North Korea

၁၁၇။ေျမာက္ကိုရီးယား
(North Korea)

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း

ရွည္လ်ားလွေသာ သမိုင္းတေလ်ာက္ လြတ္လပ္ေသာ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံအျဖစ္ ရပ္တည္ခဲ့သည္။ ရုရွ -ဂ်ပန္စစ္ပြဲအျပီး ၁၉၀၅ ခုႏွစ္တြင္ ဂ်ပန္သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ငါးႏွစ္ၾကာျပီးေနာက္ ဂ်ပန္က ကြ်န္းဆြယ္တစ္ခုလံုးကို က်ဳးေက်ာ္ခဲ့သည္။ ဒုတိယကမၻာစစ္ျပီးေသာအခါ ကိုရီးယား ေျမာက္ဘက္ အျခမ္း ခဲြထြက္ခဲ့ျပီး ဆိုဗီယက္ေထာက္ပံ့ေသာ ကြန္ျမဴနစ္အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္ေထာက္ခံေသာ ကိုရီးယားေတာင္ဘက္ျခမ္း (Republic of Korea)ကို သိမ္းပိုက္ရန္ ဆင္ႏြဲခဲ့ေသာ ကိုရီးယားစစ္ပြဲ (1950 – 53 ) စစ္ပြဲ ရႈံးနိမ့္ျပီးေနာက္ ေျမာက္ကိုရီးယား(DPRK) သည္ သမၼတကင္းအီဆန္း (Kim Il Sung) ဦးေဆာင္၍ ျပည္ပ လႊမ္းမိုးမႈမ်ားကို ဖယ္ရွား၍ အမွီအခိုကင္းေသာ သံတမန္ေရးႏွင့္ စီးပြားေရး ေပၚလစီကို အေပၚယံမွ် က်င့္သံုးခဲ့သည္။ ျပံဳးယမ္း၏ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္တြင္ ကိုရီးယားႏွစ္ႏုိင္ငံ ျပန္လည္ေပါင္းစည္းေရးကို အဓိက ႏိုင္ငံေရးဦးတည္ခ်က္အျဖစ္ထားကာ ေျမာက္ကိုရီးယား (DPRK) သည္ အစိုးရ၀ါဒ ျဖန္႔ခ်ီေရး ၊ ေခတ္ေနာက္က်ေသာ ႏိုင္ငံေရး ၊ စီးပြားေရး ၊ စစ္ေရး စသည္ ေပၚလစီမ်ား အသံုးျပဳ၍ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအေပၚ အစြမ္းကုန္ျခိမ္းေျခာက္ခဲ့သည္။ 1980 တြင္ ကင္အီဆန္း၏ သားျဖစ္သူ ကင္ဂ်ဳံအီ (Kim jang Il) ကို ၎၏ သမၼတ ရာထူးအတြက္ တရား၀င္ဆက္ဆံသူ အျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ခဲ့ျပီး ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ ၎ေသဆံုးခ်ိန္အထိ ႏိုင္ငံေရး ႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး တြင္ တိုးတက္ေအာင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ စီးပြားေရးစီမံခန္႔ခြဲမႈ ညံ့ဖ်င္းမႈမ်ား ။ သံယံဇာသမ်ားကို အလႊဲသံုးမႈမ်ားေၾကာင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ၁၉၉၀ ႏွစ္ မ်ားမွစ၍ တိုင္းျပည္လူထု အေျခခံစား၀တ္ေနေရးအတြက္ နုိင္ငံတကာ အကူအညီမ်ားအေပၚ မွီခိုေနရလ်က္ ရွိသည္။ေျမာက္ကိုရီးယား၏ စစ္ေရးအရရန္စမႈ ၊ စစ္လက္နက္ႏွင့္ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာပစၥည္းမ်ား အေျမာက္အမ်ား ပြားမ်ားလာျခင္း ၊ တာေ၀းပစ္ဒံုးပ်ံမ်ား တိုးတက္လာမႈ၊ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ေသေစေသာ လက္နက္အစီအစဥ္မ်ား စစ္အင္အားအဆမတန္ စုေဆာင္းမႈစသည့္ အစဥ္အလာမ်ားရွိျခင္းေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္းအေနႏွင့္ စိုးရိမ္ဖြယ္ ျဖစ္လ်က္ရွိသည္။ ၂၀၀၂ ဒီဇင္ဘာလတြင္ (DPRK) သည္ ၁၉၉၄ တြင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ခ်ဳပ္ဆိုထားေသာပလူတိုနီယံ အေျချပဳ အစီအစဥ္ကို ရပ္တန္႔၍ လံုး၀ဖ်တ္သိမ္းရန္ သေဘာတူ ညီခ်က္ကိုခ်ိဳးေဖာက္၍ ႏူကလီးယားလက္နက္ထုတ္လုပ္ရန္ ၾကိဳးပမ္းလ်က္ရွိေၾကာင္း သိရွိရျပီးေနာက္ ႏိုင္ငံတကာ အႏုျမဴစြမ္းအင္ ေအဂ်င္စီ (International Atomic Energy Agency – IAEA) မွ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေရး တာ၀န္ရွိသူမ်ားကို ႏွင္ထုတ္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၃ ဇန္န၀ါရီလတြင္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ႏူကလီးယား လက္နက္မျပန္႔ပြားေရး စာခ်ဳပ္ (Non – Proliferation Treaty) မွ နႈတ္ထြက္ေၾကာင္းေၾကျငာခဲ့သည္။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္လယ္တြင္ ႏူကလီးယား ေလာင္စာအေတာင့္ သန္႔စင္ေရးလုပ္ငန္း ေအာင္ျမင္ျပီျဖစ္ေၾကာင္း ျပံဳးယမ္းမွ ေၾကျငာခဲ့သည္။ ဆက္လက္၍ ႏူကလီးယားလက္တံု႔ျပန္ႏိုင္စြမ္း (Nuclear Deterrent) အဆင့္သို႔ ေရာက္ရွိျပီးျဖစ္ေၾကာင္းထုတ္ေဖၚခဲ့သည္။ ၂၀၀၃ ဩဂုတ္လတြင္ ေျမာက္ကိုရီးယား ၊ တရုတ္ ၊ ဂ်ပန္ ၊ ရုရွ ၊ ေတာင္ကိုရီးယား ႏွင့္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု စသည့္ ေျခာက္ႏိုင္ငံပါ၀င္ျပီး ေျမာက္ကိုရီးယား၏ ႏူကလီးယား အစီအစဥ္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ မတိုးသာ ၊ မဆုတ္သာ သည့္ ေတြ႔ဆံုးေဆြးေႏြးမႈစတင္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၅ ႏို၀င္ဘာလတြင္ အဆိုပါ ေျခာက္နိုင္ငံ ေဆြးေႏြးပြဲမွ ေျမာက္ကိုရီးယားနႈတ္ထြက္ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ဇူလိုင္လတြင္ တိုက္ခ်င္းပစ္ဒံုးပ်ံ စမ္းသပ္ပစ္ခတ္ခဲ့ျပီး ၂၀၀၆ ေအာက္တိုဘာတြင္ေျခာက္ႏိုင္ငံေဆြးေႏြးပြဲသို႔ ေျမာက္ကိုရီးယားျပန္လည္ပါ၀င္လာခဲ့ျပီး ႏူကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရးသေဘာတူစာခ်ဳပ္ႏွစ္ခုတြင္ လက္မွက္ေရးထိုးခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ ဒီဇင္ဘာ (၁၃) ပဏာမ လႈပ္ရွားမႈ သေဘာတူညီခ်က္အရ ၂၀၀၇ ခုဇူလိုင္တြင္ ေရာင္ျဗြန္ (Yong byon) ရွိ ႏူကလီးယား ဓါတ္ေပါင္းပို သံုးခုကို ပိတ္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၇ ေအာက္တိုဘာ (၃) ဒုတိယအဆင့္သေဘာတူညီခ်က္အရ ယင္းဓါတ္ေပါင္းဖိုသံုးခုကို ဖ်က္သိမ္းရန္ႏွင့္ ၎၏ ႏူကလီးယား အစီအစဥ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ မွန္ကန္ျပည့္စံုေသာ ေၾကျငာခ်က္တစ္ခု ႏွစ္ကုန္တြင္ ထုတ္ျပန္ေပးရန္ ျပံဳးယမ္းက ကတိေပးခဲ့သည္။ အေမရိကန္ ႏူကလီးယား ကြ်မ္းက်င္သူမ်ား၏ အကူအညီျဖင့္ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ အကုန္ပိုင္းေလာက္တြင္ အထက္ပါ ႏူကလီးယား ျဖဳတ္သိမ္းေရး လုပ္ငန္းမ်ား ျပီးစီးခဲ့ျပီးျဖစ္သည္။ ၂၀၀၇ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ႏူကလီးယား ေလာင္စာေတာင့္မ်ားစတင္၍ ဖ်က္သိမ္းခဲ့ျပီး ၂၀၀၈ ဇြန္လတြင္ ႏူကလီးယားဖ်က္သိမ္းမႈ အစီအစဥ္မ်ားကို ေၾကျငာခဲ့သည္။

