ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
ျပင္သစ္ႏွင္႕အီတလီတို႕ တူနီးရွားကို သိမ္းပိုက္ရန္ အၿပိဳင္ႀကိဳးပမ္းခဲ႕ၾကၿပီး ၁၈၈၁ တြင္ ျပင္သစ္ကသိမ္း ပိုက္လက္ေအာက္ခံျပဳခဲ့သည္။ ပထမ ကမာၻစစ္ၿပီးေနာက္ပုိင္း ဆယ္စုႏွစ္မ်ားတြင္ လြတ္လပ္ေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ား ေပၚေပါက္လာခဲ့ၿပီး ၁၉၅၆ တြင္ တူနီးရွားကို လြတ္လပ္ေသာ နိုင္ငံတစ္နိုင္ငံအျဖစ္ ျပင္သစ္က အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ သည္။ နိုင္ငံ၏ ပထမဦးဆံုးသမၼတျဖစ္သူ ဟာဘစ္ ေဘာ္ဂူအီဘာ (Habib Bourguiba) တစ္ပါတီ စံနစ္ျဖင့္အုပ္ခ်ဳပ္ ခဲ့သည္။ ေဘာ္ဂူအီဘာ သည္နိုင္ငံကို ၃၁ ႏွစ္ၾကာမွ်အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၿပီး အစၥလာမၼစ္ အေျခခံဝါဒီမ်ားကို ႏွိပ္ကြပ္ၿပီး အမ်ဳိး သမီးအခြင့္အေရးမ်ားကို ျပဌာန္းခဲ့သျဖင့္ အျခားအာရပ္ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္မတူတစ္မူထူးျခားခဲ့သည္။ ၁၉၈၇ ႏိုဝင္ဘာလ တြင္ ေဘာ္ဂူအီဘာကို ဖယ္ရွားၿပီး ဇုိင္း အယ္လ္ အဘီဒိုင္း ဘင္အလီ (Zine el Abidine Ben Ali) ကေသြးေျမမက် အာဏာသိမ္းခဲ့သည္။ တစ္ႀကိမ္လွ်င္ ငါးႏွစ္သက္တမ္းရွိေသာ သမၼတ အျဖစ္ ဘင္အလီ သည္ ယခုအခါ ၎၏ ငါး ႀကိ္မ္ေျမာက္သက္တမ္း အျဖစ္ တည္ရွိဆဲျဖစ္၏။ တူနီးရွားသည္ ကာလၾကာရွည္စြာပင္ ၎၏အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံမ်ား ႏွင့္အဆက္အဆံမျပဳခဲ့ေပ။ ျပည္တြင္း၌လည္း အေတြးအျမင္ ပြင့္လင္းမႈရွိေသာ နုိင္ငံေရးအုပ္စုမ်ားကို ေခါင္းေထာင္ ခြင့္မျပဳေခ်။
ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာဖရိကတိုက္ ေျမာက္ပိုင္း။ ေျမထဲပင္လယ္ႏွင့္ထိစပ္။ အယ္ဂ်ီးရီးယားႏွင့္ လစ္ဗ်ားနိုင္ငံမ်ားၾကား
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာဖရိက
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၁၅၅ ၃၆၀ sq km
ေရ = ၈ ၂၅၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၁၆၃ ၆၁၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အယ္ဂ်ီးရီးယား ၉၆၅ km။ လစ္ဗ်ား ၄၅၉ km
ကမ္းရိုးတန္း။ ၁ ၁၄၈ km
ရာသီဥတု။ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ မွ်တ၍ မိုးရြာေလ့ရွိေသာ ေဆာင္းတြင္းႏွင့္ ပူျပင္း၍ ေျခာက္ေသြ႕ေသာ ေႏြရာသီ
ေတာင္ဘက္တြင္ ကႏာၱရရာသီဥတု
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ေျမာက္ဘက္တြင္ ေတာင္မ်ားရွိ။ ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႕ေသာ အလယ္ပိုင္းေျမျပန္႕။ ေတာင္ဘက္
ကႏာၱရမွာ ဆာဟာရႏွင့္ ဆက္စပ္လွ်က္ရွိ။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ရွတ္ အယ္ ဂါဆာ - -၁၇ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဂ်က္ဘယ္ အက္ ခ်မ္ဘီ = ၁ ၅၄၄ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရနံ။ ေဖါ့စဖိတ္။ သံရိုင္း။ ခဲ။ သြပ္။ ဆား
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၁၀ ၄၈၆ ၃၃၉ (၂၀၀၉)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၀.၉၈ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၅.၄၂/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၅.၂/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၃.၉၈ ႏွစ္
မ = ၇၇.၇ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၅.၇၈ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တူနီးရွား
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ အာရပ္ ၉၈%။ ဥေရာပ ၁%။ ဂ်ဴးႏွင့္ အျခား ၁ %
ကိုးကြယ္မႈ။ မြတ္စလင္ ၉၈ %။ ခရစ္ယာန္ ၁ %။ ဂ်ဴးႏွင့္ အျခား ၁ %
ဘာသာစကား။ အာရပ္၊ ျပင္သစ္
