေရ = ၄၃ ၉၃၈ sq km
စုစုေပါင္း = ၂၄၁ ၀၃၈ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ကြန္ဂိုဒီမိုကရက္တစ္သမၼတနိုင္ငံ ၇၆၅ km။ ကင္ညာ ၉၃၃ km။ ရဝမ္ဒါ ၁၆၉ km။
ဆူဒန္ ၄၃၅ km။ တန္ဇန္းနီးယား ၃၉၆ km
ရာသီဥတု။ အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု။ မိုးရြာသြန္းေလ့ရွိေသာေျခာက္ေသြ႕ရာသီ ႏွစ္ခု (ဒီဇင္ဘာလမွ ေဖေဖၚဝါရီ။
ဇြန္လမွ ၾသဂုတ္)
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ အမ်ားအားျဖင့္ ကုန္းျမင့္လြင္ျပင္ျဖစ္ျပီး ေတာင္ေစာင္းမ်ားရွိ။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပို္င္း။ အဲလ္ဘတ္ ေရကန္ ၆၂၁ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ စတန္ေလ ေတာင္ရွိ မာဂီရီတာေတာင္ထိပ္ ၅၁၁၀ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေၾကးနီ။ ကိုေဘာ့။ ေရအားလွ်ပ္စစ္။ ထံုးေက်ာက္။ ဆား။ စုိက္ပ်ဳိးေျမ။ ေရႊ

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၃၂ ၃၆၉ ၅၅၈ ဦးေရ
လူဦးေရမ်ားျပားမႈ ကမာၻ႕အဆင့္။ ၂၄
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ ၂.၆၉၂ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၄၇.၈၄/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၁၂.၀၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၅၁.၆၆ ႏွစ္
မ = ၅၃.၈၁ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၅၂.၇၂ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ ယူူဂႏၶာ
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ ဘာဂႏၶာ ၁၆.၉ %။ ဘန္ယာကိုးလ္ ၉.၅ %။ ဘာဆုိဂါ ၈.၄ %။ အစ္တီဆို ၆.၄ %။
လန္ဂ်ီ ၆.၁ %။ အာခိုလီ ၄.၇ %။ ဘာဂီဆူ ၄.၆ %။ လဂ္ဘာရာ ၄.၂ %။ ဘန္ညိဳရို ၂.၇ %
အျခား ၂၉.၆ %
ကိုးကြယ္မႈ။ ရိုမန္ကက္သိုလစ္ ၄၁.၉ %။ ပရိုတက္စတင့္ ၄၂ %
ဘာသာစကား။ အဂၤလိပ္ (ရုံးသံုး)။ ဂႏၶာ သို႕မဟုတ္ လဂၢႏၶာ။ အျခား နိုင္ဂ်ာ-ကြန္ဂို ဘာသာစကားမ်ား။
နိုင္လို-ဆာဟာရန္ ဘာသာစကားမ်ား။ ဆြာဟီလီ။ အာရပ္
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ကမ္ပါလာ (Kampala)

အျပည့္အစံုသို႔

တူဗာလူ (Tuvalu)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၉၇၄ တြင္ၿဗိတိသွ်ကိုလိုနိီျဖစ္ေသာ ဂီလ္ဘတ္(Gilbert) ႏွင့္ အီလိုက္စ္(Ellice) ကြ်န္းမ်ားေပၚရွိ တိုင္းရင္း သားလူမ်ဳိးမ်ားလူမ်ဳိးကြဲျပားျခားနားမႈေၾကာင့္ အီလိုက္စ္ကြ်န္းမ်ားေပၚရွိ ပုိလီေနးရွင္းတိုင္းရင္းသားမ်ားက ဂီလ္ဘတ္ ကြ်န္းမ်ားေပၚရွိ မိုက္ခရိုေနးရွင္းတိုင္းရင္းသားမ်ားႏွင့္ ခဲြထြက္ရန္ မဲေပးခဲ့ၾကသည္။ ေနာက္ႏွစ္တြင္အီလိုက္ကြ်န္းမ်ား သည္ ၿဗိတိသွ်ကိုလိုနီတူဗာလူ၏ သီးျခားအုပ္ခ်ဳပ္ေသာေဒသျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၇၈ တြင္ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့သည္။
၂၀၀၀ ျပည္႕ႏွစ္တြင္ တီဗြီ အမည္ျဖင့္ အင္တာနက္နယ္ေျမတစ္ခုကို ၁၂ ၾကာငွားရမ္းအသံုးျပဳေရးအတြက္ စာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုႏုိင္ရန္ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အိုးရွင္းနီးယား။ ေတာင္ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ အတြင္းရွိ သႏာၱကြ်န္းကိုးကြ်န္းပါဝင္ေသာ ကြ်န္းအုပ္စု။
ဟာဝုုိင္အီမွ ၾသစေၾတးလ် သို႕သြားရာခရီးလမ္းတစ္ဝက္တြင္ တည္ရွိ။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အိုးရွင္းနီးယား
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၂၆ sq km
ေရ = ၀ qs km
စုစုေပါင္း = ၂၆ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ၀ km
ကမ္းရုိးတန္း။ ၂၄ km
ရာသီဥတု။ အပူပိုုင္းေဒသရာသီဥတု။
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ မ်က္ႏွာျပင္နိမ့္က်ၿပီး က်ဥ္းေျမာင္းေသာ သႏာၱကြ်န္းမ်ား
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုုးအပိုင္း။ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ = ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ အမည္မရွိေနရာ ေနရာတစ္ခု = ၅ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ငါး

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၁၂ ၃၇၃ ဦးေရ (၂၀၀၉)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၂၂၃
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ ၁.၆၁၆ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၂၃.၁၁/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၆.၉၅/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၆.၉၉ ႏွစ္
မ = ၇၁.၇ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၆၉.၂၉ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တူဗာလူယန္
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ ပုိလီေနးရွင္း ၉၆ %။ မိုက္ခရိုေနရွင္း ၄ %
ကိုးကြယ္မႈ။ တူဗာလူ အသင္းေတာ္ (ကြန္ဂရီေဂးရွင္းနယ္လစ္) ၉၇ %။ ခုႏွစ္ရက္ေျမာက္ေန႕ေမွ်ာ္လင့္ျခင္း
အသင္းေတာ္ ၁.၄ %။ ဘာဟာအီ ၁ %။ အျခား ၀.၆ %
ဘာသာစကား။ တူဗာလူယန္။ အဂၤလိပ္။ ဆာမိုအန္။ ကီရီဘာတီ
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ဖူနာဖူတီ (Funafuti)်

အျပည့္အစံုသို႔

တာ့ခ္ ႏွင့္ ကိုင္ကို႕စ္ကြ်န္းမ်ား (Turks and Caicos Islands)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၉၆၂ အထိ အဆိုပါကြ်န္းမ်ားသည္ ၿဗိတိသွ်၏ ဂ်ေမကာ ကိုလိုနီနိုင္ငံ အျဖစ္တည္ရွိခဲ့သည္။ ၁၉၆၂ တြင္ ဂ်ေမကာလြတ္လပ္ေရးရေသာအခါ ဂ်ေမကာမွခဲြထြက္၍ ၿဗိတိသွ် အုပ္ခ်ဳပ္ခံျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၆၅ မွ ၁၉၇၃ အထိ ဘဟားမား က တာဝန္ယူႀကီးၾကပ္ခဲ့ရသည္။ ဘဟားမား လြတ္လပ္ေရးရေသာအခါ ၁၉၇၃ တြင္ ကိုယ္ပိုင္အစုိးရ ျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရရွိခဲ့သည္။ ၁၉၈၂ တြင္ လြတ္လပ္ေရးေပးရန္ သေဘာတူညီခဲ့ေသာ္လည္း မူဝါဒေျပာင္းလဲသြားၿပီး ၿဗိတိသွ်၏ ပင္လယ္ရပ္ျခားနယ္ေျမတစ္ခုအျဖစ္သာ ဆက္လက္တည္ရွိေနသည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ ကာရစ္ဘီယံ။ ေျမာက္အတၱလႏၱိတ္သမုဒၵရာအတြင္းရွိ ကြ်န္းႏွစ္ကြ်န္း။ ဘဟားမား ၏အေရွ႕ေတာင္
ဘက္။ ေဟတီနိုင္ငံ ၏ေျမာက္ဘက္။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အေမရိကတိုက္အလယ္ပိုင္းႏွင့္ ကာရစ္ဘီယံ။
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၉၄၈ sq km
ေရ = ၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၉၄၈ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ မရွိ
ကမ္းရိုးတန္း။ ၃၈၉ km
ရာသီဥတု။ အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု။ ကုန္သည္ေလတိုက္ခတ္မႈေၾကာင့္ သမမွ်တေသာ ရာသီဥတုရွိ။
ေနပူ၍ အေတာ္အတန္ေျခာက္ေသြ႕
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ နိမ္႕၍ ျပန္႕ေသာ ထံုးေက်ာက္ေျမ။ ရႊံ႕ၫြန္ေတာမ်ားႏွင့္ ဒီေရေတာမ်ား အႏွံ႔အျပားရွိ။
မ်က္ႏွာျပင္ အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ကာရစ္ဘီယန္ ပင္လယ္ = ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဘလူးေတာင္ကုန္း = ၄၉ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေက်ာက္ပုစြန္တုပ္။ ခရုသင္းခရုခြံ

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၂၂ ၉၄၂ ဦးေရ (၂၀၀၉)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၃၂
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ ၂.၅၆၃ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၂၀.၇၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၄.၁၈/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမ်အသက္။ က်ား = ၇၃.၁၂ ႏွစ္
မ = ၇၇.၈၃ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၅.၄၂ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ သီးသန္႕အမည္မရွိ
တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ လူမည္း ၉၀ %။ ေသြးေႏွာ၊ ဥေရာပ သို႕မဟုတ္ ေျမာက္အေမရိကသား ၁၀ %
ကိုးကြယ္မႈ။ ဘက္ပတစ္ ၄၀ %။ အဂၤလီကန္ ၁၈ %။ မက္သိုဒစ္ ၁၆ %။ ဘုရားသခင္အသင္းေတာ္ ၁၂ %
အျခား ၁၄ %
ဘာသာစကား။ အဂၤလိပ္ (ရုံးသံုး)
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ဂရန္း တာ့ခ္ (ေကာ့ခ္ဘန္း ေတာင္း)
Grand Turk (Cockburn Town)

အျပည့္အစံုသို႔

တာ့ခ္မန္နစၥတန္ (Turkmenistan)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
အေရွ႕ပိုင္းတာ့ခ္မန္နစၥတန္သည္ ပါရွန္း ခူရာဆန္ျပည္နယ္၏ အစိတ္အပိုင္းအျဖစ္ ရာစုႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ တည္ရွိခဲ့သည္။ အလယ္ေခတ္ မာ့ဗ္ၿမိဳ႕(ယခု ေမရီ) သည္အစၥလာမ္ကမာၻ၏ ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားထဲတြင္ တစ္ၿမိဳ႕အပါအဝင္ ျဖစ္ၿပီး ပိုးလမ္းမႀကီးတြင္ အေရးပါေသာတစ္ေထာက္နားၿမိဳ႕ျဖစ္သည္။ ၁၈၆၅ မွ ၁၈၈၅ အထိ ရုရွ ကက်ဴးေက်ာ္ သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ၁၉၂၄ တြင္ ဆိုဗီယက္သမၼတနုိိင္ငံတြင္ပါဝင္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၁ တြင္ ဆိုဗီယက္ယူနီယံၿပိဳကြဲေသာ အခါ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့သည္။ ဟိုက္ဒရိုကာဗြန္/သဘာဝဓါတ္ေငြ႕သိုက္မ်ားေပါႂကြယ္ဝစြာရွိျခင္းေၾကာင့္ အကယ္၍ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ထုတ္ယူေရာင္းခ်ႏိုင္စြမ္းရွိခဲ့လွ်င္ နိုင္ငံစီးပြားေရးတိုးတက္၍ဖြံ႕ၿဖိဳးလာနိုင္သည္။ တာ့ခ္မန္နစၥ တန္ အစိုးရအေနျဖင့္လည္း ရုရွ၏ ေရနံဓါတ္ေငြ႕ေရာင္းခ်လွ်က္ရွိေသာ ပိုက္လိုင္းကြန္ယက္ကိုေက်ာ္၍ ၎၏ ဓါတ္ ေငြ႕မ်ားကို ေရာင္းခ်နုိင္မည့္နည္းလမ္းမ်ားကိုရွာေဖြလွ်က္ရွိသည္။ ရာသက္ပန္သမၼတ စပါမူရတ္ နိုင္ယာဇို (Saparmurat Nyyazow) ဒီဇင္ဘာ ၂၀၀၆ တြင္ကြယ္လြန္ေသာအခါ ၂၀၀၇ ေဖေဖၚဝါရီလ၌ ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္သူအမ်ားပါဝင္ေသာ သမၼေရြးေကာက္ပြဲကိုက်င္းပခဲ့သည္။ သမၼတ နိုင္ယာဇိုလက္ထက္တြင္ ဒုတိယ သမၼတအျဖစ္တာဝန္ထမ္းေဆာင္ ခဲ့သူ ဂါဘန္ဂူလီ ဘာဒီမူဟာမဲဒိုး (Gurbanguly Berdimuhamedow) သမၼတ ျဖစ္လာခဲ့သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာရွတိုက္ အကယ္ပိုင္း။ ကက္စပီယံပင္လယ္ႏွင့္ထိစပ္။ အီရန္ နွင့္ကာဇက္စတန္နို္င္ငံမ်ားၾကား။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာရွ
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၄၆၉ ၉၃၀ sq km
ေရ = ၁၈ ၁၇၉ sq km
စုစုေပါင္း = ၄၈၈ ၁၀၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အာဖဂန္နစၥတန္ ၇၄၄ km။ အီိရန္ ၉၉၂ km။ ကာဇက္စတန္ ၃၇၉ km။ ဥဇဘက္ကစၥတန္ ၁ ၆၂၁
Km
ကမ္းရိုးတန္း။ ကက္စပီယန္ပင္လယ္ ကမ္းရိုးတန္း ၁၇၆၈ km
ရာသီဥတု။ အပူေလ်ာ့ပိုင္းကႏာၱရ ရာသီဥတု
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ျပန္႕ပ်ဴးေသာ၊ လႈိင္းထေသာ သဲကႏာၠရတြင္ သဲေတာင္ကုန္းမ်ားက ေတာင္မ်ားဆီသို႕ ျမင့္
တက္သြား။ အီရန္ႏွင့္ နယ္စပ္တြင္ေတာင္မ်ား။ အေနာက္ဘက္တြင္ကက္စပီပင္လယ္ႏွင္႕
ထိစပ္
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ဗပၸါဒီနာ အက္ခ်နာရာ = -၈၁ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဂိုရာ အိုင္ရီဘာဘာ = ၃၁၃၉ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရနံ။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ ဆာလဖာ။ ဆား။

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၄ ၈၈၄ ၈၈၇ ဦးေရ (၂၀၀၉)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၁.၁၄၁ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၉.၆၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၆.၃၁/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၄.၉၄ ႏွစ္
မ = ၇၀.၉၅ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၆၇.၈၇ ႏွစ္ (၂၀၀၉)

လူမ်ဳိး။ တာ့ခ္မန္
တို္င္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ တာ့ခ္မန္ ၈၅ %။ ဥဇဘက္ ၅ %။ ရုရွ ၄ %။ အျခား ၆ % (၂၀၀၉)
ကိုးကြယ္မႈ။ မြတ္စလင္ ၈၉ %။ အေရွ်႕တိုင္း ေအာ္သိုေဒါ့ ၉ %။ အမည္မသိ ၂ %
ဘာသာစကား။ တာ့ခ္မန္ (ရုံးသံုး) ၇၂ %။ ရုရွ ၁၂ %။ ဥဇဘက္ ၉ %။ အျခား ၇ %
ၿမိဳ႕ေတာ္။ အက္ရွဘက္ (Ashkhabad)