ပထ၀ီ အေနအထား
တည္ေနရာ
အေရွ႕အာရွ။ ကိုရီးယား ကြ်န္းဆြယ္ေျမာက္ဘက္ျခမ္း တြင္ တည္ရွိ၍ ကိုရီးယားပင္လယ္ေအာ္ ၊ ဂ်ပန္ပင္လယ္ တို႔ႏွင့္ ထိစပ္။ တရုတ္ႏွင့္ ေတာင္ကိုရီးယားၾကား။

ေျမပံုအညႊန္း
အာရွ ။

ဧရိယာ
ကုန္းေျမ - 120,410 sq km
ေရ - 130 sq km
စုစုေပါင္း - 120,540 sq km

ထိစပ္နယ္ေျမ
တရုတ္ - 1416 km
ေတာင္ကိုရီးယား - 238 km
ရုရွ - 19 km

ကမ္းရိုးတန္း
2,495 km

ရာသီဥတု
အပူခ်ိန္မွ်တ၍ ေႏြရာသီတြင္ မိုးရြာသြန္း။

ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္
အမ်ားအားျဖင့္ ေတာင္တန္းမ်ား ေတာင္ကုန္းမ်ားရွိျပီး မက္ေစာက္က်ဥ္းေျမာင္းေသာ ေတာင္ၾကားမ်ားျဖင့္ ပိုင္းျခားထား ၊ အေနာက္ဘက္တြင္ က်ယ္ျပန္႕ေသာကမ္းရိုးတန္းေျမျပန္႕ရွိ၍ အေရွ႕ဘက္တြင္ ျပတ္ေတာင္ေသာကမ္းရိုးတန္းေျမျပန္႔ရွိ။

မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း ဂ်ပန္ပင္လယ္ - 0 m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း ပိတူစန္ေတာင္ထြက္ - 2,744 m

သဘာ၀အရင္းအျမစ္
ေက်ာက္မီးေသြး ၊ ခဲ ၊ အျဖိဳက္နက္ ၊ သြပ္၊ ဂရပ္ဖိုက္ခဲနက္ ၊ မဂၢနိဆိုက္ ၊ သံရိုင္ေၾကးနီ ၊ ေရႊ ၊ သံတိုက္ေက်ာက္ ၊ ဆား ၊ ဖလူရိုစပါး ၊ ေရအားလွ်ပ္စစ္။

လူ႔အရင္းအျမစ္
လူဦးေရ 22,665,343 (2009)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း 0.42 %
ေမြးဖြားႏႈန္း 14.64 / 1000 ဦးေရ (2008)
ေသဆံုးႏႈန္း 7.29 / 1000 ဦးေရ (2008)
ပွ်မ္းမွ်အသက္ က်ား - 61.23 ႏွစ္
မ - 66.53 ႏွစ္
စုစုေပါင္း - 63.81 ႏွစ္ (2009)

လူမ်ိဳး
ကိုရီးယား ။

တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး
မရွိ ။ (တရုတ္ႏွင့္ ဂ်ပန္လူမ်ိဳး အနည္းငယ္ရွိ)

ကိုးကြယ္မႈ
ဗုဒၶဘာသာ ၊ ကြန္ျဖဴးရွပ္၀ါဒ ။ ခရစ္ယာန္ ႏွင့္ ခြ်န္ဒိုဂ်ိဳဘာသာ၀င္အနည္းငယ္ ။

ဘာသာစကား
ကိုရီးယား ။

ျမိဳ႕ေတာ္
ျပံဳယမ္း (Pyongyang)

Posted in: ကမာၻ႔ႏိုင္ငံမ်ား