ဆီးရီးယား (Syria) Syrian Arab Republic

ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
ပထမကမာၻစစ္ၿပီးေနာက္ ယခင္ေအာ္တိုမန္အင္ပါယာျဖစ္ေသာ ဆီးရီးယားေျမာက္ ဘက္ျခမ္းျပည္နယ္ ကို ျပင္သစ္တို႕ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရခဲ့သည္။ အဆိုိပါနယ္ေျမကို ျပင္သစ္တို႕က ၁၉၄၆ ခုႏွစ္အထိအုပ္ခ်ဳပ္ၿပီးေနာက္လြတ္လပ္ေရးေပးခဲ့သည္။ လြတ္လပ္ေရး ပထမဆယ္စုႏွစ္ အတြင္း စစ္တပ္မွ အႀကိမ္ႀကိမ္အာဏာသိမ္းခဲ့ၿပီး ႏုိင္ငံေရးမတည္ၿငိမ္ခဲ့ေပ။ ၁၉၅၈ ေဖေဖၚဝါရီလ တြင္ ဆီးရီး ယားတို႕အီဂ်စ္ႏွင့္ေပါင္း၍ျပည္ေထာင္စုအာရပ္သမၼတ ႏုိင္ငံ တည္ ေထာင္ခဲ့သည္။ ၁၉၆၁ စက္တင္ဘာလတြင္ ႏွစ္ျပည္ေထာင္ ကြဲသြားၿပီး ဆီးရီးယားက ဆီးရီးယားအာရပ္သမၼတ ႏုိင္ငံျပန္လည္တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ၁၉၇၀ ႏုိဝင္ဘာလတြင္ လူနည္းစု အယ္လာဝုိက္ အုပ္စု ( Alawite sect)ႏွင့္ ဆိုရွယ္လစ္ဘာ့သ္ ပါတီ (Ba’th) ပါတီဝင္ ဟာဖစ္ဇ္ အယ္လ္အာဆက္ (Hafiz al-Asad) က ေသြးေျမမက်အာဏာသိမ္းခဲ့ၿပီး ႏုိင္ငံေရး တည္ၿငိမ္ေအာင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ၁၉၆၇ အစၥေရး-ဆီးရီးယား စစ္ပြဲၿပီးေနာက္ ဂုိလန္ဟိုက္ (Golan Hights)နယ္ကို အစၥေရးထံေပးအပ္ခဲ့ရသည္။ ၁၉၉၀ ႏွစ္မ်ားအတြင္း ၎ေဒသျပန္ လည္ေပးအပ္ေရးအတြက္ အစၥေရးႏွင့္ဆီးရီးယားတို႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ားျပဳလုပ္ခဲ့ၾက သည္။ သမၼတ အယ္လ္ အာဆက္ ေသဆံုးၿပီးေနာက္ ၎၏သားျဖစ္သူ ဘာရွားအယ္အာဆက္ (Bashar al-Asad) ကို ၂၀၀၀ ဇူလိုင္လ လူထုဆႏၵခံယူပြဲရလဒ္အရ အမ်ားသေဘာတူ သမၼတတင္ေျမွာက္ခဲ့သည္။ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္ကတည္းက လက္ဘႏြန္တြင္ တပ္ စြဲထားေသာ ဆီးရီးယားစစ္တပ္ကို ၂၀၀၅ ဧၿပီလတြင္ ျပန္လည္ဆုတ္ခြါေပးခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လႏွင့္ ၾသဂုတ္လအတြင္း အစၥေရးႏွင့္ ဟဇ္ဘုိလာတို႕ပဋိပကၡျဖစ္ပြားရာ ဆီးရီးယား က ၎၏စစ္တပ္မ်ားကို တပ္လွန္႕ထားေသာ္လည္း မဟာမိတ္ျဖစ္ေသာ ဟဇ္ဘိုလာဘက္မွ တိုက္ရုိက္ပါဝင္ကူညီျခင္းမျပဳခဲ့ေပ။ ၂၀၀၇ ေမလတြင္ အယ္လ္အာဆက္ ကို ၎၏ဒုတိယ သမၼတသက္တမ္းအျဖစ္္ ျပန္လည္ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ခဲ့ၾကသည္။

ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း။ ေျမထဲပင္လယ္ႏွင့္ထိစပ္။ လက္ဘႏြန္ႏွင့္ တူရကီႏုိင္ငံတုိ႕
ၾကား။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း။
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၁၈၃ ၆၃၀ sq km
ေရ = ၁ ၅၅၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၁၈၅ ၁၈၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အီရတ္ ၆၀၅ km၊ အစၥေရး ၇၆ km၊ ေဂ်ာ္ဒန္ ၃၇၅ km၊ လက္ဘႏြန္ ၃၇၅ km
တူရကီ ၈၂၂ km
ကမ္းရုိးတန္း။ ၁၉၃ km
ရာသီဥတု။ အမ်ားအားျဖင့္ သဲကႏာၱရ။ ပူ၍ေျခာက္ေသြ႕ေသာ ေႏြရာသီ(ဇြန္လမွ ၾသဂုတ္လ)
ကမ္းရိုးတန္းတစ္ေလ်ာက္ မိုးရြာေလ့ရွိေသာ ေဆာင္းရာသီ(ဒီဇင္ဘာလမွ ေဖေဖၚ
ဝါရီလ)။ ဒမတ္စကတ္တြင္ အခ်ိန္အပိုင္းအျခားအလိုက္ႏွင္းခဲက်ေလ့ရွိေသာ
ေအးေသာရာသီဥတုရွိ။
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ မုိးအတန္အသင့္ေခါင္ေသာ ကႏာၱရဆန္ေသာ ကုန္းျမင့္လြင္ျပင္။
က်ဥ္းေျမာင္းေသာ ကမ္းရိုးတန္း လြင္ျပင္။ အေနာက္ဘက္တြင္
ေတာင္မ်ားရွိ။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ တုိက္ဘာရီးယက္စ္ ေရကန္အနီးရွိ ေနရာတစ္ခု = - ၂၀၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဟာမြန္ေတာင္ = ၂၈၁၄ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရနံ၊ ေဖါ့စဖိတ္၊ ခရုမ္း ႏွင့္ မန္ဂနိရုိင္း၊ အက္စဖက္၊ သံရိုင္း၊
ေက်ာက္ဆား၊ စက်င္ေက်ာက္၊ ဂ်စ္ပဆမ္ေက်ာက္၊ ေရအား
လွ်ပ္စစ္။
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၂၁ ၇၆၂ ၉၇၈ ဦးေရ
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻအဆင့္ = ၅၂
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၂.၀၀၆ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၂၅/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၃.၇၂/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၇၁.၈၇ ႏွစ္
မ = ၇၆.၇ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၇၄.၂၂ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ ဆီးရီးယန္း
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ အာရပ္ ၉၀.၃ %။ ကာ့့ဒ္။ အာေမးနီးယန္း။ အျခား ၉.၇ %
ကိုးကြယ္မႈ။ ဆြန္နီမြတ္စလင္ ၇၄ %
မြတ္စလင္ ၁၆ %
ခရစ္ယာန္ ၁၀ %
ဂ်ဴး

ဘာသာစကား။ အာရပ္ (ရုံးသံုး)၊ ကာဒစ္၊ အာေမးနီးယန္း၊ အာရာမိုက္၊ ဆာကက္ရွန္း
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ဒမတ္စကတ္ (Damadcus)

Posted in: ကမာၻ႔ႏိုင္ငံမ်ား