ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
ျပင္သစ္လက္ေအာက္ခံ ျပင္သစ္တိုဂိုလန္းသည္ ၁၉၆၀ တြင္ တိုဂို ဟူ၍ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၆၇ တြင္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ဂနက္ဆင္ဘီ အီယာဒီမာ (Gen. Gnassingbe Eyadema) ကစစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးျဖင့္တင္းက်ပ္စြာအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ သည္။ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ ပါတီစံုအေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပခဲ့ေသာ္လည္း သမၼတအီယာဒီမာ ၏ပါတီျဖစ္ေသာ တိုဂိုလူထုအစည္းအရုံုးပါတီ (Rally of the Togolese People-RPT) က ၁၉၆၇ မွ စ၍ ေေနရာအေတာ္မ်ားမ်ားကို လက္ဝါးႀကီးအုပ္ထားသည္။ ၂၀၀၅ ေဖေဖၚဝါရီလတြင္ သမၼတ အီယာဒီမာ ကြယ္လြန္ ေသာအခါ စစ္တပ္က ၎၏သားျဖစ္သူ ေဖါင္ရီ ဂနက္ဆင္ဘီကို အာဏာအပ္ႏွင္းခဲ့သည္။ ထုိ႕ေနာက္ ႏွစ္လအၾကာတြင္ ပံုမွန္ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပခဲ့သည္။ ထုိအခါမွစ၍ ဒီမိုကရက္တုိ႕ေနရာရလာခဲ့ျပီး ၂၀၀၇ ေအာက္တိုဘာ တြင္တိုဂို ၌္ ပထမဦးဆံုးအၾကိမ္လြတ္လပ္၍တရားမွ်တေသာေရြးေကာက္ပြဲတစ္ရပ္ကိုက်င္းပႏိုင္ခဲ့ သည္။ ႏွစ္အေတာ္ၾကာ ႏိုင္ငံေရးမၿငိမ္သက္မႈမ်ားႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ဳိး ေဖာက္မႈမ်ားအေပၚ မွဖိအားမ်ား ေၾကာင့္ေနာက္ဆံုးတြင္ တိုဂို ကိုႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝုိင္းအတြင္း ျပန္လည္လက္ခံခဲ့သည္။
ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာဖရိကတိုက္အေနာက္ပိုင္း။ ဘန္နင္ ကမ္းရုိးေကြ႕ႏွင့္ထိစပ္။ ဘန္နင္ႏွင့္ ဂါနာႏိုင္ငံတို႕ၾကား
ေျမပံုအ ၫႊန္း။ အာဖရိက
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၅၄ ၃၈၅ sq km
ေရ = ၂ ၄၀၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၆၅ ၇၈၅ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ဘန္နင္ ၆၄၄ km။ ဘာကီနာ ဖာဆို ၁၂၆ km။ ဂါနာ ၈၇၇ km
ရာသီဥတု။ အပူပုိင္းေဒသရာသီဥတု။ ေတာင္ပိုင္းတြင္စုိထုိင္းေသာရာသီဥတု။ ေျမာက္ဘက္တြင္ မိုးအတန္
အသင့္ေခါင္ေသာ ရာသီဥတု
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ေျမာက္ဘက္တြင္ အနည္းငယ္လႈိင္းထေသာဆဗားနားျမက္ခင္း။ ေတာင္ဘက္ ကုန္းျမင့္
လြင္ျပင္။ ေရအိုင္မ်ား၊ ရႊံ႕ၫြန္ေတာမ်ားရွိေသာ ကမ္းရိုးတန္း ေျမျပန္႕
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ အတၱလႏၱိတ္ သမုဒၵရာ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ အာဂူးေတာင္ထြတ္ ၉၈၆ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေဖါ့စဖိတ္။ ထံုးေက်ာက္။ စက်င္ေက်ာက္။ စိုက္ပ်ဳိးေျမ
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၆ ၀၃၁ ၈၀၈ ဦးေရ (၂၀၀၉)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၁၀၅
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၂.၇၅၄ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၃၆.၄၉/၁၀၀၀ ဦးေရ
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၈.၉၅/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ် အသက္။ က်ား = ၅၇.၄ ႏွစ္
မ = ၆၁.၉၉ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၅၉.၆၆ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တိုဂို
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ အာဖရိက ၉၉%။ ဥေရာပႏွင့္ ဆီးရီးယန္း-လဘႏြန္ ၁%
ကိုးကြယ္မႈ။ ခရစ္ယာန္ ၂၉ %။ မြတ္စလင္ ၂၀ %။ တိုင္းရင္းသားရုိးရာဓေလ့ယံုၾကည္ကိုးကြယ္မႈ ၅၁ %
ဘာသာစကား။ ျပင္သစ္။ ယူး ႏွင့္ မီနာ။ ခါဘိုင္း ႏွင့္ ဒါဂြမ္ဘာ။
