ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၉၅၆ ခုႏွစ္ အဂၤလိပ္ထံမွ လြတ္လပ္ေရးရကတည္းက အစၥလာမ္ဝါဒဦးစားေပးေသာ စစ္အစုိးရမ်ားႏုိင္ငံေရးတြင္ စုိးမိုးျခယ္လွယ္ခဲ့ၾကသည္။ ၂၀ ရာစု၏က်န္ရွိေနေသာ အခ်ိန္မ်ား တြင္ ရွည္လ်ားေသာျပည္တြင္းစစ္မ်ားဆင္ႏႊဲရင္း အခ်ိန္ကုန္ခဲ့သည္။ ယင္းပဋိပကၡမ်ားသည္ ေျမာက္ဘက္စီးပြားေရး၊ ႏုိင္ငံေရး ၊ မြတ္စလင္မဟုတ္ေသာ လူမ်ဳိးမ်ား၊ ေတာင္ပိုင္း အာရပ္ မဟုတ္ေသာ လူမ်ဳိးမ်ားၾကားအျမစ္တြယ္ခဲ့သည္။ ပထမျပည္တြင္းစစ္ ၁၉၇၂ တြင္ၿပီးဆံုးသြား ၿပီး ၁၉၈၃ တြင္ဒုတိယအႀကိမ္ထပ္မံျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ဒုတိယျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္ပြားျခင္း၊ ငတ္မြတ္ ေခါင္းပါးျခင္းတို႔ေၾကာင့္ လူေလးသန္းခန္႕ေရႊ႕ေျပာင္းခဲ့ရၿပီး သူပုန္မ်ား၏တြက္ခ်က္မႈအရ ႏွစ္၂၀ အတြင္းလူႏွစ္သန္းခန္႕ေသဆံုးခဲ့ရသည္။ ၂၀၀၂ - ၂၀၀၄ တြင္ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြး မႈမ်ားအျပင္းအထန္ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကၿပီး သေဘာတူညီခ်က္မ်ားစြာလက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ၾကသည္။ ေေနာက္ဆံုးေတာင္-ေျမာက္ၿငိမ္းခ်မ္းေေရး စာခ်ဳပ္ (North/ South Comprehensive Peace -Agreement _CPA) ကို ၂၀၀၅ ဇန္နဝါရီလတြင္ လက္မွတ္ ေရးထုိးခဲ့ၾကၿပီး ေတာင္ပိုင္းသူပုန္မ်ားကို ေျခာက္ႏွစ္ၾကာကိုယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေပးခဲ့သည္။ ထုိ႕ေနာက္ လြတ္လပ္ေရးအတြက္ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲက်င္းပရန္စီစဥ္ထားသည္။ အေနာက္ဘက္ရွိ ဒါဖာခြဲထြက္ေရး ပဋိပကၡ ၂၀၀၃ တြင္ေပၚေပါက္လာခဲ့ၿပီး လူႏွစ္သန္းခန္႕ေရႊ႕ေျပာင္းခဲ့ရၿပီး လူ ႏွစ္သိန္းမွ ေလးသိန္းအထိ ေသဆံုးခဲ့ရသည္။ ဒါဖါ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးထိန္းသိမ္းရန္အတြက္ ၂၀၀၇ ဒီဇင္ဘာ ၃၁ တြင္အာဖရိကသမဂၢထံမွ တာဝန္မ်ားကို ကုလသမဂၢက လႊဲေျပာင္းရယူခဲ့သည္။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္အေစာပိုင္းမွ စ၍ ကုလသမဂၢၿငိမ္းခ်မ္းေရးတပ္မ်ားေစလႊတ္၍ ေျခအေနကုိ ထိန္း သိမ္းရန္ေစလႊတ္ခဲ့သည္။ ေဒသတြင္း ထိ္န္းသိမ္းေရးလုပ္ငန္းမ်ားကိုတိုးခ်ဲ႕ေဆာင္ရြက္ၿပီး အေရွ႕ဘက္ ခ်ာ့ဒ္ ေဒသတြင္ မတည္ၿငိမ္မႈမ်ားျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ အီသီယိုးပီးယားႏွင့္ ခ်ာ့ဒ္ ေဒသ မွဒုကၡသည္မ်ားအလံုးအရင္းႏွင့္ဝင္ေရာက္လာေနမႈကိုလည္း လက္ခံေျဖရွင္းရလွ်က္ရွိသည္။
တိုက္ပြဲမ်ားျဖစ္ပြားေနျခင္း၊ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရးဆိုးရြားမႈတုိ႕ေၾကာင့္ ဒုကၡသည္မ်ားကို လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ေရး အေထာက္အပံ့မ်ား ေပးပို႕ရန္ခက္ခဲလွ်က္ရွိသည္။
ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာဖရိကေတာင္ပိုင္း၊ ပင္လယ္နီႏွင့္ထိစပ္၊ အီဂ်စ္ႏွင့္ အီရီထရီယာ ႏုိင္ငံတို႕ၾကား
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာဖရိကတိုက္။
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၂.၃၇၆ သန္း sq km
ေရ = ၁၂၉ ၈၁၃ sq km
စုစုေပါင္း = ၂ ၅၀၅ ၈၁၃ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အလယ္ပိုင္းအာဖရိက သမၼတႏုိင္ငံ ၁၁၆၅ km၊ ခ်ာ့ဒ္ ၁၃၆၀ km၊ DR ကြန္ဂို
၆၂၈ km၊ အီဂ်စ္ ၁၂၇၃ km၊ အီရီထရီယာ ၆၀၅ km၊ အီသီယိုးပီးယား
၁၆၀၆ km၊ ကင္ညာ ၂၃၂ km၊ လစ္ဗ်ား ၃၈၃ km၊ ယူဂႏၶာ ၄၃၅ km
ကမ္းရုိးတန္း။ ၈၅၃ km
ရာသီဥတု။ ေတာင္ပိုင္းတြင္ အပူပိုင္းရာသီဥတု။ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ မိုးေခါင္ေသာ သဲကႏာၱရ။
ဧၿပီလမွ ႏုိဝင္ဘာလအထိ ေဒသအလိုက္ မိုးရာသီ
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ အမ်ားအားျဖင့္ ပ်ံ႕ပ်ဴးညီညာ၊ သစ္ပင္ေတာေတာင္မရွိေသာေျမျပန္႕၊
အေရွ႕ေျမာက္ဘက္၊ အေနာက္ဘက္ေတာင္ဘက္စြန္းတြင္ ေတာင္မ်ားရွိ၊ ေျမာက္ဘက္တြင္ ကႏာၱရ။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ပင္လယ္နီ ၀ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ ကင္ရက္တီ ၃၁၈၇ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေရနံ၊ သံရိ္ုင္းအနည္းငယ္၊ ေၾကးနီ၊ ခရုိမီယံ အရိုင္း၊ သြပ္၊ အၿဖိဳက္နက္၊
ေငြ၊ ေရႊ၊ ေရအားလွ်ပ္စစ္။
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၄၁၀၈၇၈၅၂ ဦးေရ
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၂.၁၄၃ % (၂၀၀၉)
လူဦးေရမ်ားျပားမႈကမာၻ႕အဆင့္။ ၄၈
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၃၃.၇၄/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၁၂.၉၄/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၀၉)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၅၀.၄၉ ႏွစ္
မ = ၅၂.၄ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၅၁.၄၂ ႏွစ္ (၂၀၀၉)
လူမ်ဳိး။ ဆူဒန္
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ လူမည္း ၅၂ %၊ အာရပ္ ၆ %၊ ဘီယာ ၆ %၊ ႏိုင္ငံျခားသား ၂ %၊
အျခား ၁ %
ကိုးကြယ္မႈ။ ဆြန္နီမြတ္စလင္ ၇၀ %
ခရစ္ယာန္ ၅ %
တိုင္းရင္းသားရုိးရာဓေလ့ယံုၾကည္ကိုးကြယ္မႈ ၂၅ %
ဘာသာစကား။ အာရပ္ (ရုံးသံုး)၊ အဂၤလိပ္ (ရုံးသံုး)၊ နဴဘီယံ၊ တာဘီဒါဝီ၊ နီလိုတစ္၊ နီလို
ဟာမစ္တစ္၊ ဆူဒန္
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ခါတိုအမ္ (Khartoum)
0 comments:
Post a Comment