ေနာက္ခံသမိုင္းအက်ဥ္း။ ။
၁၉၂၃ တြင္ ၿဗိတိန္ပိုင္ ေတာင္အာဖရိကကုမၸဏီအုပ္ခ်ဳပ္လ်က္ရွိေသာေတာင္ပိုင္းရိုဒီးရွားကို ၿဗိတိသွ်တို႕က်ဴး ေက်ာ္သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ၁၉၆၁ တြင္ လူျဖဴမ်ားကိုသာဦးစားေပးေသာ ဖဲြ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကိုေရးဆဲြခဲ့သည္။
၁၉၆၅ တြင္အစိုးရက မိမိသေဘာျဖင့္ လြတ္လပ္ေရးေၾကျငာခဲ့ေသာ္လည္း ၿဗိတိသွ်တို႕က လက္မခံဘဲ ထိုစဥ္က ရိုဒီးရွားေခၚ နိုင္ငံအတြင္းရွိ အာဖရိကန္လူမည္းမ်ားမဲေပးပိုင္ခြင့္အျပည့္အဝရရွိရန္ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။ ကုလသမဂၢ၏ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မႈႏွင့္ သူပုန္ထမႈမ်ားေၾကာင့္ ၁၉၇၉ တြင္ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေပးခဲ့ရၿပီး ၁၉၈၀ တြင္ လြတ္လပ္ေရးရရွိကာ ဇင္ဘာေဘြဟူေသာ အမည္သို႕ ေျပာင္းလဲ ခဲ့သည္။ ေရာဘတ္မူဂါဘီ (Robert Mugabe) နိုင္ငံ၏ပထမဦးဆံုးဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ျဖစ္လာၿပီး ၁၉၈၇ တြင္ သမၼတျဖစ္လာကာနိုင္ငံေရးေလာကကို စိုးမိုးထားခဲ့သည္။
၂၀၀၀ ခုႏွစ္တြင္ ေျမယာျပန္လည္ေဝျခမ္းေရး အစီအစဥ္ကိုေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ လူျဖဴလယ္သမားအမ်ားအျပား ေျမယာ ဆံုးရႈံးကာတိုင္းျပည္မွစြန္႕ခြာခဲ့ရသျဖင့္ စီးပြားေရးက်ဆင္းကာအေျခခံလူသံုးကုန္မ်ား ျပတ္လပ္ခဲ့ရသည္။ ၂၀၀၂ ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ နိုင္ငံတကာ၏ ျပစ္တင္ ရႈံ႕ခ်မႈမ်ားကို လစ္လ်ဴရႈကာ ၎ျပန္လည္အေရြးခ်ယ္ခံရေစရန္ မဲလိမ္လည္မႈျပဳခဲ့သည္။ ၂၀၀၅ မတ္လ ပါလီမန္ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ အာဏာရ ဇန္နဴးပီအက္ဖ္ (ZANU-PF) ပါတီသည္၁၉၈၀ ႏွစ္မ်ားကဖ်က္သိမ္းခဲ့ေသာ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္နိုင္ရန္ႏွင့္ ဆီးနိတ္ကို ျပန္လည္ဖြဲ႕ စည္းနိုင္ရန္အတြက္ မဲအေရအတြက္ သံုးခ်ဳိးႏွစ္ခ်ဳိး ရရွိေစရန္ အၾကပ္ကိုင္ျခိမ္းေျခာက္မႈ၊ ကလိမ္က်မႈမ်ား ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၅ ဧၿပီလ တြင္ ဟာရာရီ အစိုးရမွၿမိဳ႕ျပတန္းတူညီမွ်ေရးအတြက္ အစီအစဥ္ျပန္လည္ ခ်ထားေရး စီမံကိန္းတစ္ရပ္ကို ခ်မွတ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ရာ အတိုက္အခံကိုေထာက္ခံသူဆင္းရဲသားအမ်ားစု၏ အိမ္ယာ (သို႕) စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား ၇၀၀ ၀၀၀ ေက်ာ္ ဖ်က္ဆီးခံခဲ့ရသည္။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ဇြန္လတြင္ သမၼတမူဂါဘီက အေျခခံ လူသံုးကုန္ပစၥည္းမ်ား ကိုေစ်းႏႈန္းထိ္န္းခ်ဳပ္ခဲ့သျဖင့္ လေပါင္းအတန္ၾကာဝယ္ယူမႈမ်ားရပ္ဆိုင္းသြားၿပီး ကုန္ေလွာင္ရုံ မ်ားတြင္ ကုန္ပစၥည္းမ်ား ျပတ္လပ္ေနခဲ့ရသည္။ ၂၀၀၈ မတ္လတြင္က်င္းပေသာအေထြေထြ ေရြးေကာက္ပြဲသည္ မမွန္ မကန္မႈမ်ား ျပည့္ႏွက္လွ်က္ရွိၿပီး ဇန္နဴး-ပီအက္ဖ္ အစုိးရအေပၚ ေဝဖန္မႈမ်ား ႀကီးထြားလာကာ ပါလီမန္တြင္အတိုက္ အခံတို႕ ေနရာအမ်ားစုရရွိခဲ့သည္။ MDC အတိုက္အခံေခါင္းေဆာင္ ေမာ္ဂန္ ဇဗန္ဂီရိုင္း သမၼတေရြးေကာက္ပဲြတြင္ မဲအသာရရွိခဲ့ေသာ္ လည္း အျပတ္အသတ္မျဖစ္ခဲ့ေပ။ ၂၀၀၈ ဇြန္လေႏွာင္းတြင္ ျပဳလုပ္ေသာအၿပီးသတ္ေရြးခ်ယ္ပဲြတြင္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး အတိုက္အခံေခါင္းေဆာင္ ဇဗန္ဂီရိုင္း ႏႈတ္ထြက္သြားခဲ့သည္။ မဲလိမ္လည္မႈမ်ား ေၾကာင့္နိုင္ငံတကာမွ ျပစ္တင္ရႈံ႕ခ်မႈမ်ား ႏွင့္ ေတြ႕ႀကံဳရသည္။ အာဏာခြဲေဝေရးအတြက္ ေစ့စပ္ညွိႏႈိင္းမ်ားစြာေဆာင္ ရြက္ခဲ့ရၿပီး ေနာက္ဆံုးတြင္၂၀၀၉ ေဖေဖၚဝါရီလ၌ ဇဗန္ဂီရိုင္းကို ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ခန္႕အပ္ခဲ့ရသည္။ သို႕ေသာ္ ေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦးအာၾကား အျခား အေရးႀကီးေသာကိစၥရပ္မ်ားစြာညွိႏႈိင္းေဆြးေႏြးမႈျပဳရန္လိုေသးသည္။
ပထဝီ အေနအထား။ ။
တည္ေနရာ။ အာဖရိကေတာင္ပိုင္း။ ေတာင္အာဖရိကႏွင့္ ဇမ္ဘီယာနိုင္ငံမ်ားၾကား
ေျမပံုအၫႊန္း။ အာဖရိက
ဧရိယာ။ ကုန္းေျမ = ၃၈၆ ၈၄၇ sq km
ေရ = ၃၉၁၀ sq km
ထိစပ္နယ္ေျမ။ ေဘာ့ဆြာနာ ၈၁၃ km။ မိုဇမ္ဘစ္ ၁၂၃၁ km။ ေတာင္အာရိက ၂၂၅ km။ ဇမ္ဘီယာ ၇၉၇ km
ကမ္းရိုးတန္း။ မရွိ (ကုန္းတြင္းပိတ္)
ရာသီဥတု။ အပူပိုင္းေဒသရာသီဥတု။ လတၱီက်ဳအလိုက္ ေျပာင္းလဲမႈရွိ။ နိုဝင္ဘာလမွ မတ္လ အထိ မိုးရာသီ
ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ကုန္းျမင့္လြင္ျပင္မ်ားႏွင့္ အလယ္ပိုင္းေဒသတြင္ ပို၍ျမင့္ေသာ ကုန္းျမင့္
လြင္ျပင္။ အေရွ႕ဘက္တြင္ ေတာင္မ်ားရွိ
မ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ကြာျခားခ်က္။
အနိမ့္ဆံုးအပိုင္း။ ရန္းဒီးႏွင့္ ေဆ့ဗ္ျမစ္ဆံု ၁၆၂ m
အျမင့္ဆံုးအပိုင္း။ အင္ယန္ဂါနီ ၂၅၉၂ m
သဘာဝအရင္းအျမစ္။ ေက်ာက္မီးေသြး။ ခရိုမီယမ္ရိုင္း။ ေက်ာက္ဂြမ္း။ ေရႊ။ နီကယ္။ ေၾကးနီ။ သံရိုင္း။ ဗေနဒီယမ္။
လစ္သီယမ္။ သံျဖဴ။ ပလက္တီနမ္အုပ္စုဝင္ သတၱမ်ား
လူ႕အရင္းအျမစ္။
လူဦးေရ။ ၁၁ ၆၅၁ ၈၅၈ ဦးေရ (၂၀၁၀)
လူဦးေရတိုးႏႈန္း။ ၂.၉၅၄ % (၂၀၁၀)
ေမြးဖြားႏႈန္း။ ၃၁.၅၇/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ေသဆံုးနႈန္း။ ၁၄.၉/၁၀၀၀ ဦးေရ (၂၀၁၀)
ပ်မ္းမွ်အသက္။ က်ား = ၄၇.၉၈ ႏွစ္
မ = ၄၇.၁၁ ႏွစ္
စုစုေပါင္း = ၄၇.၅၅ ႏွစ္ (၂၀၁၀)
လူမ်ဳိး။ ဇင္ဘာေဘြ
တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး။ အာဖရိကန္ ၉၈%။ ေသြးေႏွာ ႏွင့္ အာရွသား ၁%။ လူျဖဴ ၁%ေအာက္
ကိုးကြယ္မႈ။ ဆင္ကရက္တစ္ ၉၈%။ ခရစ္ယာန္ ၂၅%။ တို္င္းရင္းသားရိုးရာကိုးကြယ္ယံၾကည္မႈ ၂၄%
မြတ္စလင္ႏွင့္ အျခား ၁%
ဘာသာစကား။ အဂၤလိပ္ (ရုံးသံုး)။ ရႈိနာ။ ဆင္ဒီဘီလီ။ တိုင္းရင္းသားလူနည္းစု ဘာသာစကားမ်ား
ၿမိဳ႕ေတာ္။ ဟာရာရီ (Harare)
0 comments:
Post a Comment