ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
အေရွ႕ပိုင္းတာ့ခ္မန္နစၥတန္သည္ ပါရွန္း ခူရာဆန္ျပည္နယ္၏ အစိတ္အပိုင္းအျဖစ္ ရာစုႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ တည္ရွိခဲ့သည္။ အလယ္ေခတ္ မာ့ဗ္ၿမိဳ႕(ယခု ေမရီ) သည္အစၥလာမ္ကမာၻ၏ ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားထဲတြင္ တစ္ၿမိဳ႕အပါအဝင္ ျဖစ္ၿပီး ပိုးလမ္းမႀကီးတြင္ အေရးပါေသာတစ္ေထာက္နားၿမိဳ႕ျဖစ္သည္။ ၁၈၆၅ မွ ၁၈၈၅ အထိ ရုရွ ကက်ဴးေက်ာ္ သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ၁၉၂၄ တြင္ ဆိုဗီယက္သမၼတနုိိင္ငံတြင္ပါဝင္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၁ တြင္ ဆိုဗီယက္ယူနီယံၿပိဳကြဲေသာ အခါ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့သည္။ ဟိုက္ဒရိုကာဗြန္/သဘာဝဓါတ္ေငြ႕သိုက္မ်ားေပါႂကြယ္ဝစြာရွိျခင္းေၾကာင့္ အကယ္၍ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ထုတ္ယူေရာင္းခ်ႏိုင္စြမ္းရွိခဲ့လွ်င္ နိုင္ငံစီးပြားေရးတိုးတက္၍ဖြံ႕ၿဖိဳးလာနိုင္သည္။ တာ့ခ္မန္နစၥ တန္ အစိုးရအေနျဖင့္လည္း ရုရွ၏ ေရနံဓါတ္ေငြ႕ေရာင္းခ်လွ်က္ရွိေသာ ပိုက္လိုင္းကြန္ယက္ကိုေက်ာ္၍ ၎၏ ဓါတ္ ေငြ႕မ်ားကို ေရာင္းခ်နုိင္မည့္နည္းလမ္းမ်ားကိုရွာေဖြလွ်က္ရွိသည္။ ရာသက္ပန္သမၼတ စပါမူရတ္ နိုင္ယာဇို (Saparmurat Nyyazow) ဒီဇင္ဘာ ၂၀၀၆ တြင္ကြယ္လြန္ေသာအခါ ၂၀၀၇ ေဖေဖၚဝါရီလ၌ ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္သူအမ်ားပါဝင္ေသာ သမၼေရြးေကာက္ပြဲကိုက်င္းပခဲ့သည္။ သမၼတ နိုင္ယာဇိုလက္ထက္တြင္ ဒုတိယ သမၼတအျဖစ္တာဝန္ထမ္းေဆာင္ ခဲ့သူ ဂါဘန္ဂူလီ ဘာဒီမူဟာမဲဒိုး (Gurbanguly Berdimuhamedow) သမၼတ ျဖစ္လာခဲ့သည္။
ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာရွတိုက္ အကယ္ပိုင္း။ ကက္စပီယံပင္လယ္ႏွင့္ထိစပ္။ အီရန္ နွင့္ကာဇက္စတန္နို္င္ငံမ်ားၾကား။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာရွ
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၄၆၉ ၉၃၀ sq km
ေရ = ၁၈ ၁၇၉ sq km
စုစုေပါင္း = ၄၈၈ ၁၀၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အာဖဂန္နစၥတန္ ၇၄၄ km။ အီိရန္ ၉၉၂ km။ ကာဇက္စတန္ ၃၇၉ km။ ဥဇဘက္ကစၥတန္ ၁ ၆၂၁
Km
ကမ္းရိုးတန္း။ ကက္စပီယန္ပင္လယ္ ကမ္းရိုးတန္း ၁၇၆၈ km
ရာသီဥတု။ အပူေလ်ာ့ပိုင္းကႏာၱရ ရာသီဥတု
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ျပန္႕ပ်ဴးေသာ၊ လႈိင္းထေသာ သဲကႏာၠရတြင္ သဲေတာင္ကုန္းမ်ားက ေတာင္မ်ားဆီသို႕ ျမင့္
တက္သြား။ အီရန္ႏွင့္ နယ္စပ္တြင္ေတာင္မ်ား။ အေနာက္ဘက္တြင္ကက္စပီပင္လယ္ႏွင္႕
ထိစပ္
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ဗပၸါဒီနာ အက္ခ်နာရာ = -၈၁ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဂိုရာ အိုင္ရီဘာဘာ = ၃၁၃၉ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရနံ။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ ဆာလဖာ။ ဆား။
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၄ ၈၈၄ ၈၈၇ ဦးေရ (၂၀၀၉)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၁.၁၄၁ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၉.၆၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၆.၃၁/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၄.၉၄ ႏွစ္
မ = ၇၀.၉၅ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၆၇.၈၇ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တာ့ခ္မန္
တို္င္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ တာ့ခ္မန္ ၈၅ %။ ဥဇဘက္ ၅ %။ ရုရွ ၄ %။ အျခား ၆ % (၂၀၀၉)
ကိုးကြယ္မႈ။ မြတ္စလင္ ၈၉ %။ အေရွ်႕တိုင္း ေအာ္သိုေဒါ့ ၉ %။ အမည္မသိ ၂ %
ဘာသာစကား။ တာ့ခ္မန္ (ရုံးသံုး) ၇၂ %။ ရုရွ ၁၂ %။ ဥဇဘက္ ၉ %။ အျခား ၇ %