အျပည့္အစံုသို႔

တူရကီ (Turkey) Republic of Turkey

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
ယေန႕တူရကီႏိုင္ငံေတာ္ကို ေအာ္တိုမန္အင္ပါယာၿပိဳကြဲၿပီးေနာက္ အင္နာတိုလီယန္လူမ်ဳိးအႂကြင္းအက်န္ တို႕၏အမ်ဳိးသားေခါင္းေဆာင္ မူစတာဖါ ကီမယ္ (Mustafa Kemal) ကတည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ေနာက္ပုိင္းတြင္ သူ႕ကို “တာ့ခ္ တို႕၏ဖခင္”ဟုအဓိပၸါယ္ရ ေသာ အတာတာ့ခ္(Ataturk) ဟူေသာဘဲြ႕ျဖင့္ဂုဏ္ျပဳခဲ့သည။ ၎၏ အာဏာရွင္စံနစ္ျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္တြင္ လူမႈေရး၊ တရားေရး၊ ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားက်ယ္က်ယ္ျပန္႕ ျပန္႕ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ တစ္ပါတီ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးၿပီးေနာက္ ၁၉၅၀ တြင္ ပါတီစံုအေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပခဲ့ သည္။ အတုိက္အခံ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီကအနိုင္ရရွိခဲ့ၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းစြာအာဏာလႊဲေျပာင္းေပးခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္မွစ၍ နိုင္ငံေရး ပါတီမ်ားအမ်ားအျပားေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ ၁၉၆၀၊ ၁၉၇၁၊ ၁၉၈၀ ခုႏွစ္ မ်ားတြင္ စစ္တပ္မွ ၾကားျဖတ္အာဏာသိမ္းယူမႈမ်ားေပၚေပါက္ခဲ့သည္။ အာဏာသိမ္းယူသည့္အႀကိမ္တိုင္း ေနာက္ဆံုးတြင္ အရပ္သား အစုိးရထံအာဏာျပန္လည္အပ္ႏွင္းခဲ့သည္သာျဖစ္၏။ ၁၉၉၇ တြင္ အစၥလာမၼစ္ဝါဒီအစိုးရကို ျဖဳတ္ခ်ရန္စစ္တပ္က ကူညီခဲ့ရသည္။ ယင္းအာဏာသိမ္းမႈကို ေခတ္သစ္လြန္အာဏာသိမ္းမႈ ဟူ၍အမည္ေပးခဲ့သည္။ ၁၉၇၄ တြင္ ဆိုက္ပရပ္ကို ဂရိတို႕သိမ္းယူမည့္အေရးမွကာကြယ္ေပးရန္ တူရကီစစ္တပ္ၾကားဝင္ခဲ့ၿပီး “ေျမာက္ပိုင္းဆိုက္ပရပ္ တူရကီသမၼနိုင္ငံ” ကို တူရကီအေစာင့္ေရွာက္ခံနိုင္ငံအျဖစ္ မိမိဘာသာသတ္မွတ္ခဲ့သည္။ ကာဒစ္အလုပ္သမားပါတီ (Kurdistan Worker’s Party – PKK) ေခၚ ကာဒစ္လူထုညီလာခံပါတီ (People’s Congress of Kurdistan or Kingra-Gel –KGK) က ၁၉၈၄ တြင္ သူပုန္ထခဲ့ရာ တူရကီစစ္တပ္ႏွင့္တိုက္ခိုက္မႈတြင္ လူေပါင္း ၃၀ ၀၀၀ ေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ့သည္။ ၁၉၉၉ တြင္ သူပုန္ေခါင္းေဆာင္ကိုဖမ္းဆီးမိခဲ့ရာ ေနာက္လိုက္အမ်ားအျပား အီရတ္နိုင္ငံေျမာက္ ပိုင္းသို႕ထြက္ေျပးဝင္ေရာက္ခဲ့ၾကသည္။ ၂၀၀၄ တြင္KGKကအပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီမႈကို ရပ္စဲေၾကာင္း ေၾကျငာခဲ့ရာ အစိုးရကအျပင္းအထန္တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။ ၁၉၄၅ တြင္ ကုလသမဂၢသို႕ဝင္ေရာက္ခဲ့ၿပီး ၁၉၅၂ တြင္ ေနတိုးအဖဲြ႕ဝင္ႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၂၀၀၉-၁၀ တြင္ ကုလသမဂၢ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီတြင္ယာယီအဖဲြ႕ဝင္နိုင္ငံအ ျဖစ္တာဝန္ယူလ်က္ရွိသည္။ ၁၉၆၄ တြင္ ဥေရာပ အဖဲြ႕ဝင္နိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။ လြန္ခဲ့ေသာဆယ္စုႏွစ္မ်ား အတြင္း ဒီမိုကေရစီ ႏွင့္စီးပြားေရး ေတာင့္တင္းခိုင္မာမႈအတြက္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားစြာေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္အတြင္းက ဥေရာပသမဂၢသို႕ဝင္ေရာက္နို္င္ေရးအတြက္ ေဆြးေႏြးညိွႏႈိင္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ ဥေရာပတိုက္ အေရွ႕ေတာင္ဘက္ ႏွင့္ အာရွတိုက္အေနာက္ေတာင္ဘက္။ ပင္လယ္နက္ႏွင့္ထိစပ္။
ဘူလ္ေဂးရီးယားႏွင့္ ေဂ်ာ္ဂ်ီယာ နိုင္ငံတို႕ၾကား။ အီဂ်ီယန္ပင္လယ္၊ ေျမထဲပင္လယ္တို႕ႏွင့္ထိစပ္။
ဂရိ ႏွင့္ ဆီးရီးယားနိုင္ငံမ်ားၾကား
ေျမပံုအၫႊန္း။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၇၆ ၆၃၂ sq km
ေရ = ၁၃ ၉၃၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၇၈၃ ၅၆၂ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အာေမးနီးယား ၂၆၈ km။ အဇာဘိုင္ဂ်န္ ၉ km။ ဘူလ္ေဂရီးယား ၂၄၀ km။ ေဂ်ာ္ဂ်ီးယား ၂၅၂ km။
ဂရိ ၂၀၆ km။ အီရန္ ၄၉၉ km။ ဆီးရီးယား ၈၂၂ km။
ကမ္းရိုးတန္း။ ၇ ၂၀၀ km
ရာသီဥတု။ အပူအေအးမွ်တ။ ပူ၍ေျခာက္ေသြ႕ေသာ ေႏြရာသီ။ မွ်တစိုစြတ္ေသာ ေဆာင္းရာသီ။ အတြင္းပိုင္းတြင္
ရာသီဥတုအနည္းပို၍ ဆိုးဝါး။
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ အလယ္ပိုင္း အင္နာတိုလီယာ ကုန္းျမင့္လြင္ျပင္။ က်ဥ္းေျမာင္းေသာ ကမ္းရုိးတန္းေျမျပန္႕။
ေတာင္တန္းေပါမ်ား
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ေျမထဲပင္လယ္ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ အာရာရတ္ ေတာင္ထြတ္ ၅၁၆၆ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေက်ာက္မီးေသြး။ သံရိုင္း။ ေၾကးနီ။ ခရိုမီယံ။ ခေနာက္စိမ္း။ မာက်ဴရီ။ ေရႊ။ ဘာရိုက္။
ေဘာ္ရိတ္အက္ဆစ္။ ဆယ္လက္တိုက္(စထရြန္တီယမ္)။ အီမာရီ။ ေမ်ာေက်ာက္။ ထံုး
ေက်ာက္။ မက္ဂနီဆိုဒ္။ စက်င္ေက်ာက္။ ပ ါလိုက္။ ပ်ဴမိုက္။ ကန္႕။ ရႊံ႕ေစး။ စိုက္ပ်ဳိးေျမ။
ေရအားလွ်ပ္စစ္
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၇၆ ၈၀၅ ၅၂၄ ဦးေရ
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၁၇
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၁.၃၁၂ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၈.၆၆/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၆.၁/၁၀၀၀ ဦးေရ(၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၀.၁၂ ႏွစ္
မ = ၇၃.၈၉ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၁.၉၆ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တာ့ခ္
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ တာကစ္ ၇၀-၇၅%။ ကာဒစ္ ၁၈ %။ အျခား ၇-၁၂ %
ကိုးကြယ္မႈ။ မြတ္စလင္ ၉၉.၈% (ဆြန္နီအမ်ားစု)။ အျခား ၀.၂ % (ခရစ္ယာန္ ႏွင့္ ဂ်ဴးအမ်ားစု)
ဘာသာစကား။ တာကစ္ (ရုံးသံုး)။ ကာဒစ္။ အျခား လူမ်ဳိးစုဘာသာစကားမ်ား
ၿမိဳ႕ေတာ္။ အင္ကာရာ (Ankara)

အျပည့္အစံုသို႔

တူနီးရွား (Tunisia) Tunisian Republic

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
ျပင္သစ္ႏွင္႕အီတလီတို႕ တူနီးရွားကို သိမ္းပိုက္ရန္ အၿပိဳင္ႀကိဳးပမ္းခဲ႕ၾကၿပီး ၁၈၈၁ တြင္ ျပင္သစ္ကသိမ္း ပိုက္လက္ေအာက္ခံျပဳခဲ့သည္။ ပထမ ကမာၻစစ္ၿပီးေနာက္ပုိင္း ဆယ္စုႏွစ္မ်ားတြင္ လြတ္လပ္ေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ား ေပၚေပါက္လာခဲ့ၿပီး ၁၉၅၆ တြင္ တူနီးရွားကို လြတ္လပ္ေသာ နိုင္ငံတစ္နိုင္ငံအျဖစ္ ျပင္သစ္က အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ သည္။ နိုင္ငံ၏ ပထမဦးဆံုးသမၼတျဖစ္သူ ဟာဘစ္ ေဘာ္ဂူအီဘာ (Habib Bourguiba) တစ္ပါတီ စံနစ္ျဖင့္အုပ္ခ်ဳပ္ ခဲ့သည္။ ေဘာ္ဂူအီဘာ သည္နိုင္ငံကို ၃၁ ႏွစ္ၾကာမွ်အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၿပီး အစၥလာမၼစ္ အေျခခံဝါဒီမ်ားကို ႏွိပ္ကြပ္ၿပီး အမ်ဳိး သမီးအခြင့္အေရးမ်ားကို ျပဌာန္းခဲ့သျဖင့္ အျခားအာရပ္ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္မတူတစ္မူထူးျခားခဲ့သည္။ ၁၉၈၇ ႏိုဝင္ဘာလ တြင္ ေဘာ္ဂူအီဘာကို ဖယ္ရွားၿပီး ဇုိင္း အယ္လ္ အဘီဒိုင္း ဘင္အလီ (Zine el Abidine Ben Ali) ကေသြးေျမမက် အာဏာသိမ္းခဲ့သည္။ တစ္ႀကိမ္လွ်င္ ငါးႏွစ္သက္တမ္းရွိေသာ သမၼတ အျဖစ္ ဘင္အလီ သည္ ယခုအခါ ၎၏ ငါး ႀကိ္မ္ေျမာက္သက္တမ္း အျဖစ္ တည္ရွိဆဲျဖစ္၏။ တူနီးရွားသည္ ကာလၾကာရွည္စြာပင္ ၎၏အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံမ်ား ႏွင့္အဆက္အဆံမျပဳခဲ့ေပ။ ျပည္တြင္း၌လည္း အေတြးအျမင္ ပြင့္လင္းမႈရွိေသာ နုိင္ငံေရးအုပ္စုမ်ားကို ေခါင္းေထာင္ ခြင့္မျပဳေခ်။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာဖရိကတိုက္ ေျမာက္ပိုင္း။ ေျမထဲပင္လယ္ႏွင့္ထိစပ္။ အယ္ဂ်ီးရီးယားႏွင့္ လစ္ဗ်ားနိုင္ငံမ်ားၾကား
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာဖရိက
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၁၅၅ ၃၆၀ sq km
ေရ = ၈ ၂၅၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၁၆၃ ၆၁၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အယ္ဂ်ီးရီးယား ၉၆၅ km။ လစ္ဗ်ား ၄၅၉ km
ကမ္းရိုးတန္း။ ၁ ၁၄၈ km
ရာသီဥတု။ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ မွ်တ၍ မိုးရြာေလ့ရွိေသာ ေဆာင္းတြင္းႏွင့္ ပူျပင္း၍ ေျခာက္ေသြ႕ေသာ ေႏြရာသီ
ေတာင္ဘက္တြင္ ကႏာၱရရာသီဥတု
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ေျမာက္ဘက္တြင္ ေတာင္မ်ားရွိ။ ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႕ေသာ အလယ္ပိုင္းေျမျပန္႕။ ေတာင္ဘက္
ကႏာၱရမွာ ဆာဟာရႏွင့္ ဆက္စပ္လွ်က္ရွိ။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ရွတ္ အယ္ ဂါဆာ - -၁၇ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဂ်က္ဘယ္ အက္ ခ်မ္ဘီ = ၁ ၅၄၄ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရနံ။ ေဖါ့စဖိတ္။ သံရိုင္း။ ခဲ။ သြပ္။ ဆား

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၁၀ ၄၈၆ ၃၃၉ (၂၀၀၉)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၀.၉၈ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၅.၄၂/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၅.၂/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၃.၉၈ ႏွစ္
မ = ၇၇.၇ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၅.၇၈ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တူနီးရွား
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ အာရပ္ ၉၈%။ ဥေရာပ ၁%။ ဂ်ဴးႏွင့္ အျခား ၁ %
ကိုးကြယ္မႈ။ မြတ္စလင္ ၉၈ %။ ခရစ္ယာန္ ၁ %။ ဂ်ဴးႏွင့္ အျခား ၁ %
ဘာသာစကား။ အာရပ္၊ ျပင္သစ္
ၿမိဳ႕ေတာ္။ တ်ဴးနစ္ ( Tunis)

အျပည့္အစံုသို႔

ထရီနီဒတ္ ႏွင့္ တိုဘာဂို (Trinidad and Tobago) Republic of Trinidad and Tobago

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
စပိန္တုိ႕ဦးစြာ ကိုလုိနီျပဳခဲ့ၿပီး ၁၉ ရာစုအေစာပိုင္းတြင္ ၿဗိတိသွ်လက္ေအာက္သို႕က်ေရာက္ခဲ့သည္။ ၁၈၃၄ တြင္ ကြ်န္စံနစ္ဖ်က္သိမ္းလုိက္ျခင္းေၾကာင့္ကြ်န္း၏ သၾကားထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားထိခိုက္ခဲ့ရသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ၁၈၄၅ မွ ၁၉၁၇ ၾကားတြင္အိႏိၵယမွ အလုပ္သမားမ်ားကို ငွားရမ္းေခၚယူခဲ့ရသည္။ ထိုအခါ သၾကားလုပ္ငန္းသာမက ကိုးကိုး လုပ္ငန္းကိုပါ တိုးခ်ဲ႕လုပ္ကိုင္နုိင္ခဲ့သည္။ ၁၉၁၀ တြင္ ထရီနီဒတ္ကြ်န္းေပၚ၌ ေရနံရွာေတြ႕ေသာအခါ ထြက္ ကုန္တစ္ခုထပ္တိုးလာခဲ့သည္။ ၁၉၆၂ တြင္ လြတ္လပ္ေရးရရွိခဲ့သည္။ ေရနံႏွင့္ သဘာဝဓါတ္ ေငြ႕အလ်ံပယ္ေပါမ်ားစြာထုတ္လုပ္နိုင္ေသာေၾကာင့္ ကာရစ္ဘီယံေဒသရွိႂကြယ္ဝေသာနိုင္ငံမ်ားတြင္ တစ္နိုင္ငံအပါအဝင္ျဖစ္သည္။ တိုဘာဂိုကြ်န္းေပၚတြင္ လည္းခရီးသြားလုပ္ငန္းျမွင့္တင္ေရးကုိေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိသည္။ လတ္တေလာတြင္ အၾကမ္းဖက္ရာဇဝတ္ မႈမ်ား ျမင့္မားလာျခင္းကိုအစိုးရကကိုင္တြယ္လ်က္ရွိသည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ ကာရစ္ဘီယံ။ ကာရစ္ဘီယံပင္လယ္ႏွင့္ အတၱလႏၱိတ္ သမုဒၵရာၾကား။ ဗင္နီဇြဲလား၏ အေရွ႕ေျမာက္
ဘက္
ေျမပံုအၫႊန္း။ အေမရိကအလယ္ပိုင္းနွင့္ ကာရစ္ဘီယံ
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၅ ၁၂၈ sq km
ေရ = ၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၅ ၁၂၈ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ မရွိ
ကမ္းရိုးတန္း။ ၃၆၂ km
ရာသီဥတု။ အပူပို္င္းေဒသရာသီဥတု။ ဇြန္လမွ ဒီဇင္ဘာလအထိ မိုးရာသီ
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ေတာင္ကုန္းအနည္းငယ္ နွင့္ ေတာင္နိမ့္မ်ားရွိၿပီး အမ်ားအားျဖင့္ေျမျပန္႕
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ကြာျခားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ကာရစ္ဘီယံပင္လယ္ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပို္င္း။ အယ္ ဆာရို ဒယ္္လ္ အပရီပို ၉၄၀ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရနံ။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ ကတၱရာ

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၁ ၂၂၉ ၉၅၃ ဦးေရ (၂၀၀၉)
လူဦးေရႀကီးမားမႈကမာၻ႕အဆင့္။ ၁၅၅
လူဦးေရတုိးနႈန္း။ - ၀.၁၀၂ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၄.၃၆/၁၀၀၀ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၈.၁၁/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၇.၉၈ ႏွစ္
မ = ၇၃.၈၂ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၀.၈၆ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ ထရီနီဒတ္။ တိုဘားဂိုး
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ အိႏၵိယ ၄၀ %။ အာဖရိကန္ ၃၇.၅ %။ ေသြးေႏွာ ၂၀.၅ %။ အျခား ၁.၂ %။ အမ်ဳိးအမည္
မသိ ၀.၈ %
ကိုးကြယ္မႈ။ ရုိမန္ကက္သိုလစ္ ၂၆ %။ ဟိႏၵဴ ၂၂.၅ %။ အဂၤလီကန္ ၇.၈ %။ ဘက္ပတစ္ ၇.၂ %။ ပန္တယ္ကို
စတယ္ ၆.၈ %။ မြတ္စလင္ ၅.၈ %။ ခုႏွစ္ရက္ေျမာက္ေန႕ေမွ်ာ္လင့္ျခင္းအသင္းေတာ္ ၄ %။ အျခား
ခရစ္ယာန္ ၁၀.၈ %။ အမည္မသိ ၁.၄ %။ ဘာသာမဲ့ ၁.၉ %
ဘာသာစကား။ အဂၤလိပ္ (ရုံးသံုး)။ ကာရစ္ဘီယံ ဟင္ဒူစတန္နီ။ ျပင္သစ္။ စပိန္။ တရုတ္
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ပို႕ေထာ့စပိန္ (Port-of-Spain)

