ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
ေျမာက္ပိုင္း ရိုဒီဆီယာနယ္ေျမကို ၿဗိတိသွ်ပိုင္ ေတာင္အာဖရိက ကုမၸဏီက ၁၈၉၁ မွ ၁၉၂၃ အထိ အုပ္ခ်ဳပ္လာခဲ့ၿပီး ထို႕ေနာက္ၿဗိတိသွ်တို႕သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ၁၉၂၀ မွ ၁၉၃၀ ႏွစ္မ်ားအတြင္း သတၱဳတြင္းတူးေဖၚေရး လုပ္ငန္းမ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳးလာၿပီးေနာက္လူအမ်ားအျပားဝင္ေရာက္လာခဲ့သည္။ ၁၉၆၄ တြင္ လြတ္လပ္ေရးရေသာအခါ ဇမ္ဘီ ယာ အမည္သို႕ ေျပာင္းလဲခဲ့သည္။ ၁၉၈၀ ႏွင့္ ၁၉၉၀ ႏွစ္မ်ားတြင္ ေၾကးနီေစ်းႏႈန္းက်ဆင္းျခင္းႏွင့္ ကာလၾကာရွည္စြာ မိုးေခါင္ေရရွားမႈတို႕ေၾကာင့္ စီးပြားေရးက်ဆင္းခဲ့သည္။ ၁၉၉၁ တြင္ပါတီစံုအေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပခဲ့ၿပီး တစ္ပါတီစံနစ္ရပ္ဆိုင္းခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ ၁၉၉၆ ဆႏၵခံယူပြဲတြင္ အတိုက္အခံပါတီမ်ားကို ႏွိမ္နင္းခဲ့သည္။ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ ပါတီသံုးခုမွ အာဏာရပါတီမွဝင္ေရာက္အေရြးခ်ယ္ခံယွဥ္ၿပိဳင္သူ ေလဗီမြမ္နာဝါဆာ (Levy Mwanawasa) ကို အတိုက္အခံျပဳေသာ စာတမ္းတစ္ေစာင္ကို လက္မွတ္ထုိးတင္သြင္း ခဲ့ၾကသည္။ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္တြင္ ယခင္အစိုးရလက္ထက္အဆင့္ျမင့္အာဏာပိုင္မ်ား၏လာဘ္စားမႈမ်ားကို ေဖၚထုတ္နဳိင္ရန္သမၼတအသစ္မွ စံုစမ္းစစ္ ေဆးေရး အဖြဲ႕တစ္ရပ္ကိုဖြဲ႕စည္း၍စံုစမ္းေစခဲ့သည္။ ထို႕ေနာက္ ၂၀၀၆-၀၇ တြင္အဆိုပါစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖြဲ႕မွ ၿဗိတိန္နိုင္ငံတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာယခင္သမၼတေဟာင္း ခ်ီလူဘာ (Chiluba) ႏွင့္အေပါင္းအပါမ်ားပါဝင္ေသာ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၄၁ သန္းခ်စားမႈႀကီးတစ္ရပ္ကိုေဖၚထုတ္နိုင္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ တြင္ မြမ္နာဝါဆာျပန္လည္ေရြးခ်ယ္ခံရၿပီး လြတ္လပ္၍တရားမွ်တေသာေရြးေကာက္ပဲြျဖစ္ေၾကာင္းသံုးသပ္ခဲ့ၾကသည္။ ၂၀၀၈ ၾသဂုတ္လတြင္ သမၼတ မြမ္နာ ဝါဆာ ရုတ္တရက္ကြယ္လြန္သြားေသာအခါ ဒုတိယသမၼတ ရူဖီးယား ဘန္ဒါ (Rupha Banda) အာဏာလက္ခံခဲ့ၿပီး ၂၀၀၈ ေအာက္တိုဘာလတြင္ က်င္းပေသာ အေရးေပၚ ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ ၎ပင္ အနိုင္ရရွိကာသမၼတျဖစ္လာခဲ့ သည္။
ပထဝီအေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာဖရိကတိုက္ေတာင္ပိုင္း။ အင္ဂိုလာနိုင္ငံ၏အေရွ႕ဘက္။
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာဖရိကတိုက္
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၇၄၃ ၃၉၈ sq km
ေရ = ၉၂၂၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ အင္ဂိုလာ ၁၁၁၀ km။ ကြန္ဂိုဒီမိုကရက္တစ္သမၼတနိုင္ငံ ၁၉၃၀ km။ မာလာဝီ ၈၃၇ km။
မိုဇမ္ဘစ္ ၄၁၉ km။ နမၼီးဘီးယား ၂၃၃ km။ တန္ဇန္းနီးယား ၃၃၈ km။ ဇင္ဘာေဘြ ၇၉၇ km။
ကမ္းရိုးတန္း။ မရွိ (ကုန္းတြင္းပိတ္)
ရာသီဥတု။ အပူပိုင္း ေဒသရာသီဥတု။ လတၱီက်ဳအလိုက္ ေျပာင္းလဲမႈရွိ။ ေအာက္တိုဘာလမွ ဧၿပီလ အထိမိုးရာသီ
ကမ္းရိုးတန္း။ အမ်ားအားျဖင့္ ကုန္းျမင့္လြင္ျပင္မ်ားႏွင့္ ေတာင္ကုန္းေတာင္တန္းမ်ားရွိ။
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ျခားနားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း = ဇမ္ဘာဇီ ျမစ္ ၃၂၉ မီတာ
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း = မာဖင္ဂါေတာင္ကုန္းေပၚရွိ အမည္မသိေနရာ = ၂၃၀၁ မီတာ
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေၾကးနီ။ ကိုေဘာ့။ သြပ္။ ေက်ာက္မီးေသြး။ ျမေက်ာက္။ ေရႊ။ ေငြ။ ယူေရနီယမ္။
ေရအားလွ်ပ္စစ္
လူ႕အရင္းအျမစ္။ ။
လူဦးေရ။ ၁၂၀၅၆ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရတုိးႏႈန္း။ ၁.၆၁၇% (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားနႈန္း။ ၃၉.၉၃/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးႏႈန္း။ ၂၁.၁၅/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပွ်မ္းမ်အသက္။က်ား = ၃၈.၇၇ ႏွစ္
မ = ၃၈.၉၅ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၃၈.၈၆ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ ဇမ္ဘီယာ
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ အာဖရိကန္ ၉၉.၅%။ အျခား ၀.၅%
ကိုးကြယ္မႈ။ ခရစ္ယာန္ ၅၀%-၇၀%။ မြတ္စလင္ႏွင့္ ဟိႏၵဴ ၂၄%-၄၉%။ တိုင္းရင္းသားရိုးရာဓေလ့ ၁%
ဘာသာစကား။ ဘန္ဘာ ၃၀.၁% (ရံုးသံုး)။ ညန္ဂ်ာ ၁၀.၇% (ရံုးသံုး)။ တြန္ဂါ ၁၀.၆% (ရုံုးသံုး)။ လုိဇီ ၅.၇%
(ရုံုးသံုး)။ ခ်ီဝါ ၄.၉%။ အန္ဆန္ဂါ ၃.၄%။ တမ္ဘူကာ ၂.၅%။ လြန္ဒါ ၂.၂% (ရုံုးသံုး)။
ကာအြန္ဒီ ၂% (ရုံုးသံုး)။ လာလာ ၂%။ လူေဗး ၁.၇% (ရံုးသံုး)။ အဂၤလိပ္ ၁.၇% (ရံုးသံုး)။
အျခား ၂၂.၅%
ၿမိဳ႕ေတာ္။ လူဆာကာ (Lusaka)
0 comments:
Post a Comment