ၿမိဳ႕ေတာ္။ အက္ရွဘက္ (Ashkhabad)
အေရွ႕ပိုင္းတာ့ခ္မန္နစၥတန္သည္ ပါရွန္း ခူရာဆန္ျပည္နယ္၏ အစိတ္အပိုင္းအျဖစ္ ရာစုႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ တည္ရွိခဲ့သည္။ အလယ္ေခတ္ မာ့ဗ္ၿမိဳ႕(ယခု ေမရီ) သည္အစၥလာမ္ကမာၻ၏ ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားထဲတြင္ တစ္ၿမိဳ႕အပါအဝင္ ျဖစ္ၿပီး ပိုးလမ္းမႀကီးတြင္ အေရးပါေသာတစ္ေထာက္နားၿမိဳ႕ျဖစ္သည္။ ၁၈၆၅ မွ ၁၈၈၅ အထိ ရုရွ ကက်ဴးေက်ာ္ သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ၁၉၂၄ တြင္ ဆိုဗီယက္သမၼတနုိိင္ငံတြင္ပါဝင္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၁ တြင္ ဆိုဗီယက္ယူနီယံၿပိဳကြဲေသာ အခါ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့သည္။ ဟိုက္ဒရိုကာဗြန္/သဘာဝဓါတ္ေငြ႕သိုက္မ်ားေပါႂကြယ္ဝစြာရွိျခင္းေၾကာင့္ အကယ္၍ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ထုတ္ယူေရာင္းခ်ႏိုင္စြမ္းရွိခဲ့လွ်င္ နိုင္ငံစီးပြားေရးတိုးတက္၍ဖြံ႕ၿဖိဳးလာနိုင္သည္။ တာ့ခ္မန္နစၥ တန္ အစိုးရအေနျဖင့္လည္း ရုရွ၏ ေရနံဓါတ္ေငြ႕ေရာင္းခ်လွ်က္ရွိေသာ ပိုက္လိုင္းကြန္ယက္ကိုေက်ာ္၍ ၎၏ ဓါတ္ ေငြ႕မ်ားကို ေရာင္းခ်နုိင္မည့္နည္းလမ္းမ်ားကိုရွာေဖြလွ်က္ရွိသည္။ ရာသက္ပန္သမၼတ စပါမူရတ္ နိုင္ယာဇို (Saparmurat Nyyazow) ဒီဇင္ဘာ ၂၀၀၆ တြင္ကြယ္လြန္ေသာအခါ ၂၀၀၇ ေဖေဖၚဝါရီလ၌ ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္သူအမ်ားပါဝင္ေသာ သမၼေရြးေကာက္ပြဲကိုက်င္းပခဲ့သည္။ သမၼတ နိုင္ယာဇိုလက္ထက္တြင္ ဒုတိယ သမၼတအျဖစ္တာဝန္ထမ္းေဆာင္ ခဲ့သူ ဂါဘန္ဂူလီ ဘာဒီမူဟာမဲဒိုး (Gurbanguly Berdimuhamedow) သမၼတ ျဖစ္လာခဲ့သည္။
ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာရွတိုက္ အကယ္ပိုင္း။ ကက္စပီယံပင္လယ္ႏွင့္ထိစပ္။ အီရန္ နွင့္ကာဇက္စတန္နို္င္ငံမ်ားၾကား။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာရွ
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၄၆၉ ၉၃၀ sq km
ေရ = ၁၈ ၁၇၉ sq km
စုစုေပါင္း = ၄၈၈ ၁၀၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အာဖဂန္နစၥတန္ ၇၄၄ km။ အီိရန္ ၉၉၂ km။ ကာဇက္စတန္ ၃၇၉ km။ ဥဇဘက္ကစၥတန္ ၁ ၆၂၁
Km
ကမ္းရိုးတန္း။ ကက္စပီယန္ပင္လယ္ ကမ္းရိုးတန္း ၁၇၆၈ km
ရာသီဥတု။ အပူေလ်ာ့ပိုင္းကႏာၱရ ရာသီဥတု
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ ျပန္႕ပ်ဴးေသာ၊ လႈိင္းထေသာ သဲကႏာၠရတြင္ သဲေတာင္ကုန္းမ်ားက ေတာင္မ်ားဆီသို႕ ျမင့္
တက္သြား။ အီရန္ႏွင့္ နယ္စပ္တြင္ေတာင္မ်ား။ အေနာက္ဘက္တြင္ကက္စပီပင္လယ္ႏွင္႕
ထိစပ္
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ဗပၸါဒီနာ အက္ခ်နာရာ = -၈၁ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ဂိုရာ အိုင္ရီဘာဘာ = ၃၁၃၉ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရနံ။ သဘာဝဓါတ္ေငြ႕။ ဆာလဖာ။ ဆား။
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၄ ၈၈၄ ၈၈၇ ဦးေရ (၂၀၀၉)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၁.၁၄၁ % (၂၀၀၉)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၁၉.၆၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၆.၃၁/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၆၄.၉၄ ႏွစ္
မ = ၇၀.၉၅ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၆၇.၈၇ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ တာ့ခ္မန္
တို္င္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ တာ့ခ္မန္ ၈၅ %။ ဥဇဘက္ ၅ %။ ရုရွ ၄ %။ အျခား ၆ % (၂၀၀၉)
ကိုးကြယ္မႈ။ မြတ္စလင္ ၈၉ %။ အေရွ်႕တိုင္း ေအာ္သိုေဒါ့ ၉ %။ အမည္မသိ ၂ %
ဘာသာစကား။ တာ့ခ္မန္ (ရုံးသံုး) ၇၂ %။ ရုရွ ၁၂ %။ ဥဇဘက္ ၉ %။ အျခား ၇ %
ၿမိဳ႕ေတာ္။ အက္ရွဘက္ (Ashkhabad)
0 comments:
Post a Comment