အျပည့္အစံုသို႔

တြန္ဂါ (Tomga) Kingdom of Tonga

ေနာက္ခံသမုိင္းအက်ဥ္း။ ။
တြန္ဂါသည္ ပစိဖိတ္ ႏုိင္ငံမ်ားထဲတြင္ ပါဝင္ေသာကြ်န္းစုႏိုင္ငံ တစ္ခုျဖစ္ၿပီး တိုင္းရင္းသားရုိးရာအုပ္ခ်ဳပ္မႈ ကိုထိမ္းသိမ္းထားေသာႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ မိတ္ေဆြကြ်န္းစု (The Friendly Islands) ဟုအမည္တြင္ ေသာ တြန္ဂါ ကြ်န္းစုသည္ ၁၈၄၅ တြင္ ပိုလီေနးရွင္း ႏိုင္ငံေတာ္ထဲတြင္ စုစည္းပါဝင္ခဲ့သည္။ ၁၈၇၅ တြင္ စည္းမ်ဥ္းခံဘုရင္စံနစ္ ကို က်င့္သံုးခဲ့ၿပီး ၁၉၀၀ တြင္ ၿဗိတိသွ်အကာအကြယ္ေအာက္သုိ႕ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ ၁၉၇၀ တြင္ ၿဗိတိသွ်အကာ ကြယ္ေအာက္မွ ႏုတ္ထြက္ခဲ့ၿပီး ဓနႆဟာယ နုိင္ငံမ်ားအုပ္စုတြင္ ပါဝင္ခဲ့သည္။ ပစိဖိတ္ေဒသတြင္ တြန္ဂါနုိင္ငံ သည္ ဘုရင္စံနစ္က်င့္သံုးေသာ တစ္ခုတည္းေသာနုိင္ငံျဖစ္သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အိုးရွင္းနီယား။ ေတာင္ပစိဖိတ္သမုဒၵရာအတြင္းရွိ ကြ်န္းစု။ ဟာဝိုင္အီမွ နယူးဇီလန္သို႕ သြား လမ္းခရီး
သံုးပံု နွစ္ပံုခန္႕တြင္ရွိ
ေျမပံုအၫႊန္း။ အိုးရွင္းနီးယား
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၇၁၇ sq km
ေရ = ၃၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၇၄၇ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ မရွိ
ကမ္းရိုးတန္း။ ၄၁၉ km
ရာသီဥတု။ အပူပုိုင္းေဒသရာသီဥတု။ ကုန္သည္ေလတိုက္ခတ္မႈေၾကာင့္ သမမွ်တ။ ဒီဇင္ဘာမွ ေမလအထိ ေႏြး
ေထြးေသာရာသီ။ ေမလမွ ဒီဇင္ဘာလအထိ ေအးျမေသာရာသီ
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ကြ်န္းအမ်ားစုမွာ ထုံးေက်ာက္ေအာက္ခံျဖင့္ အေပၚလႊာသႏာၱေက်ာက္တန္းျဖင့္ဖဲြ႕စည္းထား။
အျခားကြ်န္းမ်ားမွာ မီးေတာင္ေက်ာက္ေအာက္ခံလႊာတြင္ အေပၚယံထံုးေက်ာက္ျဖစ္သည္
မ်က္နွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ကာအုိကြ်န္းေပၚရွိ အမည္မသိေနရာတစ္ခု ၁၀၃၃ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ငါး။ ေျမၾသဇာေကာင္းမြန္ေသာေျမ

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၁၂၀ ၈၉၈ ဦးေရ (၂၀၀၉)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၉၁
လူဦးေရတိုးနႈန္း။ ၁.၄၈၂ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၉.၈၄/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၅.၀၂/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၈.၁၈ ႏွစ္
မ = ၇၃.၄၁ နွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၀.၇၃ နွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တြန္ဂါ
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ ပိုလီေနးရွင္း။ ဥေရာပ
ကိုးကြယ္မႈ။ ခရစ္ယာန္
ဘာသာစကား။ တြန္ဂါ။ အဂၤလိပ္
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ႏဴကူအာလိုဖါ (Nuku’alofa)

အျပည့္အစံုသို႔

တိုကီလူး (Tokelau)

ေနာက္ခံသမုိင္းအက်ဥ္း။ ။
ပတ္ဝန္းက်င္ကြ်န္းမ်ားမွ လူမ်ဳိးစုမ်ားဦးစြာပထမအေျခခ်ေနထိုင္ခဲ့ၾကသည္။ ၁၈၈၉ တြင္ၿဗိတိသွ် လက္ ေအာက္ခံျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၂၅ တြင္ နယူးဇီလန္၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္တြင္ ထားရွိခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ ႏွင့္ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ နယူးဇီလန္၏အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္မွခြဲထြက္ေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္းရာေအာင္ျမင္မႈမရခဲ့ေပ။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အုိးရွင္းနီးယား။ ေတာင္ပစိဖိတ္သမုဒၵရာအတြင္း ကြ်န္းငယ္ သံုးခုပါကြ်န္းစု။ နယူးဇီလန္ မွ ဟာဝိုင္အီ
ၾကား လမ္းခုလပ္။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အိုရွင္းနီးယား
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၁၂ sq km
ေရ = ၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၁၂ sq km
ထိိစပ္နယ္ေျမ။ မရွိ
ကမ္းရုိးတန္း။ ၁၀၁ km
ရာသီဥတု။ အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု။ ကုန္သည္ေလတိုက္ခတ္မႈေၾကာင့္ ရာသီဥတုသမမွ်တ(ဧၿပီလမွ နုိဝင္ဘာလ)
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ေရအို္င္ၾကီးမ်ားကို သႏာၱေက်ာက္တန္းမ်ားျဖင့္ဝန္းရံထား
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပို္င္း။ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ = ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ အမည္မသိေနရာတစ္ခု = ၅ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ မရွိ

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၁၄၁၆ ဦးေရ (၂၀၀၉)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၂၃၂
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ - ၀.၀၁၁ % (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တိုကီလူး
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ ပိုလီေနးရွင္း
ကိုးကြယ္မႈ။ ကြန္ဂရီရွင္နယ္ ခရစ္ယာန္အသင္းေတာ္ ၇၀ %
ရုိမန္ကက္သိုလစ္ ၂၈ %
အျခား ၂ %
ဘာသာစကား။ တိုကီလူး။ အဂၤလိပ္
ၿမိဳ႕ေတာ္။ မရွိ

အျပည့္အစံုသို႔

တိုဂို (Togo) Togolese Republic

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
ျပင္သစ္လက္ေအာက္ခံ ျပင္သစ္တိုဂိုလန္းသည္ ၁၉၆၀ တြင္ တိုဂို ဟူ၍ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၆၇ တြင္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ဂနက္ဆင္ဘီ အီယာဒီမာ (Gen. Gnassingbe Eyadema) ကစစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးျဖင့္တင္းက်ပ္စြာအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ သည္။ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ ပါတီစံုအေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပခဲ့ေသာ္လည္း သမၼတအီယာဒီမာ ၏ပါတီျဖစ္ေသာ တိုဂိုလူထုအစည္းအရုံုးပါတီ (Rally of the Togolese People-RPT) က ၁၉၆၇ မွ စ၍ ေေနရာအေတာ္မ်ားမ်ားကို လက္ဝါးႀကီးအုပ္ထားသည္။ ၂၀၀၅ ေဖေဖၚဝါရီလတြင္ သမၼတ အီယာဒီမာ ကြယ္လြန္ ေသာအခါ စစ္တပ္က ၎၏သားျဖစ္သူ ေဖါင္ရီ ဂနက္ဆင္ဘီကို အာဏာအပ္ႏွင္းခဲ့သည္။ ထုိ႕ေနာက္ ႏွစ္လအၾကာတြင္ ပံုမွန္ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပခဲ့သည္။ ထုိအခါမွစ၍ ဒီမိုကရက္တုိ႕ေနရာရလာခဲ့ျပီး ၂၀၀၇ ေအာက္တိုဘာ တြင္တိုဂို ၌္ ပထမဦးဆံုးအၾကိမ္လြတ္လပ္၍တရားမွ်တေသာေရြးေကာက္ပြဲတစ္ရပ္ကိုက်င္းပႏိုင္ခဲ့ သည္။ ႏွစ္အေတာ္ၾကာ ႏိုင္ငံေရးမၿငိမ္သက္မႈမ်ားႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ဳိး ေဖာက္မႈမ်ားအေပၚ မွဖိအားမ်ား ေၾကာင့္ေနာက္ဆံုးတြင္ တိုဂို ကိုႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝုိင္းအတြင္း ျပန္လည္လက္ခံခဲ့သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာဖရိကတိုက္အေနာက္ပိုင္း။ ဘန္နင္ ကမ္းရုိးေကြ႕ႏွင့္ထိစပ္။ ဘန္နင္ႏွင့္ ဂါနာႏိုင္ငံတို႕ၾကား
ေျမပံုအ ၫႊန္း။ အာဖရိက
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၅၄ ၃၈၅ sq km
ေရ = ၂ ၄၀၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၆၅ ၇၈၅ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ဘန္နင္ ၆၄၄ km။ ဘာကီနာ ဖာဆို ၁၂၆ km။ ဂါနာ ၈၇၇ km
ရာသီဥတု။ အပူပုိင္းေဒသရာသီဥတု။ ေတာင္ပိုင္းတြင္စုိထုိင္းေသာရာသီဥတု။ ေျမာက္ဘက္တြင္ မိုးအတန္
အသင့္ေခါင္ေသာ ရာသီဥတု
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ေျမာက္ဘက္တြင္ အနည္းငယ္လႈိင္းထေသာဆဗားနားျမက္ခင္း။ ေတာင္ဘက္ ကုန္းျမင့္
လြင္ျပင္။ ေရအိုင္မ်ား၊ ရႊံ႕ၫြန္ေတာမ်ားရွိေသာ ကမ္းရိုးတန္း ေျမျပန္႕
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ အတၱလႏၱိတ္ သမုဒၵရာ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ အာဂူးေတာင္ထြတ္ ၉၈၆ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေဖါ့စဖိတ္။ ထံုးေက်ာက္။ စက်င္ေက်ာက္။ စိုက္ပ်ဳိးေျမ

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၆ ၀၃၁ ၈၀၈ ဦးေရ (၂၀၀၉)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၁၀၅
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၂.၇၅၄ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၃၆.၄၉/၁၀၀၀ ဦးေရ
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၈.၉၅/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ် အသက္။ က်ား = ၅၇.၄ ႏွစ္
မ = ၆၁.၉၉ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၅၉.၆၆ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တိုဂို
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ အာဖရိက ၉၉%။ ဥေရာပႏွင့္ ဆီးရီးယန္း-လဘႏြန္ ၁%
ကိုးကြယ္မႈ။ ခရစ္ယာန္ ၂၉ %။ မြတ္စလင္ ၂၀ %။ တိုင္းရင္းသားရုိးရာဓေလ့ယံုၾကည္ကိုးကြယ္မႈ ၅၁ %
ဘာသာစကား။ ျပင္သစ္။ ယူး ႏွင့္ မီနာ။ ခါဘိုင္း ႏွင့္ ဒါဂြမ္ဘာ။
ၿမိဳ႕ေတာ္။ လုမ္း (Lome)

အျပည့္အစံုသို႔

တီေမာ-လက္စ္တဲ(အေရွ႕တီေမာ) (Timor-Leste) Democratic Republic of Timor-Leste

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၆ ရာစုအေစာပိုင္းတြင္ ေပၚတူဂီတို႕တီေမာကြ်န္းတြင္ ကုန္သြယ္ခဲ့ၾကျပီး ၎ရာစု အလယ္ပုိင္းေလာက္တြင္ ကိုလုိနီျပဳခဲ့သည္။ ဒတ္ခ်္ တို႕ႏွင့္မၾကာခဏတိုက္ပဲြမ်ားျဖစ္ပြားလွ်က္ ရွိခဲ့ၿပီး ၁၈၅၉ တြင္စာခ်ဳပ္တစ္ခုခ်ဳပ္ဆို၍ ကြ်န္း၏အေနာက္ဘက္ျခမ္းကို လက္လႊတ္ခဲ့ရသည္။
၁၉၄၂ မွ ၁၉၄၅ အထိေပၚတူဂီပိုင္တီေမာကိုဂ်ပန္တို႕သိမ္းပိုက္ထားခဲ့သည္။ ထို႕ေနာက္ဂ်ပန္ တို႕ ဒုတိယကမာၻစစ္ရံႈးနိမ့္သြားေသာအခါေပၚတူဂီတို႕ျပန္လည္၍ ၾသဇာအာဏာတည္ေထာင္ခဲ့ သည္။ ၁၉၇၅ ႏုိဝင္ဘာ ၂၈ ရက္ေန႕တြင္ ေပၚတူဂီတုိ႕ ထံမွလြတ္လပ္ေရးေၾကျငာၿပီး ၉ ရက္အ ၾကာတြင္အင္ဒိုနီးရွားတို႕က်ဴးေက်ာ္သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။
၁၉၇၆ ဇူလိုင္လတြင္ တီေမာတီမာ(Timor Timur – East Timor) ျပည္နယ္တစ္ခုအျဖစ္ အင္ ဒိုနီးရွားႏွင့္ တရားဝင္ေပါင္းစည္းခဲ့သည္။ ထုိ႕ေနာက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး စာခ်ဳပ္တစ္ခုျဖစ္ေျမာက္ေရး အတြက္္ဆယ္စုႏွစ္ႏွစ္ခုမွ်ၾကာေအာင္ႀကိဳးပမ္းမႈ မွာမေအာင္ျမင္ခဲ့ေပ။ ထု္ိအေတာအတြင္း လူ ေပါင္း ၁၀၀ ၀၀၀ မွ ၂၅၀ ၀၀၀ ၾကားေသဆံုးခဲ့ရသည္။ ၁၉၉၉ ၾသဂုတ္လ ၃၀ တြင္ကုလသမဂၢ မွႀကီးၾကပ္၍ လူထုဆႏၵခံယူပဲြတစ္ရပ္က်င္းပေပးခဲ့သည္။ ဤတြင္ တီေမာလူမ်ဳိးမ်ားကအင္ဒိုနီး ရွားမွခဲြထြက္ၿပီး လြတ္လပ္ေရးရယူရန္ တစ္ခဲနက္မဲေပးေထာက္ခံခဲ့ၾကသည္။ လူထုဆႏၵခံယူပဲြ ၿပီးေနာက္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာၿငိမ္းခ်မ္းေရးတပ္မ်ားေရာက္မလာမီၾကားကာလတြင္လြတ္လပ္ ေရးကိုမလုိလားေသာလက္နက္ကိုင္မ်ားက အင္ဒိုနီးရွားစစ္တပ္၏ေထာက္ပံ့မႈျဖင့္ႏုိင္ငံအဝွမ္း ေျမလွန္ေရးဗ်ဴဟာကိုလုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ လူေပါင္း ၁၄၀၀ ခန္႕သုတ္သင္ခံခဲ့ရၿပီး ၃၀၀ ၀၀၀ ခန္႕တီေမာအေနာက္ဘက္သို႔ ဒုကၡသည္မ်ားအျဖစ္ထြက္ေျပးခုိလႈံခဲ့ရသည္။ အိမ္ယာမ်ား၊ လယ္ေရသြင္းစံနစ္မ်ား၊ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္္အားေပးတိုင္မ်ား အားလံုးနီးပါး စသည့္တိုင္းျပည္၏ အေျခခံ အေဆာက္အဦမ်ားအားလံုးနီးပါးဖ်က္ဆီးခံခဲ့ရသည္။ ၁၉၉၉ စက္တင္ဘာ ၂၀ ရက္ ေန႕တြင္ ၾသစေၾတးလ်တပ္မ်ားဦးေဆာင္ ႏုိင္ငံတကာၿငိမ္းခ်မ္းေရးတပ္မ်ား (International Force for East Timor) အေရွ႕တီေမာသို႕ ေရာက္ရွိလာၿပီး အၾကမ္း ဖက္မႈမ်ားအဆံုးသတ္ ခဲ့သည္။၂၀၀၂ ေမတြင္ တီေမာ-လက္စ္တဲ ကို လြတ္လပ္ေသာ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ ပိုင္ႏုိင္ငံအျဖစ္ ႏုိင္ငံတကာက အသိအမွတ္ျပဳခဲ့သည္။
၂၀၀၆ ဧၿပီလေႏွာင္းပိုင္းတြင္ စစ္တပ္သပိတ္ေပၚေပါက္လာခဲ့ၿပီး ႏုိင္ငံလံုၿခံဳေရးကို ၿခိမ္းေျခာက္ ခဲ့ၿပီး ေအးခ်မ္းသာယာေရးကို ထိခိုက္ခဲ့သည္။ ဒီလီ (Dili) ၏ေတာင္းဆိုမႈျဖင့္ ၾသစေၾတးလ် ဦး ေဆာင္ ႏုိင္ငံတကာၿငိမ္းခ်မ္းေရးထိမ္းသိန္းေရးတပ္ဖဲြ႕ (International Stabilization Force) မ်ား ေမလေႏွာင္းပိုင္းတြင္ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ ၾသဂုတ္လတြင္ ကုလသမဂၢလံုၿခဳံေရးေကာင္စီ မွ ကုလသမဂၢလူမ်ဳိးေပါင္းစံုပါဝင္ေသာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတပ္ဖဲြ႕ (United Nation Integrated Mission in East Timor) ကို ဖဲြ႕စည္းခဲ့သည္။ ၎တြင္ ရဲတပ္ ဖြဲ႕ဝင္ဦးေရ ၁၆၀၀ ေက်ာ္ပါဝင္ သည္။ ISF ႏွင့္ UNMIT တုိ႕ပူးေပါင္း၍ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေရးကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး ၂၀၀၇ ဧၿပီ လႏွင့္ ဇြန္လတြင္ သမၼတႏွင္ ့ပါလီမန္ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကုိ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာက်င္းပႏုင္ခဲ့သည္။
၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ေဖေဖၚဝါရီလတြင္ သူပုန္အုပ္စုတစ္စုက သမၼတႏွင္႕ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ကိုတိုက္ခိုက္ရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈမေအာင္ျမင္ခဲ့ေပ။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ တြင္ သူပုန္ေခါင္းေဆာင္ကို သုတ္သင္ႏုိ္င္ခဲ့ၿပီး သူပုန္ အမ်ားအျပားလက္နက္ခ်ခဲ့သည္။ အဆိုပါတိုက္ခိုက္မႈမ်ားၿပီးဆံုးသြားခ်ိန္မွစ၍ လြတ္လပ္ေရး ေႏွာင္းပိုင္း အရွည္လ်ားဆံုးေသာ ႏုိင္ငံေတာ္တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းသည့္ကာလျဖစ္သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အေရွ႕ေတာင္အာရွ။ ၾသစေၾတးလ် အေနာက္ေျမာက္ပိုင္း အင္ဒိုနီးရွားကြ်န္းစု၏
လက္ဆာဆန္းဒန္း ကြ်န္းမ်ားအေရွ႕ဘက္စြန္း။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အေရွ႕ေတာင္အာရွ
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၁၄ ၈၇၄ sq km
ေရ = ဝ sq km
စုစုေပါင္း = ၁၄ ၈၇၄ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အင္ဒိုနီးရွား ၂၂၈ km
ကမ္းရုိးတန္း။ ၇၀၆ km
ရာသီဥတု။ အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု။ ပူျပင္း စုိစြတ္။ မိုးရာသီႏွင့္ ေႏြရာသီ။
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ေတာင္ထူထပ္။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ တီေမာပင္လယ္၊ ဆာဗူး ပင္လယ္၊ ဘန္ဒါ ပင္လယ္ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဖုိဟိုတာတာမိုင္လူး ၂၉၆၃ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရႊ။ ေရနံ။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ မန္ဂနိ။ စက်င္ေက်ာက္။

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၁ ၁၃၁ ၆၁၂
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၁၅၆
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၂.၀၂၇ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၂၆.၂၅/၁၀၀၀ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၅.၉၈/၁၀၀၀ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၄.၉၂ ႏွစ္
မ = ၆၉.၇၅ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၆၇.၂၇ ႏွစ္
လူမ်ဳိး။ တီေမာ
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ ၾသစႀတိဳေနရွင္း (မာလာယို-ပိုိလီေနရွင္း)။ ပါပူအန္း။ တရုတ္အနည္းငယ္
ကိုးကြယ္မႈ။ ရုိမန္ကက္သိုလစ္ ၉၈ %။ မြတ္စလင္ ၁ %။ ပရိုတက္စတင့္ ၁ %
ဘာသာစကား။ တက္တမ္ (ရုံးသံုး)။ ေပၚတူဂီ (ရုံးသံုး)။ အင္ဒိုနီးရွား။ အဂၤလိပ္
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ဒီလီ (Dili)

အျပည့္အစံုသို႔

ထိုင္း (Thailand) Kingdom of Thailand

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
ထုိင္းဘုရင့္ႏုိင္ငံေတာ္ကို ၁၄ ရာစု အလယ္ပိုင္းခန္႕တြင္ စတင္တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ၁၉၃၉ ခုႏွစ္အထိ ဆိုင္ယမ္ ဟုအမည္တြင္ၿပီး အေရွ႕ေတာင္အာရွတြင္ဥေရာပႏိုင္ငံမ်ား၏ လက္ေအာက္သို႕မက်ေရာက္ဖူးခဲ့ေသာတစ္ခုတည္းေသာႏိုင္ငံျဖစ္၏။ ၁၉၃၂ ခုႏွစ္တြင္ ေသြး ေျမမက်ေတာ္လွန္ေရးတစ္ရပ္ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီးေနာက္ စည္းမ်ဥ္းခံဘုရင္စံနစ္ကိုေျပာင္းလဲက်င့္သံုး ခဲ့သည္။ ဒုတိယကမာၻစစ္အတြင္းဂ်ပန္ႏွင့္မဟာမိတ္ဖဲြ႕ခဲ႕ၿပီး ေနာက္ပိုင္း အေမရိကန္ႏွင့္ မဟာ မိတ္ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ စက္တင္ဘာလတြင္စစ္တပ္မွအာဏာသိမ္းယူခဲ့ၿပီး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ သက္ဆင္ရွင္နာဝပ္ (Thaksin Chinnawat) ကုိျဖဳတ္ခ်ခဲ့သည္။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ၾကားျဖတ္အစိုးရက ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပေပးခဲ့ၿပီး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း သက္ဆင္ကို လိုလား ေသာ ျပည္သူ႕အင္အားပါတီ (People’s Power Party – PPP) သည္ ၫြန္႕ေပါင္းအစိုးရ၏ အင္အားအႀကီးဆံုးပါတီျဖစ္လာခဲ့သည္။ သက္ဆင္ ကိုမလိုလားေသာ ဒီမိုကေရစီအတြက္ျပည္ သူ႕မဟာမိတ္ပါတီ (People’s Alliance for Democracy-PAD) က ဦးစီး၍ ၂၀၀၈ ေမလတြင္ စတင္၍ လမ္းေပၚထြက္ဆႏၵျပခဲ့ၾကသည္။ ထုိ႕ေနာက္ ၾသဂုတ္လတြင္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ရုံးႏွင့္ ဘန္ေကာက္ရွိ ႏုိင္ငံတကာေလဆိပ္ႏွစ္ခုကို သိမ္းပိုက္ထားခဲ့ၾကသည္။ ၂၀၀၈ ဒီဇင္ဘာတြင္ တရားရုံး၏ဆံုးျဖတ္ခ်က္အရ ppp ပါတီႏွင့္ အေပါင္းအပါ ပါတီႏွစ္ခုကို ေရြးေကာက္ပြဲ လိမ္လည္မႈျဖင့္ဖ်က္သိမ္းခဲ့သျဖင့္ PAD တုိ႕ ဆႏၵျပပဲြမ်ားရုတ္သိမ္းခဲ့သည္။ ္ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ မွ ၫြန္႕ေပါင္းအစိုးရသစ္တပ္ရပ္ထပ္မံဖြဲ႕စည္းခဲ့သည္။ ထုိအစိုးရသစ္တြင္ အဘီဆစ္ ဝက္ခ်ာခ်ီဝါ (Abhisit Wetchachiwa) ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၂၀၀၈ ေအာက္တိုဘာတြင္ ခ်စားမႈျဖင့္ မ်က္ကြယ္စီရင္ခ်က္ခ်ထားရာ ႏုိင္ငံျခားတြင္ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ေနရာမွ ၎ကို ေထာက္ခံသူမ်ားအား ႏိုင္ငံျခားမွေန၍ လႈံ႕ေဆာ္ေပးလွ်က္ရွိသည္။ သက္ဆင္ကိုေထာက္ခံသူ မ်ားကလည္း အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရးႏွင့္ ဒီမိုကေရစီေရအတြက္ ညီၫြတ္ေသာတပ္ဦး အဖဲြ႕ (United Front for Democracy Against Dictatorship – UDD) ကို ဖြဲကစည္းၿပီး ၂၀၀၉ ဧၿပီလတြင္လူထုလႈပ္ရွားမႈမ်ားေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ဖူကစ္ တြင္ က်င္းပရန္ရွိေသာ အာဆီယံ အစညးေဝးပြဲကို ပိတ္ပစ္ခဲ့ရသည္။ ၂၀၁၀ အေစာပိုင္းတြင္ သက္ဆင္၏ပိုင္ဆိုင္မႈ အမ်ားအျပား ကိုယာယီထိန္းသိမ္းရန္ အမိန္႕ခ်မွတ္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၄ ဇန္နဝါရီလမွစတင္၍လည္း ထုိင္းေတာင္ ပိုင္း မေလးရွားႏွင္႕ထုိင္းနယ္စပ္ရွိ ျပည္နယ္မ်ားမွ ခဲြထြက္ေရးမြတ္ဆလင္ မ်ား၏ အၾကမ္းဖက္ မႈမ်ားေၾကာင့္ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီ၍ေသဆံုးမႈမ်ားျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိၿပီး အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားဆက္လက္ျဖစ္ ပြားလွ်က္ရွိသည္။

ပထဝီအေနအထား။ ` ။
တည္ေနရာ။ အေရွ႕ေတာင္အာရွ။ ကပၸလီပင္လယ္၊ ထိုင္းပင္လယ္ေကြ႕တ္ို႕ႏွင့္ထိစပ္။ ျမန္မာ
ႏုိင္ငံ၏ အေရွ႕ေတာင္ဘက္။
ေျမပံုအ ၫႊန္း။ အေရွ႕ေတာင္အာရွ
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၅၁၀ ၈၉၀ sq km
ေရ = ၂ ၂၃၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၅၁၃ ၁၂၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ျမန္မာ ၁၈၀၀ km။ ကေမာၻဒီးယား ၈၀၃ km။ လာအို ၁၇၅၄ km။ မေလးရွား
၅၀၆ km။
ကမ္းရုိးတန္း။ ၃၂၁၉ km
ရာသီဥတု။ အပူပုိင္းေဒသရာသီဥတု။ မုိးရြာေသာ၊ ေႏြးေထြးေသာ၍ တိမ္ထူထပ္ေသာ
အေနာက္ေတာင္မုတ္သံုရာသီ (ေမလ အလယ္မွ စက္တင္ဘာလအထိ)။
ေျခာက္ေသြ႕ေသာ၊ ေအးျမေသာ အေရွ႕ေျမာက္မုတ္သံုရာသီ (ႏုိဝင္ဘာလမွ မတ္
လလယ္အထိ)။ ေတာင္ပိိုင္းတြင္ အၿမဲပူ၍ စုိထုိင္း။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိ္မ့္ဆံုးအပိုင္း။ ထိုင္းပင္လယ္ေကြ႕ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဒိြဳင္အင္သာႏြန္ ၂၅၇၆ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ သံျဖဴ။ ေရာ္ဘာ။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ အၿဖိဳက္နက္။ တန္ေတလန္။ ခဲ။
ငါး။ ဂ်စ္ပဆမ္ေက်ာက္။ လစ္ဂႏုိက္။ ဖလူအုိရိုက္။ စိုက္ပ်ဳိးေျမ

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၆၅ ၉၉၈ ၄၃၆ ဦးေရ
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၂၀
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၀.၆၂၆ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၁၃.၃၈/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၇.၁၂/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၀.၇၇ ႏွစ္
မ = ၇၅.၅၅ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၃.၁ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ ထုိင္း (Thai)
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ ထိုင္း ၇၅ %။ အျခား ၁၁ %
ကိုးကြယ္မႈ။ ဗုဒၶဘာသာ ၉၄.၆ %။ ခရစ္ယာန္ ၀.၇ %။ အျခား ၀.၁ %
ဘာသာစကား။ ထိုင္း။ တိုင္းရင္းသားမ်ဳိးႏြယ္စု ႏွင့္ ေဒသခံစကားမ်ား
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ဘန္ေကာက္ (Bangkok)

အျပည့္အစံုသို႔

တာဂ်စ္ကစၥတန္ (Tajikistan) Republic of Tajikistan

ေနာက္ခံသမုိင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၈၆၀ ခုႏွစ္မ်ားႏွင့္ ၁၈၇၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ ရုရွတုိ႕ကတာဂ်စ္လူမ်ဳိးမ်ားကုိအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ သည္။ ၁၉၁၇ ရုရွေတာ္လွန္ေရးၿပီးေနာက္ အာရွအလယ္ပိုင္းတြင္ရုရွတို႕အားနည္းသြားခဲ့သည္။
ေဘာရွီဘစ္တို႕ကထုိေဒသကိုထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ္လည္း ၿပိဳင္ဆိုင္မႈမ်ားစြာရင္ဆိုင္ရၿပီး ၂၉၂၅ အထိ အျပည့္အဝျပန္လည္တည္ေထာင္ႏုိင္ျခင္းမရွိခဲ့ေပ။ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ဆဒ္ (Sughd) ျပည္နယ္မွ ေဒသေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ တာဂ်စ္ဆိုဗီယက္ဆိုရွယ္လစ္သမၼႏိုင္ငံ တည္ေထာင္ ရန္အတြက္ ၁၉၂၉ ခုႏွစ္တြင္ ဥဇဘက္ဆိုဗီယက္ဆိုရွယ္လစ္သမၼတ ႏုိင္ငံမွ လႊဲေျပာင္းရယူခဲ့ ျခင္းျဖစ္၏။ ဆဒ္ျပည္နယ္တြင္ ဥဇဘက္တိုင္းရင္းသားတုိ႕သည္ အေတာ္အတန္အားေကာင္း ေသာလူမ်ဳိးမ်ားျဖစ္သည္။ ၁၉၉၁ ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုၿပိဳကြဲသြားေသာအခါတာဂ်စ္ကစၥတန္ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့သည္။ ၁၉၉၂ မွ ၁၉၉၇ အထိျပည္တြင္းအုပ္စုမ်ားႏွင့္ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္ပြားခဲ့ သည္။ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္မ်ားအတြင္းလံုၿခံဳေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပႆနာမရွိခဲ့ေသာ္လည္း ဆိုဗီ ယက္မွခြဲထြက္လာခဲ့ေသာႏုိင္ငံမ်ားထဲတြင္အဆင္းရဲဆံုးႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံျဖစ္၏။ ေနတိုးအုပ္စုမ်ား အာဖဂန္နစၥတန္ သို႕စတင္ဝင္ေရာက္လာေသာအခ်ိန္မွစ၍ ႏုိင္ငံတကာ၏အာရုံစိုက္ျခင္းကိုခံရ ၿပီး ကာလၾကာရွည္စြာတည္ၿငိမ္မႈရွိခဲ့ၿပီး အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းမ်ားေပၚေပါ္က္လာကာ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္လာကာ လံုၿခံဳေရးအေထာက္အပံ့မ်ားလည္းရရွိခဲ့သည္။
တာဂ်စ္ကစၥတန္သည္ ကမာၻ႕ကုန္သြယ္ေရးအဖဲြ႕ႀကီးသို႕ဝင္ေရာက္ႏုိင္ရန္ႀကိဳးပမ္းလွ်က္ရွိၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လွ်က္ရွိ၏။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာရွအလယ္ပုိင္း။ တရုတ္ႏုိင္ငံအေနာက္ဘက္။
ေျမပံုအ ၫႊန္း။ အာရွ
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၁၄၁ ၁၅၀ sq km
ေရ = ၂ ၅၉၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၁၄၃ ၁၀၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အာဖဂန္နစၥတန္ ၁၂၀၆ km။ တရုတ္ ၄၁၄ km။ ကာဂ်စၥတန္ ၈၇၀ km။
ဥဇဘက္ကစၥတန္ ၁၁၆၁ km
ကမ္းရိုးတန္း။ မရွိ (ကုန္းတြင္းပိတ္)
ရာသီဥတု။ အလယ္ပိုင္းလတၱီက်ဳ ဥေရာပကုန္းမ ရာသီဥတု။ ပူျပင္းေသာေႏြရာသီ။ သမမွ်တ
ေသာေဆာင္းရာသီ။ ပါးမားေတာင္တြင္ မိုးအတန္အသင့္ေခါင္ၿပီး ဝန္ရုိးစြန္းရာသီ
ဥတု။
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ပါးမားႏွင့္ အယ္ေလးေတာင္မ်ားက ေျမမ်က္ႏွာ၏အေတာ္မ်ားမ်ားကို ယူ
ထားသည္။ ေျမာက္ဘက္တြင္ အေနာက္ဘက္ ဖာဂါနာေတာင္ၾကားႏွင့္
အေနာက္ေတာင္ဘက္တြင္ ကုိဖာနီဟြန္ႏွင့္ ဗက္ခက္ရွ္ ေတာင္ၾကားမ်ား။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ဆာဒါယာ (ဆာဒါယို) ၃၀၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ က်ဴလိုင္ အစၥမြိဳင္လီ ဆိုမိုနီ ၇၄၉၅ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရးအားလွ်ပ္စစ္။ ေရနံအနည္းငယ္။ ယူေရနီယံ။ ေက်ာက္မီးေသြးညိဳ။
ခဲ။ သြပ္။ ခေနာက္စိမ္း။ အၿဖိဳက္။ ေငြ။ ေရႊ။

လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၇ ၃၄၉ ၁၄၅ ဦးေရ(၂၀၀၉)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈ ကမာၻ႕အဆင့္ = ၉၆
လူဦးေရတိုိးႏႈန္း။ ၁.၈၇၈ %
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၂၆.၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၆.၈၃/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၂.၂၉ ႏွစ္
မ = ၆၈.၅၂ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၆၅.၃၃ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တာဂ်စ္စတန္နီ
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ တာဂ်စ္ ၇၉.၉ %။ ဥဇဘက္ ၁၅.၃ %။ ကာဂ်ဇ္ ၁.၁ %။ အျခား ၂.၆ %
ကိုးကြယ္မႈ။ ဆြန္နီမြတ္စလင္ ၈၅ %။ ရွီးအိုက္မြန္စလင္ ၅ %။ အျခား ၁၀ %
ဘာသာစကား။ တာဂ်စ္ (ရုံးသံုး)။ ရုရွဘာသာစကားကုိ အစိုးရႏွင့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္
တြင္က်ယ္စြာအသံုးျပဳၾကသည္။
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ဒတ္ရွ္ဟန္ဘီ (Dushanbe)

အျပည့္အစံုသို႔

တန္ဇန္းနီးယား (Tanzania) United Republic of Tanzania

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၉၆၀ ခုႏွစ္မ်ားအေစာပိုင္းကာလတြင္ ၿဗိတိသွ်ထံမွ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးမၾကာမီ တန္ဂန္ရီကာႏွင့္ ဇန္ဇီဘာနယ္ႏွစ္ခုပူေပါင္း၍ ၁၉၆၄ တြင္ တန္ဇန္းနီးယား ႏုိင္ငံဟူ၍တည္ ေထာင္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၅ တြင္ တစ္ပါတီစံနစ္ခ်ဳပ္ၿငိမ္း၍ ၁၉၇၀ မွစ၍ တစ္ႀကိမ္တစ္ခါမွ်မက်င္းပ ဖူးေသးေသာ ဒီမိုကေရစီေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပခဲ့သည္။ ဇန္ဇီဘာ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ျပႆနာႏွင့္ လူထုမေက်မနပ္မႈမ်ားေၾကာင့္ေရြးေကာက္ပဲြကို ႏွစ္ႀကိမ္ျပန္လည္က်င္းပခဲ့ရ သည္။ ထုိေရြးေကာက္ပဲြသည္ မွန္ကန္မႈမရွိေၾကာင္း ေလ့လာသံုးသပ္သူူမ်ားကေဝဖန္ခဲ့ၾက ေသာ္လည္း လက္ရွိအုပ္ခ်ဳပ္ေသာပါတီိကသာ အႏု္ိ္င္ရရွိခဲ့သည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာဖရိကအေရွ႕ပိုင္း။ အိႏိၵယသမုဒၵရာႏွင့္ထိစပ္။ ကင္ညာႏွင့္ မိုဇမ္ဘစ္ႏုိင္ငံတို.
ၾကား။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာဖရိက
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၈၈၅ ၈၀၀ sq km
ေရ = ၆၁ ၅၀၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၉၄၇ ၃၀၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ဘူရန္ဒီ ၄၅၁ km။ ဒီမိုကရက္တစ္ကြန္ဂိုသမၼတႏိုင္ငံ ၄၅၉ km။ ကင္ညာ ၇၆၉
Km။ မာလာဝီ ၄၇၅ km။ ရဝမ္ဒါ ၂၁၇ km။ ယူဂႏၶာ ၃၉၆ km။ ဇမ္ဘီယာ ၃၃၈
Km
ကမ္းရိုးတန္း။ ၁၄၂၄ km
ရာသီဥတု။ ကမ္းရိုးတန္းတေလွ်ာက္ အပူပုိင္းေဒသရာသီဥတု။ ကုန္းျမင့္ေဒသတြင္ အပူခ်ိန္မွ်
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ကမ္းရုိးတန္းတေလွ်ာက္ ေျမျပန္႕။ အလယ္ပိုင္းကုန္းျမင့္လြင္ျပင္။ ေျမာက္
ႏွင့္ ေတာင္ဘက္တြင္ ကုန္းျမင့္ေဒသ။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ အိႏိၵယသမုဒၵရာ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ကီလီမန္ဂ်ာရို ၅၈၉၅ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရအားလွ်ပ္စစ္။ သံျဖဴ။ ေဖါ့စဖိတ္။ သံရိုင္း။ ေက်ာက္မီးေသြး။ စိန္။ ေရႊ
သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ နီကယ္။
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၄၁ ၀၄၈ ၅၃၂ ဦးေရ
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၃၀
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၂.၀၄ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၃၄.၂၉ % (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၁၂.၅၉ % (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၅၀.၅၆ ႏွစ္
မ = ၅၃.၅၁ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၅၂.၀၁ %
လူမ်ဳိး။ တန္ဇန္းနီးယန္း
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ ကုန္းမအာဖရိက ၉၉ % ။ အျခား ၁ %
ကိုးကြယ္မႈ။ ခရစ္ယာန္ ၃၀ %။ မြတ္စလင္ ၃၅ %။ တိုင္းရင္းသားရိုးရာဓေလ့ယံုၾကည္ကိုး
ကြယ္မႈ ၃၅ %။
ဘာသာစကား။ ကီဆြာဟီလီ သို႕မဟုတ္ ဆြာဟီလီ (ရုံးသံုး)။ ကီအန္ဂူဂ်ာ။ အဂၤလိပ္။ အာရပ္။
အျခား ေဒသခံစကားမ်ား
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ဒါအက္စ္ဆာလာမ္း (Dar es Salaam)

အျပည့္အစံုသို႔

French Polynesia

၇၇။ ျပင္သစ္ ပိုလီေနရွား
(French Polynesia)

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း
(၁၉) ရာစု အတြင္းက ျပင္သစ္သည္ ပိုလီေနရွားကြ်န္းစုမ်ားကို က်ဴးေက်ာ္သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ နဴကလီးယား စမ္းသပ္မႈကို (၃) ႏွစ္ၾကာဆိုင္းငံ့ထားျပီးေနာက္ ၁၉၉၅ စက္တင္ဘာလ တြင္ မူရူရိုအာကြ်န္းေပၚ၌ နဴကလီးယား စမ္းသပ္မႈေၾကာင့္ ဆႏၵျပမႈမ်ား က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ျဖစ္ပြါးခဲ့သည္။ ၁၉၉၆ ဇန္န၀ါရီလ တြင္ စမ္းသပ္မႈမ်ားကို ေရႊ႕ဆိုင္းထားခဲ့သည္။ မၾကာေသးမီ ႏွစ္မ်ားအတြင္းက ျပင္သစ္ပိုလီေနရွား ကြ်နး္မ်ားကို ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အေတာ္အတန္ ေပးအပ္ခဲ့သည္။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အိုးရွင္းနီးယား ။ေတာင္ပစိဖိတ္ သမုဒၵရာ အတြင္းရွိ ကြ်န္းစု။ ေတာင္အေမရိကတုိက္ႏွင့္
ဩစေၾတးလ် ၾကားလမ္းခုလပ္။

ေျမပံုအညႊန္း
အိုရွင္းနီးယား ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 3,660 sq km
ေရ - 507 sq km
စုစုေပါင္း - 4167 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
မရွိ ။

ကမ္းရိုးတန္း
2525 km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု ျဖစ္ေသာ္လည္း အပူအေအးမွ်တ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
မ်က္ႏွာျပင္ၾကမ္းတမ္းေသာ ကြ်န္းၾကီးမ်ားႏွင့္ သနၱာေက်ာက္တန္း ကြ်န္းနိမ့္မ်ား ေရာေႏွာတည္ရွိ။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ေအာ္ရိုဟီနာေတာင္ - 2,241 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
သစ္ ၊ ငါး ၊ ကိုေဗာ့သတၱဳ ၊ေရအားလွ်ပ္စစ္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 283,019 (2008)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း 1.425 % (2008)
ေမြးဖြားနႈန္း 16.16 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 4.67 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 74.07 ႏွစ္
မ - 79.08 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 76.51 ႏွစ္ (2008)

လူမိ်ဳး
ျပင္သစ္ ပိုလီေနရွန္း

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ပိုလီေနးရွန္း - 78 %
တရုတ္ - 12 %
ေဒသခံျပင္သစ္ - 6 %
ျပင္သစ္ျပည္မ - 4 %

ကိုးကြယ္မႈ
ပရိုတက္စတင့္ - 54 %
ရိုမန္ကက္သလစ္ - 30 %
အျခား - 10 %
ဘာသာမဲ့ - 6 %

ဘာသာစကား
ျပင္သစ္ - 61.1 % (ရံုးသံုး)
ပိုလီေနးရွန္း - 31.4 % (ရံုးသံုး)
အာရွဘာသာစကားမ်ား - 102 %
အျခား - 0.3 %
အမည္မသိ - 6 %

ျမိဳ႕ေတာ္
ပါပီးတီး (Pupeete)

အျပည့္အစံုသို႔

French Southern and Antartic Lands

၇၈။ ျပင္သစ္ေတာင္ပိုင္းႏွင့္ အႏၱာတိတ္နယ္ေျမမ်ား
(Franch Southern And Antartic Lands)
ပင္လယ္ရပ္ျခား ျပင္သစ္ပိုင္ နယ္ေျမ

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း
၁၈၇၁ တြင္ ကြ်န္းေပၚ၌ ရက္တုိ ႏြားေမြးျမဴေရး စမ္းသပ္လုပ္ကိုင္ခဲ့သည္။ ၁၉၄၉ တြင္ ျပင္သစ ္မိုးေလ၀သ တိုင္းတာေရးစခန္းတစ္ခု တည္ေထာင္ခဲ့ျပီး ယေန႔ တိုင္အသံုးျပဳလ်က္ရွိ၏ ၁၈၉၃ တြင္ စိန္႔ေပါကြ်န္းကို ျပင္သစ္ပိုင္အျဖစ္ ေၾကျငာခဲ့သည္။ ၁၈၄၃ မွ ၁၉၁၄ အထိ ငါး ဖမ္း လုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္ရာကြ်န္းတစ္ကြ်န္း ျဖစ္ခဲ့သည္။ ၁၉၂၈ တြင္ ပုဇြန္ထုပ္စည္သြတ္ဗူး လုပ္ငနး္လုပ္ကိုင္ခဲ့ျပီး ၁၉၃၁ ခုႏွစ္ ကုမၼဏီ ေဒ၀ါလီခံေသာအခါ အလုပ္သမားခုႏွစ္ဦး ကြ်န္းေပၚတြင္ စြန္႔ပစ္ထားျခင္းခံရသည္။ ၁၉၃၄ ကယ္ဆယ္ေရးအဖြဲ႔ေရာက္ရွိလာခ်ိန္တြင္ ႏွစ္ဦးသာ အသက္ရွင္လ်က္က်န္ခဲ့သည္။ ခရိုဇက္ကြ်န္းမ်ားသည္ ခရိုဇက္ ေျမျပန္႔လြင္ျပင္မွ ၾကီးမားက်ယ္ျပန္႔ေသာ ကြ်န္းစုၾကီးတစ္ခု ျဖစ္သည္။ ခရိုဇက္ကြ်နး္မ်ားကို အဓိကအားျဖင့္ အပိုင္းႏွစ္ပိုင္းခဲြျခားႏိုင္သည္။ ေအာက္(စ္)ခိုခြန္ကြ်န္း ၊ အေပၚထရီကြ်န္းငယ္မ်ား ၊ ပင္ဂိုအင္ကြ်န္း ၊ဘရစ္ခန္႔ ဒီအယ္ဟီးရိုးအင္း သႏၱာေက်ာက္တန္းမ်ား ပါ၀င္ေသာ အယ္ေအာ့ ဆီဒန္တယ္ (အေနာက္) ပိုင္းႏွင့္ ဒီအက္(စ္) ကြ်န္း ဒီလာပိုဆက္ရွင္းကြ်န္းတို႔ပါ၀င္ေသာ အယ္ေအာရီယန္တယ္ (အေရွ႕) တို႔ျဖစ္ၾကသည္။ ၁၇၇၂ တြင္ ျပင္သစ္က ၎ကြ်န္းမ်ားကို ေတြ႔ရွိျပီး ပိုင္နက္အျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့သည္။ ပင္လယ္ဖ်ံဖမ္းျခင္းႏွင့္ ေ၀လငါး ဖမ္းျခင္းလုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ အသံုးျပဳခဲ့သည္။ မူလက မာဒါကာစတာ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္တြင္ရွိခဲ့ျပီး ၁၉၅၅ တြင္ (TAAF) ၏ နယ္ေျမအစိတ္အပိုင္းတစ္ခု ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ကာဂူလင္းကြ်န္းမ်ားကို ၁၇၇၂ တြင္ ေတြ႔ရွိခဲ့ျပီး ကြ်န္းၾကီးတစ္ကြ်န္းႏွင့္ ကြ်န္းငယ္ ၃၀၀ ခန္႔ပါ၀င္သည္။ သိပၸံပညာရွင္ ၅၀ မွ ၁၀၀ ခန္႔ ပါ၀င္ေသာ စူးစမ္း ေလ့လာေရးအဖြဲ႔တစ္ဖြဲ႔သည္ ကြ်န္းေပၚရွိ ေအာ့(စ္) ဖရန္စစ္ ကြ်န္းတြင္ အျမဲေနထိုင္လ်က္ရွိသည္။ အက္ဒီ လိုင္းနယ္ေျမသည္ (TAAF) ၏ တစ္ခုတည္းေသာ တီးတည္ မတည္ရွိေသာ နယ္ေျမျဖစ္ျပီး အႏၱာတိတ္ေဒသ အတြင္းပါ၀င္သည္။ ၎ကိုအေမရိကန္ အစိုးရက ျပင္သစ္ပိုင္အျဖစ္ အသိအမွတ္မျပဳေခ်။ ဘက္ဆက္ဒါအင္ဒီယား ထံုးအိုင္ေပါက္သႏၱာကြ်န္းကို ၁၈၉၂ ခုႏွစ္ ကတည္းက ျပင္သစ္က ပိုင္ဆိုင္ခဲ့သည္။ သႏၱာေက်ာက္တန္းမ်ားျဖင့္ ၀န္းရံလ်က္ရွိေသာ မီးေတာင္ေက်ာက္ကြ်န္းတစ္ကြ်န္းျဖစ္ျပီး ဒီေရျမင့္တက္လာခ်ိန္တြင္ ေရလႊမ္းေလ့ရွိသည္။

ဥေရာပကြ်န္းသည္ သစ္ပင္ထူထပ္ေသာ ကြ်န္းတစ္ကြ်န္းျဖစ္ျပီး ၁၈၉၇ ခုႏွစ္ ကတည္းက ျပင္သစ္က ပိုင္ဆိုင္ ခဲ့သည္။ ကြ်န္းေစာင့္တပ္ငယ္တစ္ခု ခ်ထားျပီး မိုးေလ၀သ ေလ့လာေရးစခန္းတြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ လ်က္ရွိသည္။ ဂလိုရီရိုဆို ကြ်န္းမ်ားတြင္ အသီးအႏွံေပါၾကြယ္၀ေသာ သႏၱာကြ်န္းႏွစ္ကြ်န္းႏွင့္ ေက်ာက္ဆိုင္ ကြ်န္းသံုးကြ်န္းပါ၀င္သည္ ၁၈၉၂ ခုႏွစ္ ကတည္းက ျပင္သစ္ပိုင္ဆိုင္ခဲ့သည္။ ဂလိုရီးယု ကြ်န္းေပၚတြင္ ကြ်န္းေစာင့္ တပ္တစ္ခုရွိျပီး မိုးေလ၀သႏွင့္ ေရဒီယိုစခန္းတြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္လ်က္ရွိသည္။ ဟြန္ဒီႏိုဗာ ကြ်န္းကို ၁၅ ရာစု အတြင္းက ေက်ာ္ၾကားေသာ စပိန္ေရေၾကာင္းစြန္႔စားရွာေဖြသူ တစ္ဦး၏အမည္ကို အစြဲျပဳမွည့္ေခၚထားျခင္းျဖစ္ျပီး ၁၈၉၇ ခုႏွစ္ကတညး္က ျပင္သစ္ပိုင္ဆိုင္ခဲ့သည္။ ေျမဩဇာ အျဖစ္သံုးေသာ ပင္လယ္ငွက္ေခ်းႏွင့္ ေဖါ့စဖိတ္ ရွာေဖြရန္ ကြ်န္းေပၚသို႔ သြားေရာက္ၾကသည္။ လက္ရွိတြင္ ကြ်န္းေစာင့္တပ္ငယ္ တစ္တပ္မွ မိုးေလ၀သႏွင့္ ဇလ ေဗဒစခန္းတစ္ခုတြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ရွိသည္။ ထရိုမယ္လင္ ကြ်န္းကို ၁၇၇၆ တြင္ ျပင္သစ္က ရွာေဖြေတြ႔ရွိခဲ့သည္။ ၁၈၁၄ တြင္ ရီယူနီယံကြ်န္း၏ တရားစီရင္ေရးေအာက္သို႔ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ လက္ရွိတြင္ ပင္လယ္လိပ္ၾကီးမ်ား ေဘးမဲ့နယ္ေျမ အျဖစ္သတ္မွတ္ထားျပီး အေရးၾကီးေသာ မိုးေလ၀သႏွင့္ ဇလေဗဒ စခန္း တစ္ခု ထားရွိသည္။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အာဖရိကတိုက္ အေရွ႕ဘက္။ အိႏိၵယသမုဒၵရာေတာင္ပိုင္း ရွိကြ်န္းမ်ား ၊ အခ်ိဳ႕ကြ်န္းမ်ားသည္ မာဒါကာစတာ အနီးတြင္ရွိျပီး အခ်ိဳ႕မွာ အာဖရိက၊ အႏၱာတိတ္ႏွင့္ ဩစေၾတးလ်တိုက္မ်ားတြင္ အကြာအေ၀း အခ်ိဳးညီစြာ တည္ရွိသည္။