ၿမိဳ႕ေတာ္။ တ်ဴးနစ္ ( Tunis)
ျပင္သစ္ႏွင္႕အီတလီတို႕ တူနီးရွားကို သိမ္းပိုက္ရန္ အၿပိဳင္ႀကိဳးပမ္းခဲ႕ၾကၿပီး ၁၈၈၁ တြင္ ျပင္သစ္ကသိမ္း ပိုက္လက္ေအာက္ခံျပဳခဲ့သည္။ ပထမ ကမာၻစစ္ၿပီးေနာက္ပုိင္း ဆယ္စုႏွစ္မ်ားတြင္ လြတ္လပ္ေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ား ေပၚေပါက္လာခဲ့ၿပီး ၁၉၅၆ တြင္ တူနီးရွားကို လြတ္လပ္ေသာ နိုင္ငံတစ္နိုင္ငံအျဖစ္ ျပင္သစ္က အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ သည္။ နိုင္ငံ၏ ပထမဦးဆံုးသမၼတျဖစ္သူ ဟာဘစ္ ေဘာ္ဂူအီဘာ (Habib Bourguiba) တစ္ပါတီ စံနစ္ျဖင့္အုပ္ခ်ဳပ္ ခဲ့သည္။ ေဘာ္ဂူအီဘာ သည္နိုင္ငံကို ၃၁ ႏွစ္ၾကာမွ်အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၿပီး အစၥလာမၼစ္ အေျခခံဝါဒီမ်ားကို ႏွိပ္ကြပ္ၿပီး အမ်ဳိး သမီးအခြင့္အေရးမ်ားကို ျပဌာန္းခဲ့သျဖင့္ အျခားအာရပ္ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္မတူတစ္မူထူးျခားခဲ့သည္။ ၁၉၈၇ ႏိုဝင္ဘာလ တြင္ ေဘာ္ဂူအီဘာကို ဖယ္ရွားၿပီး ဇုိင္း အယ္လ္ အဘီဒိုင္း ဘင္အလီ (Zine el Abidine Ben Ali) ကေသြးေျမမက် အာဏာသိမ္းခဲ့သည္။ တစ္ႀကိမ္လွ်င္ ငါးႏွစ္သက္တမ္းရွိေသာ သမၼတ အျဖစ္ ဘင္အလီ သည္ ယခုအခါ ၎၏ ငါး ႀကိ္မ္ေျမာက္သက္တမ္း အျဖစ္ တည္ရွိဆဲျဖစ္၏။ တူနီးရွားသည္ ကာလၾကာရွည္စြာပင္ ၎၏အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံမ်ား ႏွင့္အဆက္အဆံမျပဳခဲ့ေပ။ ျပည္တြင္း၌လည္း အေတြးအျမင္ ပြင့္လင္းမႈရွိေသာ နုိင္ငံေရးအုပ္စုမ်ားကို ေခါင္းေထာင္ ခြင့္မျပဳေခ်။
ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာဖရိကတိုက္ ေျမာက္ပိုင္း။ ေျမထဲပင္လယ္ႏွင့္ထိစပ္။ အယ္ဂ်ီးရီးယားႏွင့္ လစ္ဗ်ားနိုင္ငံမ်ားၾကား
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာဖရိက
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၁၅၅ ၃၆၀ sq km
ေရ = ၈ ၂၅၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၁၆၃ ၆၁၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အယ္ဂ်ီးရီးယား ၉၆၅ km။ လစ္ဗ်ား ၄၅၉ km
ကမ္းရိုးတန္း။ ၁ ၁၄၈ km
ရာသီဥတု။ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ မွ်တ၍ မိုးရြာေလ့ရွိေသာ ေဆာင္းတြင္းႏွင့္ ပူျပင္း၍ ေျခာက္ေသြ႕ေသာ ေႏြရာသီ
ေတာင္ဘက္တြင္ ကႏာၱရရာသီဥတု
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ေျမာက္ဘက္တြင္ ေတာင္မ်ားရွိ။ ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႕ေသာ အလယ္ပိုင္းေျမျပန္႕။ ေတာင္ဘက္
ကႏာၱရမွာ ဆာဟာရႏွင့္ ဆက္စပ္လွ်က္ရွိ။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ရွတ္ အယ္ ဂါဆာ - -၁၇ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဂ်က္ဘယ္ အက္ ခ်မ္ဘီ = ၁ ၅၄၄ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရနံ။ ေဖါ့စဖိတ္။ သံရိုင္း။ ခဲ။ သြပ္။ ဆား
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၁၀ ၄၈၆ ၃၃၉ (၂၀၀၉)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၀.၉၈ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၅.၄၂/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၅.၂/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၃.၉၈ ႏွစ္
မ = ၇၇.၇ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၅.၇၈ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တူနီးရွား
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ အာရပ္ ၉၈%။ ဥေရာပ ၁%။ ဂ်ဴးႏွင့္ အျခား ၁ %
ကိုးကြယ္မႈ။ မြတ္စလင္ ၉၈ %။ ခရစ္ယာန္ ၁ %။ ဂ်ဴးႏွင့္ အျခား ၁ %
ဘာသာစကား။ အာရပ္၊ ျပင္သစ္
ၿမိဳ႕ေတာ္။ တ်ဴးနစ္ ( Tunis)
0 comments:
Post a Comment