ၿမိဳ႕ေတာ္။ လုမ္း (Lome)
ျပင္သစ္လက္ေအာက္ခံ ျပင္သစ္တိုဂိုလန္းသည္ ၁၉၆၀ တြင္ တိုဂို ဟူ၍ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၆၇ တြင္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ဂနက္ဆင္ဘီ အီယာဒီမာ (Gen. Gnassingbe Eyadema) ကစစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးျဖင့္တင္းက်ပ္စြာအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ သည္။ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ ပါတီစံုအေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပခဲ့ေသာ္လည္း သမၼတအီယာဒီမာ ၏ပါတီျဖစ္ေသာ တိုဂိုလူထုအစည္းအရုံုးပါတီ (Rally of the Togolese People-RPT) က ၁၉၆၇ မွ စ၍ ေေနရာအေတာ္မ်ားမ်ားကို လက္ဝါးႀကီးအုပ္ထားသည္။ ၂၀၀၅ ေဖေဖၚဝါရီလတြင္ သမၼတ အီယာဒီမာ ကြယ္လြန္ ေသာအခါ စစ္တပ္က ၎၏သားျဖစ္သူ ေဖါင္ရီ ဂနက္ဆင္ဘီကို အာဏာအပ္ႏွင္းခဲ့သည္။ ထုိ႕ေနာက္ ႏွစ္လအၾကာတြင္ ပံုမွန္ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပခဲ့သည္။ ထုိအခါမွစ၍ ဒီမိုကရက္တုိ႕ေနရာရလာခဲ့ျပီး ၂၀၀၇ ေအာက္တိုဘာ တြင္တိုဂို ၌္ ပထမဦးဆံုးအၾကိမ္လြတ္လပ္၍တရားမွ်တေသာေရြးေကာက္ပြဲတစ္ရပ္ကိုက်င္းပႏိုင္ခဲ့ သည္။ ႏွစ္အေတာ္ၾကာ ႏိုင္ငံေရးမၿငိမ္သက္မႈမ်ားႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ဳိး ေဖာက္မႈမ်ားအေပၚ မွဖိအားမ်ား ေၾကာင့္ေနာက္ဆံုးတြင္ တိုဂို ကိုႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝုိင္းအတြင္း ျပန္လည္လက္ခံခဲ့သည္။
ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာဖရိကတိုက္အေနာက္ပိုင္း။ ဘန္နင္ ကမ္းရုိးေကြ႕ႏွင့္ထိစပ္။ ဘန္နင္ႏွင့္ ဂါနာႏိုင္ငံတို႕ၾကား
ေျမပံုအ ၫႊန္း။ အာဖရိက
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၅၄ ၃၈၅ sq km
ေရ = ၂ ၄၀၀ sq km
စုစုေပါင္း = ၆၅ ၇၈၅ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ဘန္နင္ ၆၄၄ km။ ဘာကီနာ ဖာဆို ၁၂၆ km။ ဂါနာ ၈၇၇ km
ရာသီဥတု။ အပူပုိင္းေဒသရာသီဥတု။ ေတာင္ပိုင္းတြင္စုိထုိင္းေသာရာသီဥတု။ ေျမာက္ဘက္တြင္ မိုးအတန္
အသင့္ေခါင္ေသာ ရာသီဥတု
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ေျမာက္ဘက္တြင္ အနည္းငယ္လႈိင္းထေသာဆဗားနားျမက္ခင္း။ ေတာင္ဘက္ ကုန္းျမင့္
လြင္ျပင္။ ေရအိုင္မ်ား၊ ရႊံ႕ၫြန္ေတာမ်ားရွိေသာ ကမ္းရိုးတန္း ေျမျပန္႕
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ အတၱလႏၱိတ္ သမုဒၵရာ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ အာဂူးေတာင္ထြတ္ ၉၈၆ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေဖါ့စဖိတ္။ ထံုးေက်ာက္။ စက်င္ေက်ာက္။ စိုက္ပ်ဳိးေျမ
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၆ ၀၃၁ ၈၀၈ ဦးေရ (၂၀၀၉)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္ = ၁၀၅
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၂.၇၅၄ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၃၆.၄၉/၁၀၀၀ ဦးေရ
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၈.၉၅/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ် အသက္။ က်ား = ၅၇.၄ ႏွစ္
မ = ၆၁.၉၉ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၅၉.၆၆ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တိုဂို
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ အာဖရိက ၉၉%။ ဥေရာပႏွင့္ ဆီးရီးယန္း-လဘႏြန္ ၁%
ကိုးကြယ္မႈ။ ခရစ္ယာန္ ၂၉ %။ မြတ္စလင္ ၂၀ %။ တိုင္းရင္းသားရုိးရာဓေလ့ယံုၾကည္ကိုးကြယ္မႈ ၅၁ %
ဘာသာစကား။ ျပင္သစ္။ ယူး ႏွင့္ မီနာ။ ခါဘိုင္း ႏွင့္ ဒါဂြမ္ဘာ။
ၿမိဳ႕ေတာ္။ လုမ္း (Lome)
0 comments:
Post a Comment