ေျမပံုအညႊန္း
အာႏၱာတိက ေဒသ။ အာဖရိက။

ဧရိယာ အက်ယ္အ၀န္း
အမ္စတာဒမ္ ကြ်န္း ။
ကုန္းေျမ - 55 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 55 sq km

စိန္႔ေပါကြ်န္း
ကုန္းေျမ - 7 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 7 sq km

ခရိုဗက္ကြ်န္းမ်ား
ကုန္းေျမ - 352 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 352 sq km

ကာဂူလင္း ကြ်န္းမ်ား
ကုန္းေျမ - 7,215 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 7,125 sq km

ဘက္ဆက္ဒါအိႏိၵယ (အက္ပါဆက္ ကြ်န္းမ်ား)
ကုန္းေျမ - 0.2 sq km
(ထံုးအိုင္) ေရ - 79.8 sq km
စုစုေပါင္း - 80.0 sq km

ဥေရာပ ကြ်န္း (အက္ပါဆက္ကြ်န္းမ်ား )
ကုန္းေျမ - 28sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 28 sq km

ဂလိုရီရိုဆိုကြ်န္းမ်ား (အက္ပါဆက္ကြ်န္းမ်ား)
ကုန္းေျမ - 5 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 5 sq km

ဟြန္ဒီနိုဗာကြ်န္း (အက္ဆက္ပါကြ်န္းမ်ား)
ကုန္းေျမ - 44 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 4.4 sq km


ထရိုမယ္လင္ကြ်နး္မ်ား (အက္ပါဆက္ကြ်န္းမ်ား)
ကုန္းေျမ - 1 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 1 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
မရွိ။

ကမ္းရိုးတန္း
အမ္စတာဒမ္ - 28 km
ကာဂူလင္ကြ်န္းမ်ား - 2,800 km
ဘက္ဆက္ဒါအိႏိၵယ - 35.2 km
ဥေရာပ ကြ်န္း - 22.2 km
ဂလိုရီရိုဘိုကြ်န္းမ်ား - 35.2 km
ဟြန္ဒီနိုဗာကြ်န္း - 42.1 km
ထရိုမယ္လင္ကြ်န္း - 3.7 km

ရာသီဥတု
အမ္စတာဒမ္ ႏွင့္ စိန္႔ေပါ - အေနာက္ေလအျမဲတိုက္ျပီး စိုထိုင္း ဆျမင့္မားေသာ သမုဒၵရာပိုင္း ရာသီဥတု။
ခရိုဇက္ကြ်န္းမ်ား = ေလထန္ ၊ ေအးျမ ၊ စိုစြတ္ ၊ တိမ္ထူ ။ကာဂူလင္ကြ်န္းမ်ား = သမုဒၵရာပိုင္းရာသီဥတု ။ ေအးျမ ၊ အုံ႔မိႈင္း ၊ ေလထန္။ အက္ပါဆက္ကြ်န္းမ်ား = အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
အမ္စတာဒမ္ = မီးေတာင္ကြ်နး္ျဖစ္ျပီး မတ္ေစာက္ေသာ ကမ္းရိုးတန္းကမ္းပါးျပတ္မ်ားရွိ။ မီးေတာင္၏ အလယ္ ပိုင္းၾကမ္းျပင္သည္ၾကီးမားက်ယ္ျပန္႔ေသာေျမျပန္႔ျဖစ္၏ စိန္႔ေပါ = သံုးေျမွာင့္ပံုသ႑ာန္ရွိ။ မီးေတာင္၏အထြဋ္ပိုင္း ျဖစ္။ အေရွဘက္ျခမ္းတြင္ေက်ာက္စိုင္ထူထပ္ေသာ မတ္ေစာက္ကမ္းပါးမ်ားရွိ။ ေရပူစမ္းမ်ားစိမ့္ထြက္လ်က္ရွိ။ ခရိုဇက္ကြ်န္းမ်ား = ခရိုဇက္ လြင္ျပင္မွျဖစ္လာေသာ ကြ်န္းစုျဖစ္၍ ကြ်နး္အုပ္စု ႏွစ္စု ခြဲထား။ကာဂူလင္ကြ်န္းမ်ား = ကာဂူလင္ကြ်နး္၏ အတြင္းပိုင္းတြင္ ျမင့္မားေသာေတာင္မ်ားႏွင့္ ၾကမ္းတမ္းေသာမ်က္ႏွာ သြင္ျပင္ရွိ။ ေတာင္ကုန္း မ်ား ေတာင္ၾကားမ်ား ႏွင့္ ေျမျပန္႔မ်ားရွိျပီး ကမ္းေျခမွ ကြ်န္းဆြယ္မ်ားတိုးထြက္လ်က္ရွိ။ ဘက္ဆက္ဒါအိႏိၵယ = ထံုးအိုင္ေပါက္သႏၱာေက်ာက္ကြ်န္း ၊ ဒီေရျမင့္တက္ခ်ိန္ ေရလႊမ္းမိုး ၊ (၁၅) မီတာအနက္ရွိ ထံုးေရအိုင္။ဥေရာပကြ်န္း ၊ဂလိုရီရိုဆိုကြ်န္းမ်ား ၊၊ ဟြန္ဒီနိုဗာကြ်န္း = နိမ့္၍ျပန္႔ျပဴးညီညာ ၊ သဲေသာင္ထူ။ ထရို မယ္လင္ကြ်န္း = နိမ့္၍ျပန္႔ျပဴးညီညာ၊သဲေသာင္ထူ။ မီးေတာင္ထိပ္ျဖစ္နိုင္ဖြယ္ရွိ။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း အိႏိၵယသမုဒၵရာ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း အမ္စတာဒမ္ကြ်န္းေပၚရွိ ဒီလာဒိုက္ေတာင္ - 867 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ငါး ၊ ေက်ာက္ပုဇြန္ ။ ဂလိုရီရိုဆိုကြ်န္းမ်ားႏွင့္ ထရိုမယ္လင္ကြ်န္း ေပၚတြင္ ပင္လယ္ငွက္ေခ်း ၊
ေဖါ့စဖိတ္ ႏွင့္ အုန္းသီး မ်ားထြက္ရွိ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
ကြ်န္းေစာင့္တပ္္မ်ား ၊ သုေတသနျပဳသိပၸံပညာရွင္မ်ားမွလႊဲ၍အေျခခ်ေနထိုင္သူမရွိ။

အျပည့္အစံုသို႔

Gabonese Republic

၇၉။ဂါဘြန္(Gabon)
Gabonese Republic

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း

၁၉၆၀ တြင္ ျပင္သစ္ထံမွ လြတ္လပ္ေရးရျပီးကတည္းက အာဏာရွင္သမၼတႏွစ္ဦးသာ အုပ္ခ်ဳပ္လာခဲ့ သည္။ လက္ရွိသမၼတ အယ္ဟာ့ဂ်္အိုမာဘြန္ဂိုအြန္ဒင္ဘာ (El Hadi Omsr Bongo Ondimba) သည္ ကမၻာ ေပၚတြင္ သက္တမ္းအရွည္ဆံုး ေခါင္းေဆာင္မ်ားထဲတြင္ တစ္ဦးအပါအ၀င္ျဖစ္၏။ တိုင္းျပည္၏ ႏိုင္ငံေရးတြင္ ႏွစ္ ေပါင္း ေလးဆယ္ခန္႔လႊမ္းမိုးထားခဲ့သည္။ ၁၉၉၀ ႏွစ္မ်ားအေစာပိုင္းကသမၼတ ဘြန္ဂိုသည္ အမည္ခံပါတီစံုေရြး ေကာက္ပြဲႏွွင့္ အေျခခံဥပေဒတစ္ခုျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၂၀၀၂ -၀၃ ေဒသတြင္းေရြးေကာက္ပဲြမ်ားႏွင့္ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပဲြမ်ားအတြင္း မသမာသူမ်ားရွိေၾကာင္း စြပ္စြဲမႈမ်ားက ဂါဘြန္ႏိုင္ငံ၏ ႏိုင္ငံေရးအားနည္း ခ်က္မ်ားကို မီးေမာင္ထိုးျပခဲ့သည္။ ဂါဘြန္ အတိုက္အခံအင္အားစုမ်ားတြင္လည္း အားနည္းခ်က္မ်ား ၊ မညီညႊတ္ မႈမ်ား ရွိ၍ လက္ရွိအစိုးရေပၚတြင္ ဘ႑ာေရးအရ မွီခိုေနရသည္။ ႏိုင္ငံေရး အေျခအေနတိုးတက္ေကာင္း မြန္ျခင္း မရွိေသာ္လည္း လူဦးေရနည္းပါးျခင္း သဘာ၀အရင္းအျမစ္ ေပါၾကြယ္၀ျခင္း ႏိုင္ငံျခားအကူအညီမ်ား ရွိေနျခင္း တို႔ေၾကာင့္ ဂါဘြန္သည္ အာဖရိက ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အေတာ္အတန္ စီးပြားေရးေကာင္းမြန္၍ တည္ျငိမ္ေသာႏိုင္ငံတစ္ ႏိုင္ငံ ျဖစ္သည္။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အေနာက္အာဖရိက ။ အီေကြတာေဒသတြင္ အတၱလႏိၱတ္သမုဒၵရာႏွင့္ ထိစပ္။
ကြန္ဂို သမၼတ ႏိုင္ငံႏွင့္ အီေကြကိုရီယယ္ ဂူနီးယား ႏိုင္ငံတို႔ၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
အာဖရိက

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 257,667 sq km
ေရ - 10,000 sq km
စုစုေပါင္း - 267,667 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
ကင္မရြန္း - 298 km
ကြန္ဂိုသမၼတႏိုင္ငံ - 1,903 km
အီေကြတိုရီယယ္ဂူနီးယား - 350 km

ကမ္းရိုးတန္း
885 km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု ၊ အျမဲတမ္းပူျပင္းစိုထိုင္း။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
က်ဥ္းေသာကမ္းရိုးတန္းေျမျပန္႔။ အတြင္းပိုင္းေတာင္ကုန္းထူထပ္။ အေရွ႕ဘက္ႏွင့္ ေတာင္ဘက္တြင္ ဆဗားနားျမက္ခင္းလြင္ျပင္။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း အတၱလႏိၱတ္ သမုဒၵရာ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း အစ္ေဘာင္ဂ်ီေတာင္ - 1,575 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရနံ ၊ သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႔ ၊ စိန္ ၊ နီယိုဘီယမ္ ၊ သတၱဳ ၊ မန္ဂနိ၊ ယူေရနီယံ ၊ေရႊ ၊ သစ္ ၊ သံရိုင္း ၊ ေရအားလွ်ပ္စစ္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 1,485,832 (2008)
လူဦးေရတိုးနႈန္း 1.945 % (2008)
ေမြးဖြားႏႈန္း 35.75 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 12.59 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 52.5 ႏွစ္
မ - 54.57 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 53.52 ႏွစ္ (2008)

လူမ်ိဳး
ဂါဘြန္နိ

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ဖန္း ၊ ဘာေပါင္နူး ၊ဇီဘီ ႏွင့္ အိုဘန္ဘား လူမိ္်ဳးစု တို႔ပါ၀င္ေသာ ဘန္တ ူလူမိ်ဳး။
အျခားအာဖရိကန္မ်ား ဥေရာပသားမ်ား - 154,000 ဦးေရ

ကိုးကြယ္မႈ
ခရစ္ယာန္ - 55 % - 75 %
သဘာ၀တရားကိုးကြယ္မႈ ၊ မြတ္စလင္ - 1 % ေအာက္

ဘာသာစကား
ျပင္သစ္ (ရံုးသံုး) ၊ဖန္ ၊ မိုင္ယင္း ၊ဇီဘီ ၊ဘာေပါင္နူ ၊ အက္စကီရာ ၊ဘန္ဂ်ီဘီ။

ျမိဳ႕ေတာ္
လစ္ဘရီဗီလီ (Libreville)

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Gambia

၈၀။ဂမီၻရာ(Gambia)
Republic of Gambia

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း

၁၉၆၅ တြင္ ျဗိတိန္ထံမွ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့သည္။ ပထ၀ီအေနအထားအရ ဆီနီေဂါ ႏိုင္ငံက ပတ္လည္၀န္း ပတ္ထားသည္။ ၁၉၈၂ မွ ၁၉၈၉ အထိ ဆီနီဂမီၻရာျပည္ေထာင္စုအျဖစ္ ေနထိုင္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၁ တြင္ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ခ်စ္ၾကည္ေရးႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးစာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ထိုအခ်ိန္ မွစ၍ မၾကာခဏဆိုသလို တင္းမာမႈမ်ားျဖစ္ေပၚေလ့ရွိခဲ့သည္။ ၁၉၉၄ တြင္ ရာယာေအေဂ်ေဂ် ဂ်မီၼဦးေဆာင္ေသာစစ္တပ္မွ အာဏာသိမ္းယူခဲ့ျပီၤး သမၼတ ကိုဖယ္ရွား၍ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ပိတ္ပင္ထားခဲ့သည္။ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ သစ္တစ္ရပ္ေရးဆြဲျပီး ၁၉၉၆ တြင္ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ၁၉၉၇ တြင္ ပါလီမန္ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပခဲ့ျပီး မည္ကာမတၱ အရပ္သားအစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အသြင္သို႔ေျပာင္းလဲခဲ့သည္။ ေနာက္ဆံုးက်င္းပခဲ့ေသာ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ေရြးေကာက္ပြဲအပါအ၀င္ ေနာက္ပိုင္းက်င္းပေသာ ေရြးေကာက္ပြဲအားလံုးတြင္ ဂ်မၼီကသာ သမၼတ အျဖစ္ အႏိုင္ရရွိခဲ့သည္။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အေနာက္အာဖရိက ။ ေျမာက္အတၱလႏိၱတ္ သမုဒၵရာ ႏွင့္ ဘီနီေဂါတို႔ ျဖင့္ထိစပ္။

ေျမပံုအညႊန္း
အာဖရိက

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 10,000 sq km
ေရ - 1300 sq km
စုစုေပါင္း - 11,300 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
ဆီနီေဂါ - 740 km

ကမ္းရိုးတန္း
80 km

ရာသီဥတု
အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု ၊ ဇြန္လမွ ႏို၀င္ဘာလ အထိ ပူေသာမိုးရာသီ ၊ႏို၀င္ဘာမွ ေမလ အထိ
အေအးပိုေသာ ေျခာက္ေသြ႔ရာသီ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ဂမီၻရာ ျမစ္ေရလႊမ္းမိုးေသာ ေျမျပန္႔လြင္ျပင္၏ေဘးတြင္ ေတာင္ ကုန္းနိမ့္အနည္းငယ္ရွိ။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း အတၱလႏၱိတ္ သမုဒၵရာ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း အမည္မရွိ ေနရာတစ္ခု - 53 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ငါး ၊ တိုက္ေတနီယံ ၊သံျဖဴ ၊ ဇိုင္ကြန္ေက်ာက္ ၊ ဆီလီကာ ၊ သဲ ၊ ရႊံ႔ေစး ၊ ေရနံ ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 1,735,464 (2008)
လူဦးေရတိုးနႈန္း 2.742 % (2008)
ေမြးဖြားနႈန္း 38.36 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 11.47 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 53.06 ႏွစ္
မ - 56.9 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 54.95 ႏွစ္ (2008)


လူမ်ိဳး
ဂမီၻရန္

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
အာဖရိကန္ - 99 %
အျခားလူမ်ိဳး - 1 %

ကိုးကြယ္မႈ
မြတ္စလင္ - 90 %
ခရစ္ယာန္ - 8 %
ေဒသခံရိုးရာယံုၾကည္မႈ - 2 %

ဘာသာစကား
အဂၤလိပ္ (ရံုးသံုး ) ၊ မန္ဒင္ကာ ၊ ၀ူးလု ၊ ဖူလာ ၊ အျခားေဒသိယစကားမ်ား။

ျမိဳ႕ေတာ္
ဘန္ဂ်ဴး ( Banjul )

အျပည့္အစံုသို႔

Gaza Strip

၈၁။ဂါဇာကမ္းေျမာင္
(Gaza Strip)

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း

၁၉၉၃ စက္တင္ဘာ အစၥေရး - ပါလက္စတိုင္းလြတ္ေျမာက္ေရးအဖဲြ႔တို႔၏ ၾကားျဖတ္ကိုယ္ပိုင္ အစိုးရအစီ အစဥ္ အေျခခံစည္းမ်ဥ္း ေၾကာျငာခ်က္အရ အေနာက္ဘက္ကမ္း ႏွင့္ ဂါဇာကမ္းေျမွာင္ ေဒသတို႔တြင္ ပါလက္ စတိုင္း ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္မႈအသြင္ ကူးေျပာင္းေရးကာလ တစ္ရပ္ ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။ ၁၉၉၄ ေမလ မွ ၁၉၉၉ စက္တင္ဘာလအတြင္း သေဘာတူညီခ်က္ စာခ်ဳပ္မ်ားစြာခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ျပီး အစၥေရးက ပါလက္စတိုင္း အာဏာပိုင္ (Palestinian Autherity – PA) အဖဲြ႔သို႔ ပါလက္တိုင္း လူမ်ိဳးမ်ား အေျခခ်အေနာက္ဘက္ကမ္းႏွင့္ ဂါဇာကမ္းေျမာင္ေဒသတို႔ အတြက္လံုျခံဳေရးႏွင့္ လူထုတာ၀န္မ်ားလႊဲေျပာင္းေပးခဲ့သည္။ အေနာက္ဘက္ကမ္းႏွင့္ ဂါဇာကမ္း ေျမာင္ေဒသ အျမဲတမ္းတည္ျငိမ္ေသာ အေျခအေနမ်ားရရွိေစရန္ ေစ့စပ္ညိွနႈိင္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနစဥ္ အစၥေရးက ပါလက္စတိုင္း ထိန္းခ်ဳပ္ေဒသအမ်ားအျပားကို ျပန္လည္သိမ္းပိုက္ခဲ့မႈေၾကာင့္ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလတြင္ ပါလက္စတိုင္း အံုၾကြမႈ (Intifada) ျဖစ္ေပၚလာျခင္းေၾကာင့္ ေစ့စပ္ပြဲမ်ား ရပ္ဆိုင္းသြားခဲ့သည္။ ၂၀၀၃ ဧျပီ လ တြင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ဥေရာပ သမဂၢ ၊ ကုလသမဂၢ ႏွင့္ ရုရွတို႔ပါ၀င္ေသာေလးပြင့္ဆိုင္အဖဲြ႔က အစၥေရးႏွင့္ဒီမိုကရက္တစ္ ပါလက္စတိုင္း ယူေသာ ဦးေဆာင္ ပါတီ ႏွစ္ရပ္ျဖင့္ အက်ိဳးတူပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ားအေပၚ အေျခခံ၍ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ ပဋိပကၡမ်ား ေျပလည္သြားေစရန္ ရည္ရြယ္၍ လမ္းျပေျမပံုတစ္ခု ေရးဆြဲေဖၚေဆာင္ခဲ့သည္။ ႏွစ္ဘက္စလံုးက ၎တို႔ေပးထားေသာ ကတိက၀တ္မ်ားကို ပ်က္ကြက္ခဲ့ၾကျပီး တစ္ဖက္ႏွင့္ တစ္ဖက္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ၊ စြပ္စြဲမႈမ်ား ရွိခဲ့သည့္အတြက္ အျမဲတမ္း အေျခအေနအေပၚ သေဘာတူညီခ်က္ ရရွိေရးအတြက္ရည္ရြယ္ထားေသာအခ်ိန္သတ္မွတ္ခ်က္ကို အကန္႔အသတ္မရွိေရႊ႕ဆိုင္းထားခဲ့သည္။ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ပါလက္စတိုင္း ေခါင္းေဆာင္ ယာဆာအာရာဖတ္ ကြယ္လြန္ျပီးေနာက္ မာမြတ္အာ့ဘတ္ကို (PA) ေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ ၂၀၀၅ ဇန္န၀ါရီလ တြင္ ေရြးခ်ယ္ခဲ့သည္။ ေနာက္တစ္လ အၾကာတြင္ ျငိမ္းခ်မ္းေရး တိုးတက္ေရးအတြက္ အစၥေရးႏွင့္ (PA) တို႔သည္ ရွမ္းအယ္ - ရွီးအိုက္ သေဘာတူညီခ်က္မ်ား ကိုလက္ခံခဲ့သည္။ ၂၀၀၅ စက္တင္ဘာလ တြင္ အစၥေရးသည္ ဂါဇာ ကမ္းေျမာင္ေဒသ ႏွင့္ အေနာက္ဘက္ကမ္းရွိ အစၥေရး လူမ်ိဳးမ်ား ၊ စစ္သားမ်ား ၊စစ္တပ္မ်ား ကို မိမိသေဘာ ႏွင့္ မိမိရုပ္သိမ္းထြက္ခြါေပးခဲ့သည္။

သို႔ ေသာ္ ပင္လယ္ျပင္ ၊ ေလေၾကာင္း ႏွင့္ ဂါဇာ၀င္ေပါက္ ထြက္ေပါက္ အမ်ားစု ကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားလ်က္ရွိသည္။ ၂၀၀၅ ႏို၀င္ဘာလတြင္ PA - အစၥေရး သေဘာတူညီခ်က္ အရ PA ႏွင့္ အီဂ်စ္ ပူးတြဲထိန္းခ်ဳပ္၍ ဂါဇာႏွင့္ အီဂ်စ္ၾကားရွိ ရာဖာ နယ္စပ္ ထြက္ေပါက္ ကိုျပန္လည္ဖြင့္လွစ္ရန္ အတည္ျပဳခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီတြင္ အစၥလာမ္ ခုခံေရးလႈပ္ရွားမႈ ပါတီ (သို႔) ဟားမတ္ (Islamic Resistance Movemenf , Hamas) က ပါလက္စတိုင္း ဥပေဒျပဳ ေကာင္စီ (Palestinion Legislative Council – PLC) တြင္ အႏိုင္ရရွိခဲ့သည္။ ဟားမတ္ ဦးေဆာင္အစိုးရကို ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ုိင္းက အသိအမွတ္ျပဳရန္ ျငင္းဆိုခဲ့ၾကသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ၎က အစၥေရးတည္ရွိမႈကို လက္မခံျခင္း ၊ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ရပ္ တန္႔ပစ္ရန္ မလိုလားျခင္း ၊ အစၥေရး ႏွင့္ PA ၏ ယခင္ျငိမ္းခ်မ္းေရး သေဘာတူညီခ်က္မ်ားကို မလိုက္နာျခင္း စသည့္အခ်က္မ်ားေၾကာင့္ျဖစ္၏ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ မတ္လ တြင္ PA အစိုးရ တြင္ ဟားမတ္ အာဏာရရွွိလာသည္။ သို႔ေသာ္ သမၼတ အာ့ဘတ္ (Abbas) အေနႏွင့္ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔ထားမႈ ဖယ္ရွားေပးႏိုင္ေစရန္ ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္း မွ လက္ခံႏိုင္ေလာက္သည့္ ႏိုင္ငံေရးလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးညိွနႈိင္းမႈမ်ား အားနည္းခဲ့ သည္။ PLC အဖြဲ႔၀င္ အမ်ားအျပား ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းထားျပီး က်န္ေသာအဖြဲ႔၀င္မ်ားကိုလည္း ခရီးသြားလာမႈ ကန္႔ သတ္ထားေသာေၾကာင့္ ဟားမတ္ PLC အေနႏွင့္ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္တစ္ႏွစ္လံုး စည္းေ၀းႏိုင္ျခင္းမရွိခဲ့ေပ။၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ႏွင့္ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ အေစားပိုင္းတြင္ ဖါတာ (Fatah) ႏွင့္ ဟားမတ္ ေထာက္ခံသူမ်ားၾကား အၾကမ္းဖက္မႈ မ်ားျဖစ္ပြားခဲ့ျပီး ပါလက္စတိုင္း အေျမာက္အမ်ား ေသဆံုးဒါဏ္ရာရမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ ၂၀၀၇ ေဖေဖၚ၀ါရီလ တြင္ သမၼတ အာ့ဘက္ ႏွင့္ ဟားမတ္ ပါတီ ႏိုင္ငံေရးဗ်ဴရို အၾကီးအကဲ မစ္ရွယ္တို႔ ေဆာ္ဒီအာေရဗ် ႏိုင္ငံ၌ မကၠာ သေဘာတူညီခ်က္ ( Macca Agreement) ကို လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၾကသည္။ ၎၏ရလဒ္အေနႏွင့္ ဟားမတ္ ပါတီ၀င္ အစၥေမး ဟာနီယာ ဦးေဆာင္သည့္ ပါလက္စတိုင္း ညီညြတ္ေရးအစိုးရ (Polesstinian Notional Unity Government – NUG) ဖြဲ႔စည္းခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ဂါဇာကမ္းေျမာင္ေဒသ အတြင္းတိုက္ခိုက္မႈမ်ား ဆက္လက္ျဖစ္ ပြားလ်က္ရွိျပီး ဇြန္လ တြင္ ဟားမတ္လက္နက္ကိုင္မ်ားက ဂါဇာေဒသအတြင္းရွိ စစ္တပ္ႏွင့္အစိုးရဌာနဆိုင္ရာအားလံုးကို အၾကမ္းဖက္နည္းျဖင့္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္ခဲ့သည္။ အာ့ဘက္သည္ NUG ကိုဖ်က္သိမ္းခဲ့ျပီး သမၼတ အမိန္႔ အာဏာကို အသံုးျပဳ၍ လြတ္လပ္ေသာ ဆာယမ္ေဖးယတ္ (Salam Fayyad ) ဦးေဆာင္ေသာ PA အစိုးရ ကို အေနာက္ဘက္ကမ္းတြင္ တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ဟားမတ္သည္ NVG ဖ်က္သိမ္းခဲ့မႈကို ျပန္လည္ရုပ္သိမ္းခဲ့ျပီး ဖာတာအုပ္စု ႏွင့္ စကားေျပာရန္ ကမ္းလွမ္းခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အာ့ဘက္က ဂါဇာ ကမ္းေျမာွင္ေဒသတြင္ (PA) အုပ္ခ်ဳပ္မႈကို ျပန္လည္အသက္သြင္းရန္ ဟားမတ္၏ သေဘာတူညီမႈမရမခ်င္း ၊ ေဖးယတ္ ဦးေဆာင္ အေနာက္ ဘက္ ကမ္းအစိုးရ ကို အသိအမွတ္မျပဳမခ်င္း ေစ့စပ္ညွိနႈိင္းမႈမ်ား မလုပ္ဟုဆိုသည္။ ေဖးယတ္ႏွင့္PAအစိုးရတို႔သည္ အေနာက္ဘက္ကမ္းေဒသတြင္ အေျခအေနမ်ား တိုးတက္ေကာင္းမြန္လာေစရန္ လံုျခံဳေရးႏွင့္ စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား ေရွးဦးစြာ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ အစၥေရး ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ အိုလမတ္ (Olmert) ႏွင့္ အာဘက္တို႔ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့ၾကျပီး ပါလက္စတိုင္း အက်ဥ္းသား အခ်ိဳ႕ျပန္လႊတ္ေပးရန္ႏွင့္ ထိန္းသိမ္းခံအေကာက္ခြန္ဘ႑ာေငြမ်ား ျပန္လည္ေပးအပ္ရန္ သေဘာတူညီခဲ့သည္။ ၂၀၀၇ ႏို၀င္ဘာလအတြင္းက အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ေမရီလင္းျပည္နယ္ ၊ အႏၷာပိုလစ္ျမိဳ႕တြင္ က်င္းပေသာ ႏိုင္ငံတကာ အစည္းအေ၀းတြင္ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ေစ့စပ္ညွိနႈိင္းမႈမ်ားျပန္လည္ျပဳလုပ္ရန္ႏွင့္အျပီးသတ္ျငိမ္းခ်မ္းေရးအေျဖရရွိေအာင္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရန္ သေဘာတူညီခဲ့သည္။

ပထ၀ီအေနအထား
တည္ေနရာ
အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ။ ေျမထဲပင္လယ္ႏွင့္ ထိစပ္။ အီဂ်စ္နွင့္ အစၥေရးႏိုင္ငံမ်ားၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
အ ေရွ႕အလယ္ပိုင္း ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 360 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 360 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
အီဂ်စ္ - 11 km
အစၥေရး - 151 km
စုစုေပါင္း - 162 km

ကမ္းရိုးတန္း
40 km

ရာသီဥတု
အပူအေအးမွ်တ ။ မွ်တေသာေဆာင္းရာသီ ၊ ေျခာက္ေသြ႕၍ေႏြးေထြးေသာ ေႏြရာသီ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ျပန္႔ျပဴးညီညာရာမွသည္ လႈိင္းတြန္႔ေသာေျမမ်က္ႏွာ။ သဲႏွင့္ သဲေတာင္ကုန္းမ်ား၊ရွိေသာ ကမ္းရိုးတန္းေျမျပန္႔။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခာနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ေျမထဲပင္လယ္ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း အဘူေအာ္ဒါ - 105 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
စိုက္ပ်ိဳးေျမ ၊ သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႕။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 1,500,202 (2008)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း 3.422 % (2008)
ေမြးဖြားနႈန္း 37.75 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 3.53/1000ဦးေရ(2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 71.6 ႏွစ္
မ - 74.83 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 73.16 ႏွစ္ (2008)

လူမိ္်ဳး
ပါလက္စတိုင္း

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
မြတ္စလင္ - 99.3 %
ခရစ္ယာန္ - 0.7 %

ဘာသာစကား
အာရပ္ ၊ ဟီဘရူး ၊ အဂၤလိပ္။

ျမိဳ႕ေတာ္
သတ္မွတ္ထားျခင္းမရွိ။

အျပည့္အစံုသို႔

Georgia

၈၂။ေဂ်ာ္ဂ်ီယာ
(Georgia)

ေနာက္ခံသမိုင္း အက်ဥ္း

ယေန႔ ေဂ်ာ္ဂ်ီ ႏိုင္ငံသည္ ေရွးေဟာင္း ဘုရင့္ႏိုင္ငံေတာ္မ်ားျဖစ္ေသာ ေခါလစစ္ ႏွင့္ ကာတၱလီ - အိုင္ဘီရီးယားတို႔ျဖစ္ၾကသည္။ ခရစ္သကၠရာဇ္ ပထမရာစုအတြင္း ရိုမန္တို႔၏ ဩဇာလႊမ္းမိုးမႈ ေအာက္က်ေရာက္ခဲ့သည္။ ၃၃၀ ခုႏွစ္မ်ားအတြင္း ခရစ္ယာန္ဘာသာသည္ ႏိုင္ငံေတာ္ ဘာသာျဖစ္လာခဲ့သည္။ ပါရွန္း ၊ အာရပ္ ႏွင့္ တာစ့္ တို႔၏ က်ဴးေက်ာ္မႈမ်ားျပီးေနာက္ ၁၁ ရာစုမွ ၁၃ ရာစု အထိ ေဂ်ာ္ဂ်ီယာ ေရႊေခတ္ျဖစ္ခဲ့ျပီး ၁၂၃၆ တြင္ မြန္ဂို က်ဴးေက်ာ္မႈခံရသည္။ ထို႔ေနာက္ ေအာ္တိုမန္ ႏွင့္ ပါရွား အင္ပါယာႏွစ္ခုမွေဂ်ာ္ဂ်ီယားေဒသအေပၚဩဇာလႊမ္းမိုးႏုိင္ရန္ အျပိဳင္အဆိုင္ ၾကိဳးပမ္းခဲ့ၾကသည္။ (၁၉) ရာစု အေရာက္တြင္ ေဂ်ာ္ဂ်ီယာသည္ ရုရွအင္ပါယာသို႔သြတ္သြင္း ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ရုရွ ေတာ္လွန္ေရးျပီးေနာက္ ၁၉၁၈ မွ ၁၉၂၁ အထိ သံုးႏွစ္မွ် လြတ္လပ္ေရးရရွိျပီး ၁၉၉၁ ခုႏွစ္ ဆိုဗီယက္ယူနီယံ ျပိဳကြဲသြားခ်ိန္အထိ ျပည္ေထာင္စုအတြင္း အဓမၼ သြတ္သြင္းျခင္းခံခဲ့ရသည္။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလအတြင္း တည္ဆဲေဂ်ာ္ဂ်ီယာအစိုးရ၏ အမ်ိဳးသား ဥပေဒလႊတ္ေတာ္ ေရြးေကာက္ပဲြအေပၚ ၾကိဳးကိုင္ ခ်ယ္လွယ္ရန္ ၾကိဳးပမ္းမႈေၾကာင့္ လူထုအံုၾကြမႈၾကီး ေပၚေပါက္လာခဲ့ျပီး ၁၉၉၅ ခုႏွစ္ကတည္းက သမၼတတာ၀န္ ယူထားေသာ အက္ဒြါ႔ ရွီဗါ့နတ္ဇီ နႈတ္ထြက္ေပးခဲ့ရသည္။ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ မိုက္ခီးဆားကက္ရွ္ဗီး (Mikheil Saakashvil) က အျပတ္အသတ္ အနိင္ရရွိျပီး ၎၏ အမ်ိဳးသားလႈပ္ရွားမႈပါတီ(Nstional Mouemenf party) ႏွင့္အတူအာဏာ ရလာခဲ့သည္။ လြတ္လပ္ေရးရျပီးကတည္းက စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ ေဖၚေဆာင္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ တုိးတက္မႈ ရရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အက္ခါဇီးယား ႏွင့္ ေတာင္အိုဆက္ရွား ခဲြထြက္နယ္ေျမႏွစ္ခု ကို ရုရွက ေထာက္ပံ့အားေပးထားသျဖင့္ တိုးတက္မႈအတြက္ အတားအဆီး ျဖစ္လ်က္ရွိ ခဲ့သည္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ေႏြရာသီအတြင္းက ရုရွ ႏွင့္ ခဲြထြက္ေရးသမားတို႔၏ အဖ်က္အေမွာက္ လုပ္ငန္းမ်ားအား ဩဂုတ္လ အေစာပိုင္းတြင္ ေဂ်ာ္ဂ်ီယာအစိုးရက စစ္ေရးအရျပန္လည္တုိက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ ရုရွ က ခဲြထြက္နယ္ေျမ မ်ားကို သိမ္းပိုက္ခဲ့ရံုသာမက ေဂ်ာ္ဂ်ီယာ နယ္ေျမမ်ားကိုပါ သိမ္းယူခဲ့သည္။ ေဂ်ာ္ဂ်ီယာနယ္ေျမမ်ားအေပၚမွ ရုရွတပ္မ်ားျပန္လည္ရုပ္သိမ္းေပးခဲ့ျပီး ၂၀၀၈ ဩဂုတ္လ ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ အက္ခါဇီးယား ႏွင့္ ေတာင္အိုဆက္ရွား နယ္ေျမမ်ားကို လြတ္လပ္ေရး နယ္ေျမမ်ားအျဖစ္ ရုရွက တစ္ဖတ္သတ္ အသိအမွတ္ျပဳေပးခဲ့သည္။ ဤလုပ္ေဆာင္ ခ်က္အေပၚ ကမၻာ့ႏိုင္ငံ အမ်ားစုႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကအျပင္းအထန္ျပစ္တင္ ရႈတ္ခ်ခဲ့ ၾကသည္။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အေနာက္ေတာင္အာရွ ။ ပင္လယ္နက္ႏွင့္ထိစပ္ ။ တူရကီ ႏွင့္ ရုရွႏိုင္ငံတို႔အၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
အာရွ ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 69,700 sq km
ေရ - 0 sq km
စုစုေပါင္း - 69,700 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
အာေမနီးယား - 164 km
အဇာဘိုင္ဂ်န္ - 322 km
ရုရွ - 723 km
တူရကီ - 252 km

ရာသီဥတု
ေႏြးေထြး၍သာယာေသာရာသီဥတုရွိ။ ပင္လယ္နက္ကမ္းေျခတြင္ ေျမထဲပင္လယ္ ႏွင့္ တူေသာ ရာသီဥတုရွိ။


ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ေျမာက္ဘက္တြင္ ေကာ့ေကးဆပ္ ေတာင္ၾကီးမ်ား ႏွင့္ ေတာင္ဘက္တြင္ ေကာ့ေကးဆပ္ေတာင္ငယ္မ်ားရွိ၍ အလြန္ေတာင္ထူထပ္။ အေနာက္ဘက္တြင္ေကာ္စီဒါ ေျမနိမ့္ပိုင္းသည္ ပင္လယ္နက္သို႔ဆင္းသက္သြားသည္။ အေရွ႕ဘက္တြင္ မကၡဗာရီျမစ္၀ွမ္း။ ေတာင္ကုန္းမ်ားေျခရင္းျဖစ္ေသာေကာ္စီဒါ ေျမနိမ့္ေဒသသည္ ေတာင္ၾကား ျမစ္ေရလႊမ္းရာေျမျပန္႔ျဖစ္၍ ေျမဩဇာ အထူးေကာင္းမြန္။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ပင္လယ္နက္ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း မတၱ ရွကၡဟာရာေတာင္ - 5,210 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
သစ္ေတာ ၊ ေရအားလွ်ပ္စစ္ ၊ မန္ဂနိသတၱဳသိုက္ ၊ သံရိုင္း ၊ ေၾကးနီ ၊ေက်ာက္မီးေသြး ႏွင့္ ေရနံ အနည္းငယ္ ၊ လက္ဖက္ ႏွင့္ ေရွာက္ ၊သံမရာစိုက္ပ်ိဳးနိင္ေသာ ကမ္းေျခ ေျမဆီလႊာ ႏွင့္ ရာသီဥတု။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 4,630,841 (2008)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း 0.325 % (2008)
ေမြးဖြားနႈန္း 10.62 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 9.15 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 73.21 ႏွစ္
မ - 80.26 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 76.61 ႏွစ္ (2008)

လူမ်ိဳး
ေဂ်ာ္ဂ်ီယန္း

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ေဂ်ာ္ဂ်ီယန္း - 83.8 %
ေအဇီရီ - 6.5 %
အာေမးနီးယန္း - 5.7 %
ရုရွ - 1.5 %
အျခား - 2.5 %

ကိုးကြယ္မႈ
ေအာ့သိုေဒါ့ - 83.9 %
မြတ္စလင္ - 9.9 %
အာေမးနီးယန္း - ေဂ်ာ္ဂ်ီယန္း - 3.9 %
ကက္သလစ္ - 0.8 %
အျခား - 0.8 %
ဘာသာမဲ့ - 0.7 %

ဘာသာစကား
ေဂ်ာ္ဂ်ီယန္း - 71 % (ရံုးသံုး) ၊ရုရွ - 9 %
အာေမးနီးယန္း - 7 % ၊ ေအဇီရီး - 6 %
အျခား - 7 %

ျမိဳ႕ေတာ္
တီဘီလီဆီ (T ‘ bilisi)

အျပည့္အစံုသို႔

Federal Republic of Genmany

၈၃။ဂ်ာမဏီ(Germany)
Federal Republic of Genmany

ေနာက္္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

ဥေရာပ၌စီးပြားေးရးအေတာင့္တင္းဆံုးႏိုင္ငံျဖစ္ျပီး လူဦးေရဒုတိယအမ်ားဆံုးႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္ေသာ ေၾကာင့္ ဥေရာပ ၏ စီးပြားေရး ႏိုင္ငံေရး ကာကြယ္ေရး အဖဲြ႔အစည္းမ်ားတြင္ အေရးပါေသာ အဖြဲ႔၀င္ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ ျဖစ္၏ (၂၀) ရာစု ၏ ပထမရာစု၀က္ အတြင္း ဥေရာပအင္းအားၾကီးမ်ား ျပိဳင္ဆိုင္ၾကရာတြင္ ဂ်ာမဏီသည္ ကမၻာစစ္ၾကီး ႏွစ္ခုစလံုးတြင္ ရႈံးနိမ့္ခဲ့ျပီး ၁၉၄၅ တြင္ မဟာမိတ္အင္အားစုမ်ား ျဖစ္ၾကေသာ အေမရိကန္ ၊ ျဗိတိန္ ၊ ျပင္သစ္ ႏွင့္ ဆိုဗီယက္ယူနီယံ တို႔၏ သိမ္းပိုက္ယူငင္ျခင္းကိုခံခဲ့ရသည္။ စစ္ေအးေခတ္ ေပၚေပါက္လာျခင္းႏွင့္အတူ ၁၉၄၉ တြင္ ဂ်ာမဏီႏွစ္ျခမ္းကြဲခဲ့သည္။ ျပည္ေထာင္စုသမၼတဂ်ာမဏီ ႏိုင္ငံ (အေနာက္ဂ်ာမဏီ) (Federal Republic ofGermany – FRG) ႏွင့္ ဂ်ာမဏီ ဒီမိုကရက္တစ္သမၼတႏိုင္ငံ (အေရွ႕ဂ်ာမဏီ) (Germany Democratic Republic – GDR) ဟူ၍ ျဖစ္ၾကသည္။ ထို႔ေနာက္အေနာက္ဂ်ာမဏီသည္ အေနာက္အုပ္စု၏ အဓိက စီးပြားေရးႏွင့္လံုျခံဳေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ားျဖစ္ေသာ ဥေရာပ သမဂၢ (EU) (ယခင္ EC)ႏွင့္ေနတိုးအဖြဲ႔မ်ားသို႔ ၀င္ေရာက္ခဲ့ျပီး အေရွ႕ဂ်ာမဏီက ဆိုဗီယက္ ဦးေဆာင္ေသာ ၀ါေဆာပဋိဥာဥ္ အဖြဲ႔ထဲ၌ ေရွ႕တန္း၌ ပါ၀င္ခဲ့သည္။ ဆိုဗီယက္ယူနီယံက်ဆံုး၍ စစ္ေအးတိုက္ပြဲျပီးဆံုးသြားေသာအခါ ၁၉၉၀ တြင္ ဂ်ာမဏီႏွင့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံျပန္လည္ေပါင္းစည္းခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္မွစ၍ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံသည္ ဘ႑ာေရးေတာင့္တင္းလာခဲ့ျပီး အေရွ႕တိုင္းကုန္ထုတ္စြမ္းအားရွိ၍ အေနာက္တိုင္း လူမႈ အဆင့္အတန္းႏွင့္အမီ လုပ္ခလစာရရွိခဲ့သည္။ ၁၉၉၉ ဇန္န၀ါရီလတြင္ ဂ်ာမဏီ ႏွင့္ ဥေရာပ သမဂၢ ၀င္အျခား (၁၀) ႏိုင္ငံတို႔သည္ ဥေရာပဘံုေၾကးစနစ္ (Euro) ကို စတင္အသံုးျပဳခဲ့သည္။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
ဥေရာပ အလယ္ပိုင္း ။ ေျမာက္ပင္လယ္ ၊ေဘာလတစ္ ပင္လယ္တို႔ႏွင့္ထိစပ္။နယ္သာလန္ႏွင့္ ပိုလန္နိုင္ငံ တို႔ၾကား။ဒိန္းမတ္ႏိုင္ငံ၏ေတာင္ဘက္။

ေျမပံုအညႊန္း
ဥေရာပ

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 349,223 sq km
ေရ - 7,798 sq km
စုစုေပါင္း - 357,021 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
ၾသစၾတီးယား - 784 km
ဘယ္လဂ်ီယံ - 167 km
ခ်က္သမၼတ - 646 km
ဒိန္းမတ္ - 68 km
ျပင္သစ္ - 154 km
လူဇင္ဘတ္ - 138 km
နယ္သာလန္ - 577 km
ပိုလန္ - 456 km
ဆြမ္ဇါလန္ - 334 km

ကမ္းရိုးတန္း
2,389 km

ရာသီဥတု
အပူအေအးမွ်တ၍ ပင္လယ္ပိုင္းရာသီဥတု။ ေအးျမ ၊တိမ္ထူ ၊ စိုစြတ္ေသာေဆာင္းရာသီ ႏွင့္ ေႏြရာသီ တို႔ရွိ။ အဲပ္စ္ ေတာင္တန္းေျမာက္ပိုင္းဆင္ေျခ ေလွ်ာဆီမွ ဖာန္း(Foehn) ေလ တိုက္ခတ္ေလ့ရွိ။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
ေျမာက္ဘက္ေျမနိမ့္ပိုင္း ။ အလယ္ပိုင္းတြင္ကုန္းျမင့္ ။ ေတာင္ဘက္တြင္ ဘာဗာရီးယန္းအဲပစ္ေတာင္တန္းမ်ားရွိ။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ႏ်ဴအန္ေဒါ့ဘိုင္း၀ီလ္စတာ - (-3.54 m)
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ဇာတ္စပစ္တီ - 2,963 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေက်ာက္မီးေသြး ၊ ေက်ာက္မီးေသြးညဳိ ၊ သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႕ ၊သံရိုင္း ၊ေၾကးနီ ၊ နီတယ္ ၊ ယူေရနီယမ္ ၊ ျပာဓါတ္ ၊ ဆား ၊ေဆာက္လုပ္ေရး ပစၥည္းမ်ား၊ သစ္ စိုက္ပ်ိဳးေျမ။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 82,369,552 (2008)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း - 0.044 % (2008)
ေမြးဖြားႏႈန္း 8.18 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 10.8 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 76.11 ႏွစ္
မ - 82.26 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 79.1 ႏွစ္ (2008)

လူမ်ိဳး
ဂ်ာမန္

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
ဂ်ာမန္ - 91.5 %
တူရကီ - 2.4 %
အျခား - 6.1 %

ကိုးကြယ္မႈ
ပရိုတက္စတင့္ - 34 %
ရိုမန္ကက္သလစ္ - 34 %
မြတ္စလင္ - 3.7 %
ဘာသာစြဲမရွိ(သို႔) အျခား - 28.3 %

ဘာသာစကား
ဂ်ာမန္

ျမိဳ႕ေတာ္
ဘာလင္ (Berlin)

အျပည့္အစံုသို႔

Republic of Ghana

ိ

၈၃။ ဂါနာ(Ghana)
Republic of Ghana

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

ဂါနာႏိုင္ငံသည္ ျဗိတိသ်ကိုလိုနီ ဂိုလ္ကိုစ့္ (Gold Coast) ႏွင့္ ကုလသမဂၢအေစာင့္ေရွာက္ခံ တိုဂိုလန္း (Togoland) တို႔ ေပါင္းစပ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ ၁၉၅၇ တြင္ ဂါနာသည္ ဆာဟာရ ေတာင္ပိုင္းအာဖရိကႏိုင္ငံတြင္ ပထမဆံုး လြတ္လပ္ေရးရေသာႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။ ဂါနာႏိုင္ငံတြင္ အာဏာသိမ္းမႈမ်ားအၾကိမ္ၾကိမ္ျဖစ္ပြားခဲ့ သည္။ ၁၉၈၁ တြင္ ဗိုလ္ၾကီး ဂ်ယ္ရီ ေရာ္လင္း (Lt. Jerry Rawlings) အာဏာရရွိလာေသာအခါ ႏိုင္ငံေရး ပါတီ မ်ားကို ဖ်က္သိမ္းပစ္ခဲ့သည္။ ဖဲြ႔စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒအသစ္ေရးဆြဲျပီးေနာက္ ၁၉၉၂ တြင္ ပါတီစံု အေထြေထြ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပခဲ့ျပီး ေရာ္လင္း အႏိုင္ရရွိခဲ့သည္ ။ ၁၉၉၆ တြင္ ဒုတိယ သက္တမ္းအတြက္ထပ္မံအႏိုင္ရရွိ ေသာ္ခဲ့လည္း အေျခခံဥပေဒအရ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္တြင္ က်င္းပသည့္ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ တတိယသက္တမ္းအတြက္ ထပ္မံေရြးခ်ယ္ခြင့္ မရွိေတာ့ေပ။ ၎ ေနရာတြင္ဂြ်န္ကူးေဖ်ာ္ (John Kufuor) က ဆက္ဆံခဲ့ျပီး ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ ေရြး ေကာက္ပြဲတြင္လည္း ဒုတိယသက္တမ္းအတြက္ ထပ္မံေရြးခ်ယ္ခံခဲ့ရသည္။ ၂၀၀၈ ဒီဇင္ဘာတြင္ က်င္းပသည့္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ထပ္မံေရြးခ်ယ္ခံခြင့္မရွိေတာ့ေပ။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အေနာက္အာဖရိက ။ ဂူနီးယား ပင္လယ္ေကြ႕ႏွင့္ ထိစပ္။ ကို႔ဒီအိုင္ဗိုရီ ႏွင့္ တိုဂို ႏိုင္ငံတိုၾကား ။

ေျမပံုအညႊန္း
အာဖရိကတုိက္

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 230,940 sq km
ေရ - 8,520 sq km
စုစုေပါင္း - 239,460 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
ဘာကီနာ ဖါဆို - 594 km
ကို႔ဒီအိုင္ဗိုရီ - 668 km
တိုဂို - 877 km

ကမ္းရိုးတန္း
539 m

ရာသီဥတု
အပူပိုင္းရာသီဥတု။ ေႏြးေထြး၍ အေရွ႕ေတာင္ဘက္ကမ္းရိုးတန္းတေလ်ာက္ အေတာ္အတန္ေျခာက္ေသြ႕။ အေနာက္ေတာင္ဘက္တြင္ ပူျပင္း ။ စိုစြတ္။ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ပူ၍ ေျခာက္ေသြ႕။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
အမ်ားအားျဖင့္ ေျမနိမ့္လြင္ျပင္မ်ားျဖစ္၍ ေတာင္ဘက္အလယ္ပိုင္းတြင္ ျပတ္ေတာင္းလြင္ျပင္။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း အတၱလႏိၱတ္ သမုဒၵရာ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း အက္ဖါဂ်ာတို - 860 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေရႊ ၊ သစ္ ၊ မွန္ျဖတ္စိန္ ၊ ေဘာက္ဇိုက္သတၱဳ ၊ မန္ဂနိ သတၱဳ ၊ ငါး ၊သားေရ ၊ ေရအားလွ်ပ္စစ္ ၊
ေရနံ ၊ ေငြ ၊ဆား ၊ ထံုးေက်ာက္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 23,382,848 (2008)
လူဦးေရတိုးနႈန္း 1.982 % (2008)
ေမြးဖြားႏႈန္း 29.22 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 9.39 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 58.65 ႏွစ္
မ - 60.35 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 59.49 ႏွစ္ (2008)

လူမ်ိဳး
ဂါနာနီးယန္း

တိုင္းရင္းသားလူမိ္်ဳး
အက္ခန္း - 45.3 %
မိုး - ဒက္ဘြန္း - 15.2 %
အြီး - 11.7 %
ဂါ - ဒန္းဖီး - 7.3 %
ဂူအန္း - 4 %
ဂါမာ - 3.6 %
ဂရူဆီ - 2.6 %
မန္ဒီ - ဘူဆန္ဂါ - 1 %
အျခားလူမ်ိဳးစုမ်ား - 1.9 %
အျခား - 7.8 %

ကိုးကြယ္မႈ
ခရစ္ယာန္ - 68.8 %
မြတ္စလင္ - 15.9 %
ရုိးရာကိုးကြယ္မႈ- 8.5 %
အျခား - 0.7 %
ဘာသာမဲ့ - 6.1 %

ဘာသာစကား
အဆန္တီ - 14.8 %
အီြး - 12.7 %
ပန္တီ - 9.9 %
ဘိုရြန္ - 4.6 %
ဒက္ဂြန္ဘာ - 4.3 %
ဒန္မီ - 4.3 %
ဒါဂါတီ - 3.7 %
အကၡယမ္း - 3.4 %
ဂါ - 3.4 %
အကၡ၀ါပမ္း - 2.9 %
အျခား - 36.1 % (အဂၤလိပ္ - ရံုးသံုး - အပါ၀င္)

ျမိဳ႕ေတာ္
အာခရာ(Accra)

အျပည့္အစံုသို႔